فهرست  درختان میوه

1-

مقدمه

2-آلبالو                                                                                                                  10-13

3-آلو                                                                                                                     13-18

4-انار                                                                                                                     18-33

5-انگور34-42                                                                                       

6-بادام43-50                                                                                    

7-پسته50-54                                                                                   

8-خرمالو54-61                                                                                

9-زرد آلو61-67                                                                                

10-زرشک67-78                                                                               

11-سیب78-82                                                                                 

12-کیوی82-95                                                                                 

13-گردو95-102                                                                               

14-گلابی103-113                                                                            

15-مرکبات104-115                                                                           

16-موز115-129            

دستورالعمل  احداث باغ میوه های هسته دار                                                                                                                          


 

 

مقدمه:

دردستورالعمل اجرایی عملیات احداث باغ میوه به همت دانشجویان علوم باغی وتولید نهال به چهاربخش خصوصیات گیاهشناسی،نیازهای طبیعی آب و هوا وخاک،نگهداری(هرس،تغذیه،آبیاری)،آفات و بیماریهابه ترتیب حروف الفبابا ذکر منابع پرداخته شده است.

 

 

 

 

 

 

درخت آلبالو یا Black cherry
نام علمی : Prunus cerasus و از خانواده Rosaceae می باشد.
آلبالو از نظر گیاه شناسی بسیار به گیلاس شبیه است. آلبالو بومی نواحی بین دریای خزر و دریای سیاه است که احتمالاً بذر آن توسط پرندگان به سایر نقاط از جمله اروپا برده شده است. مناطق عمده کشت آلبالو فرانسه، یوگسلاوی و آلمان می باشد.
گیاه شناسی :
آلبالو گیاهی خزان پذیر با برگهای لوزی بصورت متناوب روی شاخه قرار دارند. رنگ پوست آن قهوه ای روشن تا نقره ای است. آلبالو از نظر حجم در مقایسه با گیلاس جای کمتری را اشغال می کند.

                          
ارتفاع درختان آلبالو 4-2 متر و ساقه بعضی از ارقام بسیار قابل انعطاف است و براحتی بدون آنکه شکسته شود خم می شود بهمین دلیل در چیدن میوه بعضی ارقام نیازی به نردبان نمی باشد و میتوان درخت را خم کرد و میوه آنرا چید. گل روی اسپورهای سـالهای قبل و همچنین روی شــاخه های ســال قبل هم تشکیل می شود. گلها بصورت 5-3 تایی در یک جوانه ظاهر و گلها دارای 5 گلبرگ، 5 کاسبرگ، پرچم و یک مادگی است. بر عکس گیلاس آلبالو خود بارور است و برای تلقیح نیازی به ارقام گرده افشان ندارد. گرده ‌آلبالو میتواند گل گیلاس را تلقیح کند.
گل آلبالو معمولاً دیرتر از سایر میوه های هسته دار باز می شود بهمین دلیل معمولاً با خطر سرمازدگی مواجه نمی شود. میوه آلبالو دارای دم بلند که بر اساس بلندی یا کوتاهی دم تقسیم بندی می شود و معمولاً ارقام دم کوتاه مرغوب ترند.
اقلیم :
نیاز سرمایی آلبالو بین 1600-600 ساعت زیر 7 درجه سانتیگراد می باشد. تابستان های خشک و خنک برای این درخت مناسب است. مقاومت به سرما در حد سیب است. ریشه آلبالو در برابر خاک مرطوب نسبت به گیلاس دارای مقاومت بیشتری است و ریشه آلبالو سطحی و تا حداکثر عمق 5/1 متر گسترش می یابد.
ازدیاد :
آلبالو به سه روش کاشت بذر، پاجوش و پیوند قابل ازدیاد است. آلبالوهای معمولی بیشتر بصورت پاجوش ازدیاد میگردد. ولی ارقام جدید آلبالو از قبیل آلبالو گیسی و آلبالو مجارستان (سیکانی مجی-اردی جوبیلیوم و بوترمو) با پیوند روی پایه آلبالو تلخ(محلب) ازدیاد می یابد و پیوند شکمی(T) در آلبالو معمول می باشد.
کاشت و تربیت درختان آلبالو :
فاصله کاشت در آلبالو 5*4 و یا 5*5 است. زمان انتقال نهال به زمین اصلی از پاییز و پس از ریزش برگها آغاز و تا قبل از باز شدن شکوفه ها در بهار ادامه دارد. درخت آلبالو معمولاً در خزانه دارای شاخه های جانبی است که در موقع کاشت باید این شاخه های جانبی را قطع کرد. آلبالو معمولاً سربرداری نمی شود و پس از سال دوم 6-5 شاخه در اطراف ساقه اصلی حفظ و بقیه حذف میگردد.
هرس :
هرس در آلبالوهای بارور مطرح نیست و به غیر از شاخه های شکسته شده و یا بیمار بقیه حفظ میگردد. میوه آلبالو روی شاخه های یکساله و اسپورها تشکیل میگردد. بهترین شاخکهای میوه ده روی شاخه های 3-2 ساله قرار دارد. هر چه از عمر این شاخکها میگذرد کم بارتر می شوند. عمر شاخکهای روی ساقه های افقی، بیشتر از شاخکها روی ساقه های عمودی است. پس از آنکه درخت آلبالو به حد رشد کامل و میوه دهی رسید هر ساله شاخه ها باید 20-10 سانتیمتر رشد داشته باشد تا خاصیت میوه دهی ادامه یابد.
آبیاری :
نیاز آبی آلبالو با گیلاس برابر است اگر چه مقاومت به خشکی در آلبالو بیشتر از گیلاس است.
برداشت :
محصول آلبالو را باید وقتی برداشت کرد که کاملاً رسیده باشد. رنگ میوه رسیده قرمز تیره است. زمان رسیدن میوه حدود 90 روز پس از تمام گل درخت می باشد. متوسط وزن هر میوه 6-5 گرم و متوسط هر درخت 30 کیلوگرم است. برداشت معمولاً با دست انجام می شود. آلبالو مصرف تازه خوری ندارد و بیش از 95% آن به مصرف تهیه آب میوه، کمپوت، مربا و شربت می رسد.
کود و تغذیه :
بر طبق آزمایشاتی که در کشورهای مجارستان در باغهای آلبالو انجام شده است ازت و فسفر اثر کمی روی مواد غذایی موجود در برگهای آلبالو داشته اند. اما کودهای پتاسه بستگی خوب و مثبتی با پتاس محتوی برگها نشان داده اند. ولی منگنز نسبت منفی داشته است. اما به هر حال کودهای ازته و پتاسه اثر زیادی در تشکیل و تولید میوه داشته اند که افزایش تولید فقط با کودهای پتاسه بوده است. اثر مثبت پتاس و همچنین بطور نامحسوس (کمی) اثر ازت در جلوگیری از سرما زدگی گلهای آلبالو مشاهده گردیده است.
با توجه به آزمایشات فوق برنامه کلی مصرف کودهای شیمیایی در باغهای آلبالو به شرح ذیل می باشد.
ازت : حدود 30 تا 40 کیلوگرم در درختان جوان و 80 تا 100 کیلوگرم در درختان بالغ
پتاس : درختان جوان 40 کیلوگرم و بارور حدود 100 کیلوگرم و همچنین بـــر حسب ضرورت از کــودهای ریز مغزی نیز هر ساله باید استفاده نمود.
آفات مهم آلبالو در استان اصفهان :
مهمترین آفت آلبالو مگس گیلاس می باشد.
بیماریهای مهم آلبالو :
از مهمترین بیماریهای آلبالو در استان اصفهان شانکر باکتریایی درختان هسته دار و پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه می باشند.
ســـطح کشت آلبالو در ایران 10607 هکتار که اکثراً در استانهای خراسان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و تهران کشت گردیده است. سطح کشت آلبالو در استان اصفهان 8/751 هکتار (8/151 هکتار نهال و 600 هکتار بارور) با متوسط عملکرد 5242 کیلوگرم در هکتار می باشد. مناطق عمده تولید آلبالو در استان اصفهان شهرستانهای نجف آباد، خمینی شهر، سمیرم، شهرضا و اصفهان می باشند

منبع : http://www.esfahan.agri-jahad.ir/

آلــــــو

آلو Prunus domestica درختی است دارای میوه، از تیره گلسرخیان ،دسته بادامی‌وارها .انواع گوناگونی دارد از قبیل آلو قطره‌طلا، آلو سیاه ، آلوبخارا،آلوقیصی، آلو مویزی و آلوی کوهی.

گوجه سبز یا آلوچه (آلو سبز) نوعی از آلو می باشد که در ایران پر طرفدار است.

این میوه کم و بیش در مناطق مختلف پرورش می یابد که دارای انواع مختلفی مثل : آلو بخارا ، آلو زرد ، آلو سیاه ، آلوچه و … می باشد و در تهیه غذاهای مختلفی مثل : مرغ ، کوفته ، 

خورشت به  ، خورشت سیب ، خورشت اسفناج  و فسنجان بکار می رود. آلو دارای خواص درمانی چون ضد یبوست ، برطرف کننده تب ، صفرا ، خشکی مزاج و غلظت خون است.

خواص تغذیه ای و درمانی آلو :

* آلوی سیاه حرارت درونی بدن را فرو می نشاند.

* آلو حالت تهوع را از بین می برد. از این رو افرادی که به حالت تهوع و سرگیجه مبتلا می باشند ، بهتر است روزانه چند عدد آلو بمکند.

* آلو ضد تب و سردردهای صفراوی است.

* آلو طبیعتی سرد دارد ، پس برای افراد گرم مزاج مناسب است.

* آلوی سیاه در مبتلایان به خارش بدن مانند خارش پشت، زیربغل ، گردن ، شانه مؤثر است.

طبیعی ترین، بهترین، و بی خطرترین راه معالجه یبوست و بواسیر ، استفاده از اشکال مختلف آلو و آلوی خشک است که باید آن را به شکل پخته یا خیس کرده مصرف کنند.

* آلو تقویت کننده و تنظیم کننده دستگاه هاضمه است .

* خوردن آلوی تازه یا پخته و یا کمپوت آلو برای درمان بیماران مبتلا به 

روماتیسم  ، نقرس و تصلب شرائین مفید است.

* مصرف آلو به صورت پخته برای افراد ضعیف و مسن بهتر است، زیرا آلوی خام دیرهضم می شود.

* آلو در معالجه 

کم خونی  ، ضعف و ناتوانی و خستگی جسمی مفید است.

* آلو سرشار از ویتامین های 

A  و C  ، کربوهیدرات ( مواد نشاسته ای )، آهن ، کلسیم  و سایر املاح می باشد.

* آلوی خشک برای مبتلایان به سوء هاضمه بسیار مفید است.

* برگه آلو، بهترین ضد سم می باشد.

* برگه آلو، دستگاه هاضمه را در بدن تنظیم می نماید.

* غنی از 

منیزیم  ، سدیم ، فسفر  و پتاسیم است.

* به مقدار کافی فیبر غذایی را برای بدن تامین می کند.

* در حفظ سلامتی کبد موثر بوده و باعث سم زدایی از سیستم گوارشی می شود. همچنین در مبارزه با عفونت و تب های روده ای بسیار حائز اهمیت است.

* از آنجا که حاوی مقدار زیادی فسفر است، در افزایش قدرت فعالیت های ذهنی تاثیرگذار می باشد.

* نوشیدن آب آلو در دفع انگل های معده بسیار موثر می باشد.

پژوهشگران معتقدند از آلو مى‏توان به عنوان ضدعفونى‏کننده غذا استفاده کرد. آلوى خشک خواص ضد میکروبى دارد که مى‏تواند خطر آلودگى گوشت را کم کند. افزودن آلو یا عصاره آن به گوشت قیمه شده، به میزان قابل توجهى از رشد میکروب ها جلوگیرى مى‏کند.

هر چند ادویه  نیز مى‏تواند نقش مشابهى ایفا کند، اما عصاره آلو طعم اندکى دارد و به همین دلیل طعم اصلى غذا را تغییر نمى‏دهد. افزودن 3 درصد عصاره آلو، بیش از 90 درصد مانع از رشد میکروب ها مى‏شود. آلو به دلیل کمک به مرطوب ماندن گوشت، کیفیت گوشتى را که دوباره گرم مى‏شود، بهبود مى‏بخشد.

آلو سیاه

خلاصه : تاثیر اعجاب آور مصرف آلو سیاه

متن کل خبر : نوعی آلو (آلو سیاه) نوید دهنده افزایش ضریب سلامت زنان و به ویژه ساختار استخوانی آنها پس از دوران یائسگی است. پروفسور ارجمندی محقق سرشناس ایرانی دانشگاه فلوریدای آمریکاست که پس از سالها تحقیق و پژوهش درباره تاثیرات این میوه ارزشمند در آستانه ارایه فرمولی جدید و موثر برای کمک به زنان مستعد ابتلا به پوکی و مشکلات استخوانی است.

به گزارش مهر، پوکی استخوان بیماری همه گیری است که به تنهایی در آمریکا 10 میلیون را مبتلا کرده است و مهمتر آن است که 80 درصد این جمعیت در معرض خطر را زنان تشکیل می دهند.

در کنار مصرف داروهای مختلف، تغذیه می تواند نقش مهمی در سلامت استخوانها و جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان ایجاد کند. این ماموریت علمی و تحقیقاتی است که پروفسور ارجمندی از دانشگاه فلوریدا به مدت 5 سال است که در دانشگاه اکلاهاما در حال انجام آن است.

اکنون جامعه علمی آمریکا و جهان منتظر است تا نتایج تحقیقات این محقق برجسته ایرانی درخصوص تاثیر مثبت و حیرت آور مصرف آلو سیاه بر جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان در تابستان 2008 منتشر شود.

تحقیقات صورت گرفته از سوی پروفسور ارجمندی نشان می دهند که آلو سیاه تاثیر فوق العاده مثبتی در تنظیم و مقاوم سازی توده های استخوانی در حیوانات مبتلا به پوکی استخوان داشته است.

اکنون پروفسور ارجمندی در حال آزمایش متغیرهای مشابه در پروژه تحقیقاتی خود در دانشگاه فلوریدا است و در آن به بررسی دقیق تاثیر مصرف آلو سیاه در زنانی می پردازد که در فاصله زمانی 2 تا 10 سال پس از دوران یائسگی خود قرار دارند.

این تحقیقات آنچنان از اهمیت برخوردار است که وزارت کشاورزی آمریکا حمایت خود را از آن اعلام کرده و پیش بینی می شود نتایج قطعی آن در تابستان 2008 اعلام شود.

آلو یک میوه تک هسته ای از خانواده هلو و زرد آلوست.

آلو میوه ای خوش طعم و لذیذ است که در شکل ها و رنگ ها و اندازه های گوناگون در ایران می روید.

معمول تر آنها؛ آلوی زرد، آلوی بخارا، آلوی سیاه و آلوچه وحشی است که اندازه آنها در حدود یک گردوی کوچک می باشد ولی مواد تشکیل دهنده آنها تقریباً یکی است و خواص مشابه دارند.

این گیاه، بومی اروپا آسیا حساب می شود و اولین بار در قرن 19 گونه های متفاوت آن توسط مهاجرین از آسیا و اروپا به آمریکا شمالی برده شد.

 

 

 

«خواص غذایی- دارویی آلو»

تخامه ای که بعد از خوردن آجیل در معده پیدا می شود، دوایی بهتر از آلوی خشک خیس کرده ندارد ( به همین خاطر است که درون آجیل شب عید، آلو هم می گذارند) .
آب آلو، کرم های معده را دفع می نماید.

آلو، رشد کودکان، هوش، حافظه و شیر بانوان شیرده را زیاد می کند.

مرهمی که ازمخلوط آلو و سرکه تهیه می شود برای درمان جوش ها، بخصوص جوش بدن اطفال ( که توام با ترشح است) مفید می باشد.

آلو در معالجۀ کم خونی، ضعف، نا توانی و خستگی جسمی مفید است.

آلو بخارا، صفرا را دفع، خون را صاف و خارش بدن را بر طرف می کند.
همچنین سر درد را دفع می کند. برای این منظور باید آب آن را با گل بنفشه مخلوط کرده و بر پیشانی بمالید.

گیاهخواران و افرادی که مقدار کمی گوشت قرمز مصرف می کنند خود را در معرض خطر کمبود آهن و تهی شدن ذخایر آهن بدن قرار می دهند. فقدان آهن می تواند در نهایت به کم خونی منجر شود که خستگی مفرط و عدم تمرکز از عوارض آن است ولی باید توجه داشت که آلو خشک یک منبع خوب آهن است و یک غذای نیروبخش که باید همیشه ورزشکاران آن را مصرف کرده و مثل سقز بمکند.

از آنجایی که آلو خشک حجم دار بوده و در عین حال حاوی چربی هم نیست استفاده از آن برای افرادی که باید رژیم غذایی کم چرب داشته باشند و تمایا به خوردن هله هوله شیرین دارند مناسب است.

آلو خشک صفرابُر خوبی است و برای مبتلایان به سوء هاضمه بسیار مفید.
همچنین برای رفع خونریزی سودمند است.

آلوچه نیز خواصی شبیه به خواص آلو دارد.

از آلوچه برای معالجۀ اسهال خونی و اسهال ساده می توانید بدین صورت استفاده کنید: 25 گرم آلوچه را در یک لیتر آب به مدت 10 دقیقه بجوشانید و هر روز 2 فنجان از آن را بنوشید.
شربت آلو، مسهلی خوب و بی ضرر است و آرامبخش سینه نیز هست.

طرز تهیه شربت آلو: 400 گرم آلو را با چهار برابر آن آب و مقداری شکر مخلوط کنید تا مدتی بماند و جا بیفتد.

جوشاندۀ این میوه برای اسهال خونی و غرغرۀ آن برای تحلیل ورم و رفع گلو درد موثر است.
برگۀ آلو، بهترین ضد سم بوده و دستگاه هضم غذا در بدن را منظم می نماید.
جوشانده و پختۀ برگ و ساقۀ آلو برای معالجۀ ورم گلو، ورم لوزه ها و تقویت لثه ها مفید است. برگ و مغز و هستۀ آلو و آلوچه، کرم کش است.

برگ های خشک درخت آلو، ادرارآور و ملین و تب بر است.

مغز هستۀ آلو به علت دارا بودن مادۀ سمی (اسید سیاندریک) خوردنی نیست اما می توان آن را به جای مغز بادام تلخ، در تهیه روغن و مصارف درمانی که برای بادام تلخ گفته شده، به کار برد.

صمغ درخت الو بهترین خرد کنندۀ سنگ های کلیه و مثانه و سنگ های صفراوی بوده و برای التیام زخم بسیار نافع است.

آلو برای کودکان و معالجۀ راشیتیسم مفید است.

نوشیدن آب الو در دفع انگلهای معده بسیار موثرمی باشد.

«تذکر»

1- آلوچه برای افراد سرد مزاج و کسانی که نفخ شکم دارند مضر است.
2- افرادی که دچار سوءهاضمه هستند و نمی توانند آلو مصرف کنند، همچنین افراد ضعیف و مسن، بهتر است آلو را به صورت پخته بخورند زیرا آلوی خام دیر هضم است.
3- آلو خشک قند زیادی دارد و برای مبتلایان به مرض قند خوب نسیت. بنابر این بهتر است قبل از پختن آلو خشک، چند مرتبه ان را با آب گرو خیس کرده و بشویید تا مقداری از مواد قندی ان گرفته شود، سپس آن را پخته و قبل از غذا آن را به حالت نیم گرم میل نمایید.
4- بهترین زمان برای خوردن آلو، شب قبل از خواب و قبل از صرف شام است.

 

منابع :

- خواص میوه های خوراکی ، تالیف مرتضی نظری

- WWW.BARZOK.COM

- WWW.HAMSHAHRI.NET

- WWW.SHAREH.COM

دستورالعمل احداث،نگهداری،اصلاح وجایگزینی باغات انار

 تهیه و تنظیم:گروه میوه های نیمه گرمسیری

 
دستورالعمل کاشت

عنوان

شرح دستورالعمل

الف- نیازهای اکولوژیکی انار

1-درجه حرات

انار میوه اختصاصی مناطق نیمه گرمسیری است( درجه حرارت 5- تا 40+ درجه سانتیگراد) زیرا گرمای زیاد باعث سوختگی و سرمای زیاد سبب ترکیدگی آن گشته و از لطافت پوست و مرغوبیت میوه می‌کاهد. در مناطق مرطوب برای شکستن دوره خواب به 200 تا 400 ساعت درجه حرارت زیر 7 درجه سانتیگراد نیاز دارد و میوه برای رسیدن کامل به تابستانهای گرم و طولانی و پاییز خشک و بدون باران احتیاج دارد زیرا بارندگی فصل پاییز وسرمای زودرس هوا موجب ترکیدگی میوه و ضایعات زیاد می شود، همچنین هوای خنک و وجود اختلاف درجه حرارت شب و روز به رنگ گیری پوست و دانه ها کمک می‌کند. میانگین دمای سالانه در نواحی مساعد کشت انار در 16 الی 19 درجه سانتی گراد و یا اکثرا 5/17 تا 18 درجه سانتی گراد قرار دارد.

2-باران

 

3-ارتفاع از سطح دریا

بهترین ارتفاع 1000 تا 1700 متر از سطح دریا می‌باشد. بعضی از واریته ها در ارتفاعات پایین تر و برخی در ارتفاعات بالاتر رشد مناسب دارند. ولی به طورکلی ارتفاع از سطح دریا آن طوری که درباره درختان میوه سردسیری و از جمله سیب مورد توجه است درباره انار مطرح نیست.

4-     4- عرض جغرافیایی

محدوده کاشت آن تا 41 درجه عرض شمالی و جنوبی همراه با انجیر و زیتون می‌باشد.

5-آب

آب مورد نیاز برای هر هکتار باغ بطریقه سنتی تقریباً حدود  30000 متر مکعب می‌باشد. در تحقیقات انجام شده در یزد میزان آب مصرفی در روش کرتی 21000 و در روش جوی و پشته  15000  و در روش قطره ای 7000 متر مکعب در طول یک فصل رشد می‌باشد.

6-  خاک

درخت انار به انواع خاکها سازگاری نشان میدهد ولی به خاکهایی که دارای زهکشی کمی باشند حساس می باشد و درصورت بالابودن آب تحت الارضی نمی‌تواند تولید مناسب داشته باشد . بهترین خاک جهت کشت انار خاکهای رسی شنی یا شنی رسی با pH  بین 5/7 تا 5/8 است.

7-  مقاومت انار به شوری

مقدار برای صفر درصد کاهش محصول 8/1 میلی موس بر سانتی متر است یعنی شوری آب آبیاری نباید از 8/1 میلی موس بر سانتی متر بیشتر باشد. چنانچه متوسط شوری آب آبیاری به 3/9 برسد، گیاه قادر به رشد نخواهد بود.

8- سرمازدگی

یکی از محدودیت های کشت انار حساسیت آن به سرما می باشد که برودت زمستانه تا 12- الی 15- درجه سانتی گراد را تحمل می کند و در سرمای کمتر از 15- درجه سانتی گراد صدمه می بیندو از این بابت حساسیت انارهای شیرین نسبت به انارهای ترش بیشتر است.

ب- مراحل احداث نهالستان

برای احداث نهالستان، خاکهای شنی و رسی با بافت سبک بسیار مناسب هستند. حدود 40 تن در هکتار کود دامی به خاک آن اضافه می‌شود. در نیمه دوم اسفند ماه کرتهای کوچکی( 20-10 متر مربع ) در نظر گرفته و به عمق 50-30 سانتی متر شخم می زنیم و سپس آنرا به صورت جوی و پشته به فاصله 50 سانتی متر در می‌آوریم و قلمه ها را به فاصله 10 سانتی متر طوری در خاک فرو می‌کنیم که 4-2 سانتی متر آن از خاک بیرون باشد.

بلافاصله پس از کاشت ، خزانه را آبیاری و از آن پس به فاصله هر 8 تا 10 روز یکبار آبیاری را تکرار می کنیم ودر طول فصل رشد مرتباً‌ علفهای هرز را از زمین بیرون می کشیم.

توصیه ارقام جهت کاشت در مناطق عمده انارکاری

استان

ارقام عمده

اصفهان

نادری- راوندی - ملس دانه قرمز - شیرین شهوار - آمنه خاتونی- زاغ- شیرین

ایلام

کلم

تهران

گلوباریک - ملس - قجاق - تقلید - قیاسی - شیرین – یزدی- عروسک

خراسان جنوبی

شیشه کپ

خراسان رضوی

شیشه کپ – بجستانی - خزر -  اردستانی - قند (مشکی) - ملس - لیلی

خوزستان

قرمز دو مزه - ملس دانه سیاه - سینه پهن - شیرین پوست نازک

زنجان

دوستی - شاهوار – پوست کدوئی - ملس قرمز - میخوش – سیاه

سمنان

گلوباریک - سرخک - شهوار - یزدی - اردستانی - ملس – قرنچوک

سیستان و بلوچستان

میخوش - گلابی - بزمانی - کله گاوی - بی هسته- سنگانی- ساوه ای- لادیز

فارس

رباب - بریت - فاروق- اتابکی - کدرو(زرده انار)-  قجاق – ملس( میخوش )– سیاه- شیرین شهوار- ترش سبز- حسین آقایی -  قلاتون – رمی- ابر- عروس

قزوین

شاه بار- ملس- قره گوز- سنگانی

قم

قجاق – شاه پسند(دختر حمومی )

کرمان

دانه قرمز راور - کیوانی - شاهی - سیاه ملس - شیرین عقدائی

کرمانشاه

بریت سفید - ملس سوری - قمی - دانه قرمز - شیرین انار- ساوه

مازندران

کلباد( کاب دار)-  شکر- ملس- لمسری (ترش که همان انار جنگلی می باشد)

مرکزی

ملس ( معمولی ، تبریزی و یوسف خانی ) آقامحمدعلی - آلک (شیرین و ترش) - سیاه

یزد

ملس - میخوش - شیرین شهوار - زاغ – گل – ملس دانه سیاه  - طوق گردن – گرچ- سوسکی

1- تهیه بستر کاشت

در انتخاب زمین بایدعواملی نظیر نوع خاک ، بافت مناسب، عمق خاک ، شیب زمین ، روش کشت ، فاصله کشت و جهت کشت مدنظر قرار گیرند. انار در خاکهای شنی – رسی ، دارای عمق و تهویه مناسب به خوبی رشدمی‌کند.اگر زمین به صورت تپه ماهور و روش آبیاری نشتی باشد بایدنهالها را بر روی خطوط تراز با شیب حداکثر 2-1 درصدکشت نمود.بعد از اصلاح عوامل محدودکننده خاک و قبل از شخم زدن به میزان 20-40  تن در هکتار کود دامی به زمین می دهیم .

2- نقشه باغ و جهت کشت

با توجه به موارد فوق بهترین فاصله کشت براساس آخرین نظریات کارشناسی و طرحهای انجام یافته در ایستگاه تحقیقات انارساوه 3×4 متریا 5/2×4 متر توصیه میگردد.جهت ردیفها درجهت شمالی و جنوبی انتخاب میگردد

3- ابعاد گودالها

در خاکهایی که شرایط کافی برای پرورش و رشد درخت ندارند ، گودالی به طول و عرض 1 متر و عمق 1 متر ایجاد و بعد از برداشتن خاک چاله و ریختن خاک مرغوب و مقداری کود آلی ( خاک برگ یا کود دامی ) کاملاً‌ پوسیده و کود فسفره ، به کاشت نهال اقدام می کنند . در خاکهای مرغوب ، چاله هایی به طول و عرض و عمق 6/0 متر ایجاد و نهال را در آن مستقر می کنیم.

4- زمان و نحوه کاشت

زمان کاشت نهال در فصل خواب گیاه است. هنگام کشت باید توجه نمود زمان درآوردن نهال ریشه دار از خزانه تا کاشت در محل اصلی کوتاه باشد و در هنگام کاشت نهال باید دقت نمود که تا قسمت یقه وارد خاک شود. درصورتیکه در ته چاله لایه خاک رس وجود داشته باشد، مقداری ماسه با خاک مخلوط می کنیم و در ته هر چاله نیز یک بیل کود حیوانی مخلوط می‌گردد. نهال ها با دقت در عمق مناسب گذاشته شده و با خاک معمولی اطراف آن را پر می‌شود. بعد ا ز حفر گودال پس از مخلوط کردن مقداری کوددامی کاملاً‌ پوسیده  به غرس نهال اقدام و پس از غرس نهال خاک اطراف نهال را لگدکوب می‌شود تا ذرات خاک به حد ممکن به همدیگر چسبیده و ریشه را محکم نگهدارند. پس از انجام این مقدمات اقدام به آبیاری نموده که پس از آن مقداری از خاک نشست خواهدکرد که لازم است مجدداً کمی خاک پای نهال ریخته شود.

5- تغذیه در زمان کاشت

در خاکهایی که شرایط کافی برای پرورش و رشد درخت ندارند، بعد از برداشتن خاک چاله  و ریختن خاک مرغوب و مقداری کود آلی(خاک برگ یا کود دامی) کاملاً‌ پوسیده و کود فسفره ، با خاک مخلوط میشود.

6- فاصله کاشت

فاصله 4×4 متر بهترین فاصله در یزد برای رقم تجاری منطقه ( ملس یزدی ) بوده است ، همچنین باغ احداث شده برای رقم ملس ترش ساوه در منطقه ساوه با فواصل 5/3 متر × 5/2 متر نتایج خوبی داشته است، لذا فاصله کاشت حداقل 5/3 متر × 5/2 متر برای ارقام بارشد رویشی متوسط و حداکثر4 متر × 4 متر برای ارقام با رشد رویشی قوی قابل توصیه است.

7- آبیاری

بعد از کاشت بلافاصله آبیاری سنگینی انجام میگردد تا ریشه ها به خوبی به خاک اطراف بچسبند به نحوی که هوای بین خاک و ریشه خارج گردد.

8- حفاظت

نصب قیم برای نگهداری نهال و جلوگیری ازخم شدن در مقابل باد الزامی می باشد و این قیم حداقل باید دو سال در کنار نهال حفظ شود اتصال قیم به نهال توسط نوار پهن و نرم صورت می گیرد تا آسیبی به نهال وارد نشود، همچنین برای جلوگیری از خسارت جوندگان، آفتاب سوختگی و ... با پوششی مانند شاخه درختان ، نهال تازه کاشته شده را محصور می کنند.

 

دستورالعمل داشت

عنوان

شرح دستورالعمل

آبیاری

پس از عملیات شخم که در اوائل فروردین ماه صورت می‌گیرد باغ انار را تا اواخر اردیبهشت ماه آب نمی‌دهند تا بدین وسیله گلهای باردهنده هرچه بیشتر روی درختان ظاهر و ریشه های جدید به فعالیت بیشتری وادار شوند . در آبیاری های نوبت اول و دوم بایستی سعی شود که درختان کاملاً سیر آب شوند چون این دو آب مهمترین و موثرترین آبیاری از لحاظ تعدادمیوه روی درخت می‌باشد، نوبت آبیاری در زمینهای سبک هفته ای یکبار و در زمینهای سنگین هر ده روز یک بار انجام می‌گیرد. نیاز انار به آب از اغلب درختان کمتر و مقاومت آن به کم آبی بیشتر از سایر درختان میوه است ولی باید به خاطر داشت که درختان را باید به کم یا زیاد آب دادن عادت داد، آبیاری نامنظم بخصوص اگر درخت میوه داشته باشد خطرناک و اغلب سبب ترکیدن میوه می شود. آبیاری به روشهای مختلفی انجام می گردد

شخم

باغ انار همه ساله احتیاج به شخم دارد. زمان مناسب شخم از اواخر پاییز تا اوایل بهار بوده و عمق متوسط مفید آن 40-25 سانتی متر است. در سطوح کوچک فاصله بین درختان و داخل جوی ها را بوسیله کارگر و با بیل شخم می زنند و در سطوح بزرگتر و مکانیزه از تراکتورهای کوچک باغی(برای صرفه جویی درهزینه کارگر و دفع علفهای هرز و غیره ) استفاده می‌گردد.

تغذیه

توصیه کودی بر اساس آزمونهای خاک و برگ صورت می‌گیرد. به طور عمومی می‌توان یک سوم کود نیتروژنی وتمام کود فسفاته و پتاسیمی را همراه با کود دامی، حداکثر یک ماه قبل از تورم جوانه ها مصرف کرد. یک سوم ازت پس از ریزش کامل گلبرگها، و یک سوم ازت باقیمانده به فاصله دو ماه پس از تقسیط دوم مصرف می‌شود. کودها را می توان در نیمه خارجی سایه انداز تاج درخت به صورت چالکود و یا کانال‌کود استفاده کرد.

توصیه کود اوره براساس درصد نیتروژن کل خاک

درصد نیتروژن کل

اوره ( کیلوگرم در هکتار )

کمتر از 45/0

450-400

60/0-46/0

400-350

0/1-6/0

350-250

بیشتر از 0/1

250 >

 

توصیه کود فسفاته براساس میزان فسفر قابل جذب خاک

 

فسفر قابل جذب

(میلیگرم در کیلوگرم)

فسفات آمونیوم

( کیلوگرم در هکتار)

کمتر از 5

150-100

10-5

100-75

15-10

75-50

بیشتر از 15

صفر

 

توصیه کود پتاس

در غالب خاکهایی که باغ انار در آنها احداث شده است، به میزان کافی پتاسیم وجود دارد امامحققان معتقد هستند که در صورت سبک بودن خاک و کاهش ماده آلی و همچنین پایین بودن غلظت پتاسیم در خاک ( کمتر از 250 میلیگرم در کیلوگرم ) می‌توان نسبت به مصرف سولفات پتاسیم به میزان نیم الی یک کیلوگرم به ازاء هر درخت بارده اقدام کرد

عناصر غذایی میان مصرف

با توجه به آهکی وگاهی شور بودن خاکهای زیرکشت باغهای انار و نیز درجه شوری بالا و وجود بی کربنات فراوان در آب آبیاری در اکثرمناطق زیرکشت و از طرف دیگر ضرورت اصلاح pH خاکهای زیرکشت و تامین نیاز غذایی گوگرد و کلسیم، مصرف کودهای گوگردی همراه با مواد آلی به صورت کانال‌کود و یا چالکود و همچنین برای تعدیل اثر سدیم فراوان و اصلاح نسبتهای کلسیم به سدیم وکلسیم به منیزیم مصرف سولفات کلسیم ( گچ ) درباغها موثر است.

عناصر غذایی کم مصرف

عنصر غذایی

کود

به ازاء هر درخت بارده

( هر 4 سال یکبار )

آهن

سولفات آهن

1000-500گرم

منگنز

سولفات منگنز

250-150 گرم

روی

سولفات روی

1000-500 گرم

مس

سولفات مس

200-150 گرم

 

هرس

حال حاضر روش قالب پرورش و تربیت درختان انار روش چندتنه ای است که منجر به انبوهی باغ و عدم امکان توسعه مکانیزاسیون و استفاده از ماشین آلات می شود ، بنابراین هرس شاخه های پایینی ، شاخه های اضافی و محدود کردن تعداد تنه ها ( 3-2 تنه ) و حذف نرکها و پاجوشها در طول فصل داشت جزء اهداف اصلی این فعالیت می باشد. در هنگام هرس درختان انار باید دقت نمود تا شاخه های بارده به طور نرمال در سطح جانبی تاج درخت توزیع شود. حفظ اسپورها و شاخه های سال جاری به منظور باروری درخت در سال آینده بسیار مهم است. پاجوشها، ریشه جوشها وتنه جوشها در جذب مواد غذایی با میوه رقابت می‌نمایند و در صورت عدم حذف آنها از کمیت و کیفیت محصول به شدت کاسته می شود.

هرس فرم

( نونهال )

سال اول : در فروردین ماه پس از کاشت نهال، پس از جوانه زدن باید اقدام به سربرداری انار نمود. در فرم تاج آویزان نهالها از ارتفاع یک متری سربرداری می‌گردند. در فرم های دوتنه، سه‌تنه، چهارتنه و جامی درخت از ارتفاع 30 سانتی متری سربرداری می شود.

سال دوم :در کلیه فرمهای هرس فقط به شاخه های انتخابی سال قبل اجازه رشد داده می‌شود و در اوایل فصل شاخه های اضافی، هرس می‌گردد.

سال سوم : هرس پاجوشها وتنه جوشها تا شاخه‌های بارده ادامه می‌یابد. حذف شاخه های زاید روی دستکها و جلوگیری از رشد اضافی به منظور تقویت شاخه ها ودستکهای انتخاب شده الزامی است. حذف تیغ های روی شاخه های انتخاب شده به تمیز بودن درخت کمک می‌کند.

سال چهارم و پنجم : مراقبت از شاخه ها و دستکهای بارده و حذف شاخه ها، پاجوشها، تنه‌جوشها و نرک ها ضروری است. با توجه به اینکه از سال چهارم و پنجم باید ارتفاع درخت نیز کنترل شود لذا شاخه‌های اضافی و دارای رشد عمودی حذف می‌گردند، ولی باید توجه داشت که درفرم های مذکور از خالی کردن تاج درخت اجتناب گردد زیر این عمل باعث افزایش خسارت آفتاب سوختگی می‌شود. دستکهای بارده بر روی تنه‌ها در جهات مختلف انتخاب می‌شوند به نحوی که هیچ یک از دستکها مزاحم دیگری نباشد. در هرس باید اجازه داد میوه‌ها در قسمت سایه تاج درخت رشد کنند.

هرس باروری

( هرس سالیانه)

 

هرس باروری به دو بخش تقسیم می‌گردد : الف ) هرس خشک ب) هرس سبز

 هرس خشک: هرس خشک در اواخر زمان خواب درختان انار یعنی ماههای بهمن و اسفند و قبل از بیدارشدن درختان انجام می‌گیرد که شامل حذف شاخه‌های اضافی، خشک و سرمازده می باشد.

هرس سبز: هرس سبز تقریباً‌ در تمامی ماههای رشد درخت، جز زمانی که شدت تابش آفتاب شدید است (خرداد ، تیر و مرداد) انجام می‌گیرد و شامل حذف شاخه‌های مزاحم، نرکها و پاجوشها می‌باشد.

حذف پاجوشها و نرک ها در ماههای شهریور و اوایل مهر نیز به دلیل رقابت با میوه در جذب مواد غذایی، جهت افزایش وزن میوه در سال جاری ا همیت زیادی دارد.

 

 

آفات انار

کرم گلوگاه انار

Spectrobates

(myelois) ceratonia

کرم گلوگاه انار مهمترین عامل کاهش کمی و کیفی محصول انار در کل مناطق انار خیز کشور می باشد. این آفت چند میزبانه است و علاوه بر انار به پسته و انجیر نیزحمله می‌کند. کرم گلوگاه انار با تغذیه از بافت درون میوه‌ها راه را برای ورود قارچها و باکتریها بداخل میوه مهیا نموده و در نهایت گندیدگی میوه را بدنبال خواهد داشت.

حشره کامل، پروانه کوچکی به رنگ خاکستری می‌باشد. تخم حشره، بیضوی و کمی کشیده و در ابتدا به رنگ قرمز همرا با برجستگی‌های مثلثی بوده با نزدیک شدن به مرحله تفریخ، کم‌رنگتر شده و در نهایت به رنگ سفید متمایل به زرد در می‌آید. لارو حشره در حالت رشد کامل به طول 21 میلیمتر که در پشت بدن لارو موهای کم‌رنگی دیده می‌شود. لارو دارای سه جفت پا در حلقه های سینه و پنج جفت پا در حلقه های شکمی است. رنگ آن بسته به اینکه از انارهای دانه قرمز و یا دانه سفید تغذیه کرده باشد به رنگ های قرمز یا سفید متغیر بوده که در سنین بالا متمایل به قهوه ای می‌شود. شفیره ها به رنگ قهوه ای و طول حدود 9 و عرض حدود 3 میلیمتر هستند. زمستان گذرانی آفت به صورت سنین مختلف لاروی به ویژه سنین آخر، در تاج و داخل میوه انارهای باقیمانده در روی درخت، کف باغ و یا انارهای انبار شده و به ندرت در زیردرختان انار می‌باشد. در فروردین ماه بسته به شرایط حرارت و رطوبت هوا شفیره ها تشکیل و در اوایل اردیبهشت  ماه که مقارن با آغاز ظهور گل های انار است، پروانه های آفت ظاهر می‌شوند.

لاروها پس از پایان دوره لاروی خود را به تاج انار رسانده و در آنجا به شفیره تبدیل و سپس بشکل پروانه از تاج انار خارج می‌گردد.

پروانه ها بعد از جفتگیری تخمهای خود را درون تاج انار بر روی قسمتهای مختلف از جمله پرچم و مادگی گل و دیواره تاج می چسبانند. لاروها در پی تغذیه از گلوگاه انار دالانهایی ایجاد نموده و وارد میوه انار می‌گردند و در داخل پیه انار ( بافت سلولزی) شروع به پیشروی می‌کنند.

این حشره درسال 4-3  نسل دارد.

روش‌های مبارزه: براساس بیواکولوژی این آفت، کنترل شیمیایی هیچگونه جایگاهی در جهت مبارزه با این حشره نداشته و تنها از طریق اعمال روشهای تلفیقی ( روشهای مکانیکی – زراعی و بیولوژیک ) میتوان جهت کنترل آن اقدام نمود . 

روشهای مکانیکی– زراعی :

1- جمع آوری و پاک سازی و معدوم نمودن میوه های آلوده انار از اوایل تابستان ( شروع فعالیت نسل اول آفت ) تا پایان فصل برداشت هر 15 روز یکبار.

2- از آنجائی که این آفت علاوه بر انار به انجیر و گردو نیز خسارت می زند درصورت مختلط بودن باغ کلیه میوه های آلوده محصولات فوق نیز باید جمع آوری و معدوم گردد.

 3-  عملیات پاکسازی باغات وجمع آوری انارهای آلوده بصورت همگانی در کل منطقه.

4- جمع آوری انارهای آلوده واصلاح و جوان کردن باغات رها شده و قدیمی.

5- حفظ دشمنان طبیعی خصوصاً زنبورهای پارازیتوئید، نظیر تریکوگراما در محیط باغ باحفظ پوشش گیاهی زیر درختان و کشت گیاهان شهدزا و ترجیحاً گل سفید نظیر شبت، در مناطق عاری از گیاهان گلدار برای فعالیت و بقای این حشره مفید.

کنترل بیولوژیک:

درسال 1366 در ایران اولین شناخت از فعالیت طبیعی زنبور تریکوگراما رخ داد و در پی آن تحقیقات مربوط به چگونگی پارازیتوئیدیسم طبیعی تریکوگراما در انارستانها، امکان کاربرد تقویتی آن در یک برنامه مبارزه بیولوژیک شروع شد .  در این راستا دو گونه بومی زیر شناسایی گردیدند. Trichogramma cacoeciae , Trichogramma embryophagum

مبارزه تلفیقی با کرم گلوگاه انار( IPM ): بکار بردن مجموعه عوامل و روش‌های ممکن در کنترل آفت. این روش مبارزه در باغاتی امکان پذیر است، که شرایط زیر را داشته باشد :  

1-     تراکم اصولی و مطلوب درختان.

2-     انجام شخم پاییزه، کرت بندی، تقویت، هرس و پاکسازی به موقع.

3-     جمع آوری به موقع انارهای سردرختی و یا زیردرختی آلوده و انهدام آنها.

4-     آبیاری مناسب با در نظر گرفتن میزان رطوبت باغ در زمان رهاسازی زنبورها و جلوگیری از ترکیدگی انار.

5-     حفظ پوشش گیاهی مناسب در باغ و امکان کشت گیاهان شهدزا مانند یونجه و شبدر.

دستورالعمل رهاسازی زنبور تریکوگراما در باغات انار:

1- در انجام مبارزه بیولوژیک باید از سوش محلی زنبور تریکوگراما استفاده گردد.

2- فاصله رهاسازی 10-6 روز بسته به شرایط اعلام شده در نظر گرفته شود.

3- مقدار مصرف در هکتار 60 گرم در طول فصل، که البته مقدار مصرف در هر نسل و هر نوبت بسته به شرایط متفاوت و با درنظر گرفتن جهات و شرایط حاکم بر باغات انار به شرح زیر اعلام شده است:

- نوبت های اول و دوم هر کدام به مقدار 5 گرم در هر هکتار معادل 500 تریکوکارت یک صد میلی‌گرمی.

- نوبت سوم تا هفتم هر کدام به مقدار 4 گرم در هر هکتار معادل 400 تریکوکارت یک صد میلی‌گرمی.

- نوبت هشتم تا دوازدهم هر کدام به مقدار 6 گرم در هکتار معادل 600 تریکوکارت یک صدمیلی‌گرمی.

- نوبت دوازدهم را در ارقام زودرس انار می توان حذف کرد.

- حفظ رطوبت باغ در هر نوبت رهاسازی ضروری است.

- جمع آوری و سوزاندن میوه های آلوده به آفت وترک خورده در روی درخت و زیرآن از اوایل تابستان ( تیرماه) به فاصله هر هفته تا 15 روز تا پایان فصل برای تقویت مبارزه بیولوژیک.

کنه پاکوتاه انار Tenuipalpus punicae P& B

این کنه از آفات خطرناک درخت انار بوده که در اثر تغذیه از شیره برگها باعث تغییر رنگ و خشک شدن برگها و در نهایت ضعف درخت و خشکیدگی سرشاخه‌های آلوده می‌گردد و درصورت تغذیه از میوه باعث کوچک ماندن میوه و بد شکل شدن و در نهایت ترکیدگی انار می‌شود .

زمستان گذرانی بطور متوسط بمدت 6 ماه بصورت کنه های ماده بالغ در زیر شکافها و زیرپوست درختان انار و همچنین روی علفهای هرز پای درختان و پاجوشها می‌باشد. فعالیت کنه در بهار سال بعد زمانی که متوسط درجه حرارت محیط به 13 درجه سانتی گراد می رسد آغاز می شود. ماده ها تخمهای خود را بصورت انفرادی در امتداد کناره رگبرگها و روی شاخه ها در محل اتصال دمبرگ به شاخه قرار می دهند. مرحله خسارتزای کنه بصورت لارو ،‌پوره و کنه بالغ می‌باشد.این آفت بطور متوسط 8 نسل در سال دارد

روشهای کنترل :

1- عدم مصرف هرگونه سموم شیمیایی با توجه به کنترل طبیعی این آفت در باغات.

2- خودداری از کاشت درختان انار بصورت توام با درختان دیگر.

3- انجام بموقع عملیات دفع علفهای هرز باغات.

4- شخم زمستانه و هرس پاجوشها در فصل استراحت گیاه. 

5- خاک دادن پای دختان ضمن تغذیه مناسب و تامین مواد معدنی گیاه،
کنه های زمستان گذران را مدفون می‌نماید.

6-  هرس شاخه های شدیداً آلوده در فصل رشد.

شته سبز انار

 Aphis punicae

تمام سرشاخه‌ها، سطح زیرین برگها، جوانه‌ها و گلهای قرمز درختان مورد حمله این آفت قرار می‌گیرد و ضمن تغذیه از شیره گیاه ترشحات چسبنده ای نیز تولید کرده و باعث عدم رشد سرشاخه‌ها و ریزش اغلب گلها و میوه های جوان می شود.

این آفت زمستان را بصورت تخم در روی سرشاخه های انار بسر می‌برد. در ماههای بهار بالاترین جمعیت را داشته و گاهی تمام سرشاخه‌های جوان، گل و میوه‌های تازه تشکیل شده را می‌پوشاند. در تابستان به دلیل گرم شدن هوا از تراکم و شدت خسارت آن کاسته می شود. در ماههای پاییز که درجه حرارت پایین می آید دوباره بر انبوهی شته ها افزوده می شود ولی شدت آن کمتراز بهار است.

روشهای کنترل آفت  :

برای حفظ تعادل طبیعی در باغات انار بهیچ وجه سمپاشی جهت کنترل این آفت توصیه نمی شود و باید اقدامات زراعی مناسب به شرح ذیل انجام گیرد:

1- از کشت درختان انار با درختان میوه دیگر خودداری شود .

2- فواصل درختان رعایت گردد و ازکشت متراکم خودداری شود.

3-  از آبیاری بیش از حد درختان در بهار خودداری گردد.

سوسک چوبخوار انار Chrysobothris parvipunctata

یکی از آفات مهم و خطرناک درختان انار می باشد که موجب ضعف و خشکیدگی تنه و شاخه‌های درختان انار می گردد.

این آفت زمستان را بصورت پیش شفیره، در داخل چوب سپری می‌کند. سوسکها در بهار روی درختان ضعیف تخم ریزی کرده و لاروهای تفریخ شده با تغذیه از ناحیه کامبیوم (حد فاصل بین پوست و چوب ) باعث قطع آوندها و اختلال در جریان شیره نباتی و در نتیجه خشکیدگی تنه و شاخه‌های درختان می شوند. حشرات کامل از طریق تغذیه از پوست نرم و دم میوه باعث ریزش شدید میوه ها در اوایل فصل می گردند ولی خسارت عمده توسط لاروها صورت می‌گیرد . این آفت در سال یک نسل دارد .

روشهای کنترل  :

1- قطع و سوزاندن اندامهای آلوده در پاییز.

2- استفاده از فرمول کودی مناسب جهت تقویت درختان.

3- تنظیم دور آبیاری و جلوگیری از تنش آبی.

4- رعایت اصول بهداشتی و باغبانی. 

 

 

بیماریهای انار

بیماری غده ای شدن ریشه درختان انار Meloidogyne spp.

خسارت بیشتر متوجه باغات جوان و یا باغاتی که در اراضی ماسه ای و بسیار سبک احداث شده اند بوده و بصورت توقف رشد ، ضعف عمومی ، زردی برگها ، ریزش برگهای فوقانی ،‌لخت شدن سرشاخه ها و خشک شدن تدریجی آنها ، غده ای شدن توام با پوسیدگی عمومی ریشه ظاهر شده و موجبات زوال و یا مرگ تدریجی درختان را فراهم می کند .

در شرایط مناسب رطوبت و حرارت تخم های نماتد تفریخ شده و لارو سن دوم از آنها خارج می گردد و داخل خاک می شود . درصورت عدم دسترسی به میزبان این لاروها می توانند به حالت کمون بدون تغذیه بیش از یکسال به صورت زنده در داخل خاک دوام بیاورند . لارو سن دوم در واقع مرحله عفونت زای نماتدها بوده و به محض برخورد با ریشه های فرعی گیاه میزبان به داخل آنها نفوذ ، پس از تغذیه و پوست اندازی تحرک خود را از دست داده متورم شده و پس از گذرانیدن 2 سن لاروی دیگر بالــــغ می شوند . آنگاه از ریشه خارج و جهت جفت گیری در داخل خاک اطراف ریشه به فعالیت پرداخته نماتدهای ماده پس از جفت گیری اقدام به تخم ریزی می کنند . در سال سه نسل دارد .

- روشهای کنترل  :

1- استفاده از ارقام مقاوم یا متحمل نسبت به انگل 

2- خاک محل کشت درختان در موقع هرس نهال یا قلمه آلوده نباشد .

3- درصورت استفاده از نهال یا قلمه ریشه دار ،‌نهالها سالم و عاری از نماتد باشند.

4- آب مورد استفاده باغات جدید عاری از لارو سن دوم و تخم نماتدهای مولد غده باشد .

5- در دوره استقرار درختان از کشت گیاهان میزبان نماتد در اطراف درختان اجتناب شود.

6- با علفهای هرز باغات در دوره استقرار که بسیاری از آنها میزبان نماتدهای مولد غده ریشه  هستند شدیداً‌ مبارزه شود .

7- با شخم سالیانه باغات ریشه های سطحی درختان هرس شده وتوسعه ریشه های عمیق تر تسهیل شود.

8- از کشت درختان اناردر خاکهای خیلی سبک وماسه ای باید اجتناب کرد .

9- جمعیت نماتدهای مولد غده ریشه حداقل سالی یکبار در پاییز  در طی دوره استقرار کنترل شود تا در صورت وجود آلودگی های قابل توجه قبل از ایجاد صدمات کلی با آنها مبارزه شیمیایی شود .

بیماری پوسیدگی طوقه درخت انار

Phytophthora cactorom

 

علائم بیماری عبارت است از پوسیدگی ،‌شکاف خوردگی و سرانجام ریزش پوست در قسمتهای حدود طوقه و گاهی پوسیدگی درقسمت پوست اطراف طوقه تا 50%  محیط طوقه را آلوده می نماید . ولی ممکن است در شرایط مناسب پوسیدگی به سرعت ظرف چند روز بطور عرضی سراسر محیط طوقه را گرفته و درخت سریع سبز خشک شود ( وقتی پوسیدگی حدود 80 درصد محیط طوقه را فــرا گیرد) .

- چرخه  بیماریزایی  :

این گونه قادر است مدتهای زیادی در بقایای گیاهی زنده بماند . در شرایط رطوبتی و حرارتی مناسب اسپورهای این قارچ جوانه زده و زئوسپورهای متحرک را آزاد می سازند .  زئوسپورها به کمک تاژکهای خود فواصل کوتاه را شنا کرده و خود را به طوقه و  ریشه های درخت می رساند . این قارچ قادر است بطور مستقیم از ریشه های جوان یا زخمهای روی طوقه وارد گیاه شده و تولید ریسه کند. این ریسه عامل انتقال و بیماری زایی در شرایط مطلوب می باشد .

- روشهای کنترل  :

الف ) استفاده از ارقام مقاوم یا متحمل

ب ) اتخاذ روشی از آبیاری و یا کاشت که مانع از رسیدن آب به طوقه درخت شود .

ج ) استفاده از قارچکشهای متالاکسیل و یا ترکیب بردو زمانیکه کمتر از 50%  طوقه آلوده شده باشد .

بیماری ترشیدگی

 و پوسیدگی انار :

 

عامل بیماری قارچ Nematospora می باشد که توسط سن های آلوده فعال در باغات انار از جملهApodiphus amygdale ،sp. Acrosternum ، sp. Dolycrois به میوه ها منتقل می شود. در زمان گلدهی درخت، نیش حشره باعث ریزش گل های می شودو پس از تشکیل میوه در محل نیش حشرات ابتدا لکه های تغییر رنگ یافته ای تشکیل می گردد، که در حالت های اولیه کرم رنگ بوده ولی بتدریج بزرگتر و تیره تر می شوند. در زیر این لکه ها پوست دانه های انار تغییر رنگ داده و به تدریج شروع به له شدن و ترشیدگی می نمایند. سرانجام تمام میوه از بین می رود و این روند همچنان تا انبار ادامه می یابد.

وضعیت فعلی خسارت :

در استان یزد دامنه انتشار به علت جمعیت زیاد عوامل انتقال دهنده بسیار بالاست ، در حالیکه در استان اصفهان ( به خاطر وضعیت بهتر اراضی غیرزراعی اطراف از نظر سرسبزی و وجود مراتع در اطراف باغات انارستانهای انتقال دهنده به انارستانها هجوم نیاورده اند) به جز در شرایط استثنایی ارقام خسارت زیاد چشمگیر نمی باشد. برخورداری و یزدانی ( 1346) میزان خسارت را در باغات شدید آلوده اردکان تا 80 درصد میوه ها ذکر کرده اند.

امکانات مبارزه و پیشگیری :

الف- مبارزه شیمیایی : هزینه زیاد مبارزه مکانیکی و عدم کارآیی کافی این روش در کنترل آفات درختان انار و اجتناب از مبارزه شیمیایی ، باعث طغیان حشرات و فعالیت شدید سن ها روی درختان انار می باشند. استفاده از چند حشره کش لبایسید به صورت مخلوط با کاپتان در چهار مرتبه به فاصله یک ماه از یکدیگر در کنترل معنی دار بیماری موثر بوده است. ولی از آنجا که مبارزه توام با ریزش شدید برگ درختان بوده است، ( احتمالاً در اثر طغیان کنه انار ، پیشنهاد می شود سموم مذکور با یک کنه کش مناسب مخلوط گردد.( برخورداری و یزدانی ، 1364)

ولی متاسفانه با توجه به پلی فاژ بودن عامل بیماری که در ایران علاوه بر انار حمله آن به پسته و یازده گونه گیاه دیگر نیز گزارش گردیده است( نیمان وهمکاران 1364، ارشاد و برخورداری 1365 ) ، و فراوانی میزبان های حشرات انتقال دهنده و دوره چهار تا پنج ماهه سرایت بیماری به انار ، به نظر میرسد که مبارزه شیمیایی روی میزبان قادر نیست جمعیت عوامل انتقال دهنده را طوری پایین آورد که پس از چندی از این نوع مبارزه بی نیاز باشیم ( این مسئله در استانهای کرمان ، یزد ، مرکزی ، اصفهان ، خراسان رضوی و سمنان که باغات پسته و انار تواماً وجود دارند ، بسیار قابل ملاحظه است).

ب- توجه به تمایل عامل انتقال بیماری به زندگی در محیط خارج از باغات و در روی گیاهان مرتعی ( احتمالاً یکی از علل طغیان حشرات انتقال دهنده و هجوم آنها به باغات انار از بین رفتن این گونه ها در اثر خشکسالی چند سال اخیر و یا تخریب مراتع می باشد) این امکان را به وجود می آورد که با بهبود وضعیت پوشش گیاهی اطراف باغات انار از هجوم و خسارت این عوامل به باغات جلوگیری نمائیم.

 

علفهای هرز

 

تعداد علفهای هرز باغهای انار را 34 گونه ذکر می کند ولی آنچه مسلم است علفهای هرز یک منطقه با منطقه دیگر تفاوت دارند

1-     برنامه تنظیم شده ی مناسب برای مبارزه با علفهای هرز

2-     کندن علف هرز سس با دست و یا بیل

3-     سوزاندن قطعات جدا شده سس.

4-     چرانیدن گوسفند در باغات 3-1 بار در طول فصل رشد.

5-     به هیچ وجه نباید به سس اجازه به بذر رفتن را داد و باید قبل از به بذر نشستن باغ از وجود آن پاکسازی گردد.

6-     قطع پاجوشها و هرس شاخه های نزدیک به سطح زمین نیز امکان اتصال انگل را محدود می کنند.

7-     پس از استقرار سس روی درخت فقط امکان مبارزه مکانیکی وجود دارد و از پاشیدن هر گونه علف کش روی درخت باید جداً خودداری شود.

8-     علف کش های گلیفوسیت (راندآپ) به میزان محلول 2% و پاراکوات (گراماکسون) به میزان محلول 1% برای مبارزه با علف های هرز در باغات توصیه می شوند. پاراکوات برای کنترل سس و علف های هرز یک ساله به صورت بعد از رویش و در مرحله حدود 10 سانتی متری مصرف می شود که می توان بر حسب مورد نیاز و در طول فصل 3-2 بار سمپاشی نمود.

می توان از یک علف کش پیش رویشی نیز استفاده نمود، به این ترتیب که با مقدار 15 کیلوگرم از علف کش کلر دمیتیل ( دستان 75 درصد) قبل از رویش علف های هرز در بهار ، در سطح باغ را سمپاشی نمود. این علف کش همچنین از رویش سس نیز جلوگیری به عمل می آورد.

 

دستوالعمل برداشت انار

عنوان

شرح دستورالعمل

زمان برداشت

درخت انار معمولاً از سال سوم کاشت گل و میوه می دهد. رسیدن میوه تدریجی بوده و با توجه به آب و هوا و واریته های گوناگون از اواسط شهریور ماه تا آخر آبان ماه ادامه می یابد.

زمان رسیدن میوه موقعی است ،که نسبت قند به اسید ( طعم میوه ) ثابت بماند و پوشش پی ( پوشش دور دانه ها ) و نیز محل قرار گرفتن دانه قرمز شود.

ارقام انار از نظر زمان رسیدن :

از نظر زمان رسیدن و موقع برداشت ، ارقام انار را می توان به سه گروه تقسیم کرد:

واریته های زودرس شیرین شامل :

قند (مشکی ) بردسکن ، بریت شیراز ، آقا محمدعلی ، پوست سیاه شیرین، پوست سفید شیرین، ملس شیرین و آلک شیرین می باشند، انارهای مذکور تا اواسط شهریور می رسند.

 واریته های زودرس ترش شامل :

انارهای تابستانی ترش و آلک ترش می باشند که این ارقام تا اوایل مهرماه می رسند و باید به موقع برداشت گردند، چون هر دو واریته تقریباً فاقد خاصیت انباری هستند و باید به محض رسیدن برداشت و به بازار حمل گردند.

واریته های انار دیررس شامل :

رباب نی ریز، شیشه کپ فردوس ، ملس یزد ، نادری بادرود ، خزر بردسکن ، اردستانی مه ولات ، بجستان ، قجاق قم، ملس ترش و پوست سفید ترش می باشند، که بهترین و مرغوبترین واریته ها از نظر نگهداری ، بازارپسندی ، طعم ، تهیه آب ، رب و کنسانتره انار محسوب می شوند. این واریته ها در اواخر مهر یا اوایل آبان ماه می رسند و به منظور جلوگیری از عارضه ترکیدگی باید هر چه زودتر برداشت و به بازار مصرف حمل گردند. به طور کلی زمان برداشت متجاوز از 90% محصول تولیدی انار در مهرماه صورت می گیرد.

میوه انار را به محض رسیدن باید چید در غیر اینصورت بیشتر میوه های درشت در اثر سردی هوا صدمه دیده و می ترکند. باید دقت کرد که انار حتی المقدور در مواقع بارندگی و یا شبنم چیده نشود زیرا که انار آبدیده زودتر ترک خورده و در انبار می گندد.

برای چیدن انار ، می توان یا از قیچی باغبانی استفاده کرد و یا با یک دست نقطه اتصال میوه به شاخه را گرفته و با دست دیگر میوه را عکس جهتی که روی شاخه قرار گرفته ، چرخاند و یا میوه را در دست گرفته و به طرف چپ و راست چرخانده تا از شاخه جدا شود. هرگز نباید میوه را با کشیدن از شاخه جدا کرد زیرا در اثر این عمل اکثر شاخه هایی که در سال بعد باید میوه تولیدکنند، کنده می شوند.

بعد از جداشدن میوه از شاخه باید دم آنها را قطع کرده و به آرامی در جعبه های مخصوص قرار داد و در هنگام حمل نیز باید دقت کرد که به میوه ها آسیبی نرسد زیرا میوه های آسیب دیده خاصیت انباری نداشته و به دلیل نفوذ عوامل بیماریزا از محل های آسیب دیده ، به زودی پوسیده و از بین می روند. ذکر این نکته ضروری است که در هنگام برداشت ، باغداران با تجربه ابتدا انارهای درشت ، سرخ و بدون سوختگی ( انارهای شاه چین ) و سپس بعد از آن انارهای متوسط ( انارهای معمولی و رسمی ) و پس از دو هفته انارهای ریز ( انارهای خرمنی ) را برداشت می کنند. در این روش انارهای دسته اول جهت حمل به بازار و صادرات ، انارهای دسته دوم جهت نگهداری در انبار و انارهای دسته سوم جهت حمل به کارخانجات و استفاده برای تولید فرآورده های آن مورد استفاده قرار می گیرند.

نحوه چیدن و جمع آوری محصول

عمدتاً با دست انجام می شود ودر بعضی مناطق از کیسه های برداشت نیز استفاده میشود. سپس در گوشه باغ میوه ها به صورت فله رویهم انبار شده و انارهای ترک خورده و دارای آثار گندیدگی جدا شده و انارهای سالم برای انبار ارسال میگردد، در سالهای اخیر همزمان با افزایش میزان صادرات و لزوم حفظ کیفیت میوه تازه ، استفاده از میوه چین دستی و گذاشتن میوه در یک یا حداکثر دو ردیف درون جعبه چوبی یا ترجیحاً سبدهای پلاستیکی مرسوم شده است.

شستشو و ضدعفونی :

یکی از بهترین شیوه های گندزدایی انار که در عین حال کیفیت محصول و رنگ پوست انار را بهتر حفظ می نماید ، استفاده از روش آبگرم درمانی است . برای این منظور تحقیقـــات گسترده ای در موسسه تحقیقات اصلاح وتهیه نهال وبذرانجام یافته و نمونه های انار در چندین دمای آب گرم برای زمان های 180- 60 -30 ثانیه حمام داده شده و سپس انبار گردیدند. بهترین نتایج از دمای 51 درجه سانتی گراد به مدت 60 ثانیه به دست آمد. یکی دیگر از بررسی های انجام شده دراین ارتباط استفاده از نوعی واکس برای بـه درازا کشاندن عمر انباری این میوه میباشد. در این ارتباط نوعی واکس جامد قابل حل در آب به نام پرولانگ(Prolong ) انتخاب شده و انارها را پیش از انبار کردن توسط این ماده حمام داده و در سردخانه نگهداری می نمایند .این روش بهترین عامل در افزایش عمر انباری انار و حفظ کیفیت آن برای مدت زمان طولانی تشخیص داده شده است . نمونه هایی که قبلا" آب گرم درمانی شده و سپس توسط واکس پوشش داده شده اند  از کیفیت به مراتب بهتری برخوردار بوده و درصد آلودگی بسیار کمی دارند.

درجه بندی و

 بسته بندی :

 

در حال حاضر برای درجه بندی انارتنها به جدا کردن نمونه های ترک خورده و فاسد از نمونه های سالم اکتفا می شود و کمتر درجه بندی صحیح و اصولی روی این محصول از نظراندازه ، رقم ، سلامت ظاهری ، رنگ و غیره اعمال می گردد . انارها در دو مرحله پس از برداشت و پس از انبار درجه بندی میگردند . توجه به مقررات بسته بندی ( متاسفانه استاندارد اجباری میوه ها برای مصارف داخلی وجود ندارد ) و درجه بندی علاوه بر اینکه باعث جلب بهتر مصرف کننده میگردد ، ضایعات را نیز به حداقل کاهش می دهد بهترین روش برای بسته بندی انار استفاده از کارتن و یا جعبه های یک ردیفه می باشد ، که شرکتهای صادراتی به این امر توجه کرده وانارهای خود را در کارتن های یک ردیفه و یا چند ردیفه که توسط شانـه ( Seperator)از یکدیگر جدا شده اند قرار می دهند . در ایران انار بصورت فله ای برای مصرف کننده عرضه میگردد. این در حالی است که در کشورهای اروپایی و آمریکایی انار به صورت دانه ای و با قیمت قابل توجهی به فروش میرسد.از آنجایی که در ایران نیز هزینه های تولید بالا رفته و به تبع آن قیمت محصولات کشاورزی نیز افزایش یافتــه ، می بایست از هر ابزاری برای جلوگیری ازضایعات وحفظ کیفیت محصولات استفاده نمودکه بهترین راهکار درجه بندی میوه پس از چیدن در باغ می باشد ، بدین منظور می بایست میوه ها به سه درجه تقسیم شوند :

1- میوه های درجه یک مخصوص تازه خوری که خود به دو بخش برای مصرف داخلی وصادرات تقسیم می شود که توسط سبدهای پلاستیکی یا جعبه های چوبی به انبار و کارگاه حمل می شوند.     

 2- میوه های درجه دو که میوه های ریز و سالم می باشند که با توری برای تهیه کنسانتره به کارخانه ها منتقل می شوند .

 3- میوه های درجه سه که ترکیده می باشند و برای تهیه رب به طریقه سنتی و یا صنعتی بکار میروند.

 

وضعیت نگهداری محصول

 

در گوده یا کدگاه یا انبار روباز:

در این روش در گوشه ای از باغ گودالهایی به اندازه های 1×10×2 متر می کنند و کف آن را با پلاستیک معمولی ، ماسه و یا خاک اره  به بلندی 10 سانتی متر می پوشانند تا رطوبت به میوه ها نرسد . انارهای درشت را در وسط و انارهای ریز را در پایین و بالا می چینند، در این حالت ارتفاع توده انار حدود یک متر میشود، آنگاه روی انارهارا با شاخه های تازه درختان برگ پهن می پوشانند و به این ترتیب انارها را به مدت 2 تا 3  ماه نگهداری می کنند ، ضمن این که سر انارها را به طرف پایین می گذارند .

استفاده از انبارهای سقف دار:

نحوه عمل مانندروش قبل است با این تفاوت که روی انارها را نمی پوشانند و ضرورتی ندارد که آنها را وارونه بگذارند . قبل از انبارکردن ، محوطه انبار را با سموم قارچ کش ضدعفونی می کنند و انارهای آلوده ، ترکیده و ضرب دیده را انبار نمی کنند . معمولا" انبارها را طوری انتخاب می کنند که رطوبت آن کم باشد ، نور مستقیم به داخل آن نتابد ، هوادر آن جریان داشته باشد و درجه حرارت بیش از 10 درجه سانتیگراد نباشد . هرچه این شرایط کمتر فراهم باشد مدت نگهداری و کیفیت میوه کاهش  می یابد.

درجه حرارت  :

میوه را در دمای  5 درجه سانتی گراد می توان دو ماه نگهداری نمود،‌برای نگهداری بمدت طولانی تر می بایست دما 2/7  درجه سانتی گراد باشد تا میوه دچار سرمازدگی نشود.

- رطوبت نسبی  :

میزان رطوبت نسبی مناسب 95- 90 درصد می باشد انار از جمله میوه هایی است که به از دست دادن آب از پوست (چروک شدن ) بسیار حساس می باشد. نگهداری میوه در پوشش پلاستیکی و استفاده از واکس می تواند چروکیدگی پوست را کاهش دهد بخصوص در شرایطی که میزان رطوبت نسبی پائین می باشد.

بیماریهای انباری انار

بیماریهای قارچی :

قارچهای Penicilium  sp , Aspergilus sp   که بیشتر به انارهائی که در اثر کرم گلوگاه و یـا ضربه های مکانیکی صدمه دیده است حمله کرده و محصول را آلوده می سازند.

2- عوارض فیزیولوژیک :

Sun scald  یا سوختگی ناشی از آفتاب که عارضه در روی پوست محصول ظاهر شده و رنگ پوست را تغییر داده وقسمت مبتلا سیاه رنگ می شود . این عارضه مربوط به انارهائی است که در باغ و زیر آفتاب نگهداری میگردد.

3 - بیماری Internal  Break Down یا نرمی داخل نسوج:

در اثر این عارضه حبه های انار از داخل نرم شده ، سلولها از بین رفته و در قسمتهای آلوده رنگ دانه سفید و طعم آن ترشیده و بدمزه می شود .

ضدعفونی کردن محصول با مواد قارچ کش به نحو چشمگیری از صدمه این گونه قارچها جلوگیری کرده و میوه ها پس از شستشو قابل مصرف خواهند بود.

 

 

 

 

 

 

 دستورالعمل اجرائی طرح اصلاح واحیاء باغات انار به شماره 40144012

 

1-   پروژه اصلاح ساختار باغات قدیمی اناربه منظور پیشگیری از بقاء و تکثیر کرم گلوگاه انار

1-1- عملیات اصلاح و جوان سازی باغات قدیمی و درجه دو در ارتباط با کرم گلوگاه انار :

بدلیل ارتفاع زیاد درختان درباغات قدیمی و غیر اقتصادی بودن عملیات برداشت, اینگونه درختان پناهگاه آفات و بیماریها از جمله کرم گلوگاه انار می‌باشند , برای تشویق باغداران به اصلاح اینگونه باغات, برای هرهکتار مبلغ یک میلیون ریال بصورت یارانه با انعقاد قرارداد در نظر گرفته شده است که علاوه بر خشکه‌بری کلیه درختان غیراز انار حذف شده و درختان انار سرمازده کف‌بر ‌شده و در سالهای بعد از نرکهای حاصل درخت اصلی انتخاب می‌شود و عملیات پیوند از ارقام تجاری بصورت الگوئی انجام می‌شود و مابقی اعتبار از محل تسهیلات یا توسط متقاضی تامین میگردد.

2-1- عملیات حذف , جایگزینی و اصلاح باغات قدیمی و درجه سه انار : 

بسیاری ازباغات انار دارای چندین رقم انار وبعضاً مخلوط با سایر درختان می‌باشند , هدف از این عملیات , حذف ارقام غیر اقتصادی و جایگزین کردن آن با ارقام تجاری (ملس ساوه, شیشه کپ فردوس, رباب نی ریز, ملس یزد، نادری بادرود، قجاق قم، خزر بردسکن، اردستانی مه ولات و بجستانی ) یا رقم معرفی شده از طرف مرکز تحقیقات استان  می باشد. یارانه پرداختی دراین عملیات برای هر هکتار مبلغ یک میلیون ریال می باشد تا باغدار نسبت به حذف , تغییرشکل هندسی (در صورت لزوم) و اصلاح باغ  اقدام کند و مابقی اعتبار از محل تسهیلات یا توسط متقاضی تامین میگردد .

2-   پروژه دفع کرم گلوگاه انار از طریق بهبود کمی وکیفی باغات انار

1-2-عملیات هرس شاخسارهای اضافی و آلوده به کرم گلوگاه انار :

1-1-2-هرس باغات قدیمی : انجام هرس درختان به منظور تولید وحفظ شاخه‌های میوه دهنده , افزایش نفوذ نور خورشید به مرکز درخت , کمک به رشد گیاه و تولید میوه با توجه به فواصل وفضای درخت، ایجادتوازن بین تاج و ریشه درخت , حذف شاخه های پائینی در تماس باخاک انجام می‌شود که شامل انجام عملیات هرس توسط هرس‌کاران مجرب برای فرم دهی , جوان سازی و اصلاح باغات می باشد که هزینه هر هکتار پانصد هزار ریال می باشد تا باغدار براساس نتایج عینی آن راساً نسبت به عملیات هرس با استفاده از تسهیلات تشویق و اقدام نماید.

2-1-2-هرس باغات کف بر شده : پس از عملیات کف بری درختان، از محل طوقه تعداد زیادی پاجوش تولیدشده که بهتر است در سال اول نسبت به حفظ 8-6 پاجوش قوی اقدام و مابقی حذف گردند و در سالهای بعد نسبت به نگهداری 3 -1 پاجوش(تنه) با توجه به روش پرورش و تربیت درخت اقدام نمود که هزینه هر هکتار هرس پانصد هزار ریال در نظر گرفته شده است.

2-2-عملیات کمک به تغذیه باغات به منظور افزایش مقاومت  درختان در مقابل کرم گلوگاه انار:

با توجه به نقش تغذیه در مقاومت درختان به آفات و بیماریها و هزینه بالای تغذیه کامل، همچنین اهمیت توجه به تولید ارگانیک انار، پرداخت بخشی از هزینه تغذیه با کودهای آلی می باشد. که هزینه هر هکتار یک میلیون ریال می باشد.

 

 

دستورالعمل اجرایی عملیات احداث باغ انگور

 

1- طراحی باغ :

دراین عملیات می بایستی مواردی نظیرمکانیابی ، تسطیح ، آماده سازی زمین و پیاده نمودن نقشه کاشت در مد نظر قرار گیرد.

 

 2- اصلاح ساختار بستر باغ:

الف- اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک

هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختمان وبافت خاک می باشد، اینکار از طریق  خاک ورزی ویا افزودن کودهای دامی ، سبز و... امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته ( pH ) و شوری خاک (Ec ) می باشد.

ب- ایجاد بانکت و تراس:

هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. بر این اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند که در اینجا به  بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت : با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع 2 متر و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

ج- نهر کشی:

 شامل ایجا د کانالهای مخصوص انتقال آب  از منبع آب تا محل باغ می باشد ، چنانچه قبلا  کانال کشی یا نهر کشی در باغ صورت پذیرفته لازم است تا اصلاح ومرمت آنها به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجودصورت پذیرد.

د- تسطیح و  حذف  ناهمواری های سطح باغ:

به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی وبلندی ها ی موجود در بین درختان تسطیح گردند.

ه- شکستن لایه های غیر قابل نفوذ:

تجمع مواد حاوی کلسیم در لایه های زیرین خاک در عمق حدودا یک متری از سطح خاک باعث ایجاد لایه های غیر قابل نفوذی می شود که از رشد و توسعه ریشه های درخت به اعماق خاک جلوگیری می نمایند که نهایتا منجر به عدم رشد گیاه ودر نتیجه خشک شدن آن می انجامد.

برای رفع این معضل وشکستن این لایه، انجام شخم عمیق با استفاده از وسایلی نظیر ریپر و  سوسولوز  امکان پذیر است.

 

3- تامین نهال:

نهال مورد استفاده در عملیات واکاری می بایست از ارقام مرغوب تجاری ، اصیل ، سالم و با کیفیت انتخاب شود که تحت نظارت کمیته فنی نهال استان تولید ودارای گواهی بهداشتی از مدیریت حفظ نباتات و مورد تایید موسسه تحقیقات ثبت وگواهی بذر و نهال باشد، از نهال انگور سالم و مناسب برای تازه خوری که دارای حبه درشت، بازار پسند، بیدانه و خاصیت حمل و نقل بالا باشد استفاده شود.

استاندارد  نهال انگور:

ارتفاع نهال حداقل 30 سانتیمتر و قطر آن یک سانتیمتر سن نهال از زمان کاشت قلمه حداکثر 2 سال باشد.

 

4- پوشش و قیم گذاری نهال:

نهال هایی که واکاری می شوند می بایست از قیم برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

 

5- گود برداری و غرس نهال:

گودالها بایستی قبلا آماده شده باشند، زمان گوده برداری با زمان درختکاری در ارتباط است ، بدین معنی که اگر موقع کاشت نهال در اواخر پاییز است چاله ها بایستی در تابستان واگر موقع کاشت نهال در زمستان است چاله ها بایستی در پاییز حفر شده باشند.

ابعاد گودال بستگی به نوع خاک واندازه ریشه دارد، ابعاد گودال بایستی به نحوی باشد که ریشه ها در موقع کاشت با دیواره تماس پیدا نکنند درخاکهای مرغوب گودال می بایستی فضایی بین 60-30 سانتیمتر بیشتر از نوک ریشه ها داشته باشد واین فضا برای خاکهای نا مرغوب می بایستی بیشتر مد نظر قرار گیرد.

معمولا ا گر قبلا زمین شخم خورده باشد ابعاد گوده را به صورت 80*80*80 سانتیمتر در نظر می گیرند.

 

6- انجام هرس فرم دهی:

پس از اینکه نهالهای انگور جدید کشت شدند سر نهال در 50 سانتی متری از سطح خاک قطع می شود. در طول اولین فصل رشد، جوانه برداری بهاره یا تابستانه که رشد درخت در فصل اول را هدایت می کند می تواند نخستین هرس دوره خواب را تسهیل نماید اما این عمل ضروری نیست. قطع شاخه های متقاطع، پاجوش و نرکها می تواند موثر باشد. به عنوان یک قاعده تا آنجا که ممکن است باید سطح برگ را بیشتر کرد تا رشد درخت به حداکثر برسد.

هرس انگور پس از اولین فصل رشد در تعیین شکل نهائی و عملکرد آن سرنوشت ساز است. حذف شاخه های غیراصلی غالباً نخستین هرس دوره خواب نامیده میشود.

 

 

7- نگهداری باغ قبل از شروع باردهی:

این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیفها ، تهیه ، حمل  و پخش کودهای دامی وشیمیایی، مبارزه با  آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و... می باشد.

 

8 - اجرای سیستم رو سیمی روسیمی:

انتخاب نوع سیستم روسیمی یا کوردون به شرایط آب و هوای هر منطقه بستگی دارد . سیم مورد استفاده می بایست گالوانیزه از نوع مرغوب باشد و از نظر استحکام و مقاومت توان تحمل بار اضافه شده را داشته باشد. در صورتی که از آهن آلات برای پایه های استفاده شود زدن ضد زنگ برای پیشگیری از خورده شدن آهن ضروری است و اگر از پایه های شنی استفاده شود عیار بتن مورد استفاده باید طوری باشد که بتواند مقاومت کافی را ایجاد کرده و در برابر یخبندانهای زمستانه دوام کافی را داشته باشد. ( عیار سیمان 250 باشد ) همچنین استفاده از میلگرد مناسب در درون بتن پایه ها الزامی است. ( رعایت کلیه اصول مربوط به استحکام بتن از جمله دانه بندی و نوع شن و ماسه و استفاده از ویبره و ... ضروری است ). فواصل پایه ها از یکدیگر حداکثر 6 متر و از مهار بتنی یا مهارکششی برای ثابت نگهداشتن ستونهای ابتدا و انتهای خط استفاده شود.

پایه ها می بایست طوری در خاک قرار گیرند و مهار شوند که در اثر بار حاصل از شاخ و برگ و میوه های باغ و همچنین سرعت و قدرت باد منطقه دچار خمش یا جابجایی نشوند.

 

 

9- نیاز آبی انگور:

نیاز آبی انگور بر حسب منطقه و رقم 7-5 هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد. در آبیاری قطره ای نیاز آبی حدود 5-4 هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

 

انگور

درخت انگور با نام علمی Vitis vinifera از خانواده انگورسانان Vitaceae است. در این خانواده حدود 11 جنس و بیش از 600 گونه وجود دارد. مهم‌ترین جنس این خانواده جنس انگور است. این گیاه حالت بوته‌ای و رونده دارد و دارای پیچک در مقابل بعضی از برگها می‌باشد.

میوه انگور به نوع دانه دارو بی دانه تقسیم می‌شود هر یک از این دو نوع در رنگهای قرمز وسیاه وزرد و تقریباً سبز دیده می‌شوند این میوه در مناطقی که حداکثر دمای ان بیش از ۴۰ درجه سانتیگرادو حد اقل ان کمتر از ۱۵ درجه زیر صفر نباشد بهتر رشد می‌کند.

 

دید کلی

انگور یا مو با نام علمی Vitis یکی از انواع گیاهان دو لپه‌ای می‌باشد. انگور یکی از مهمترین میوه‌هایی است که از زمانهای بسیار قدیم مورد استفاده بشر قرار گرفته است. بطورکلی ، دو نظریه متفاوت در مورد دیرینگی انگور وجود دارد. عده‌ای معتقدند که انگور ، حتی قبل از پیدایش غلات ، مورد استفاده بشر قرار گرفته است. انگور بطور وحشی و به مقدار فراوان در جنگلها وجود داشته و انسانهای نخستین از برگ و میوه آن بهره می‌جستند. انگور میوه‌ای است بهشتی که شامل ویتامینهای A , B ، C می‌باشد هچنین دارای مقداری منیزیم ، کلسیم ، آهن ، فسفر ، پتاسیم و آلبومین است. انگور یکی از میوه‌های ضد سرطان شناخته شده است و این به خاطر خواص ضد عفونی کنندگی آن است.

 

شرح گیاه

درخت انگور گیاهی بسیار قدیمی است که مصریها پنج هزار سال قبل از میلاد آنرا می‌شناختند موطن اصلی انگور آسیای صغیر و ایران بوده و هم اکنون نیز به صورت وحشی و نیمه وحشی در این مناطق دیده می شود. انگور درختچه ای است بالا رونده که به کمک پیچک های خود به سهولت از موانع و درختان مجاور بالا می رود و درازای آن به 10 الی 15 متر می رسد ساقه آن گره دار و برگهایش متناوب دارای دمبرگ دراز، شامل 5 لوب دندانه دار به رنگ سبز تیره در سطح فوقانی پهنک کرک دار و مایل به سفید در سطح تحتانی پهنک است. گلهائی کوچک و مجتمع به صورت خوشه مرکب دارد کاسه گل آن 5 دندانه، جام آن مرکب از 5 گلبرگ آزاد و 5 پرچم می باشد. میوه آن سته و گوشتدار است و پس از رسیدن دارای طعم شیرین ملایم و رنگهای متفاوت به تناسب نژادهای مختلف می گردد. مهمترین محصولاتی که امروزه از مو بدست می آید عبارتند از انگور مجلسی، کشمش، آب انگور ، سرکه، در گیلان خمس در ملایر شیره انگور – دوشاب واریته های انگور از لحاظ رنگ حبه ها به چهار دسته تقسیم می شوند 1- انگورهای سبز 2- انگورهای قرمز 3- انگورهای سیاه 4- انگورهای زرد

 

نیاز اکولوژیکی

آب و هوا : در آب و هوای نسبتاً ملایم تابستانی انگورهای زود رس در صورتی که در شیبهای جنوبی کاشته شوند، می توانند محصول بدهند. بیش از همه فعلاً در آب و هوای نیمه گرمسیری و ملایم نیمکره شمالی با آب و هوای مدیترانه ای کاشته می شوند که سرمای زمستانی نداشته باشند. با وجود این اغلب واریته های آن در مقابل سرمای زمستانی بخوبی مقاومت می کنند. انگور به سرمای شدید زمستانی اهمیتی نمی دهد ولی برای گیاه این مهم است که بهار و تابستان گرم و آفتاب داشته باشد بادهای شدید به انگور بیش از سرما می توانند صدمه بزنند در بهار به محض اینکه هوا از 10 درجه سانتیگراد بالا صفر بیشترشد گیاه رشد را شروع می کند. آبیاری: هر چه هوای منطقه گرمتر باشد گیاه به آب زیادتری نیاز دارد ریشه های انگور در خاکهای مختلف تا عمقهای متقاوت رشد می کنند مثلاً در خاکهای سنگین و رسی حداکثر تا 90 سانتی متر در خاکهای متوسط رسی شنی تا 5/3 متر و در خاکهای سبک تقریباَ شنی حتی تا عمق 6 متر و بیشتر هم نفوذ می کنند. در خاکهای کم عمق و نسبتاًَ رسی که ریشه ها تقریباً در عمق کمتر از یک متر پخش شده اند دفعات آبیاری را باید زیادتر کرد زیرا معمولاَ آب در نزدیکیهای سطح خاک باقیمانده و بسرعت تبخیر می شود مقدار آب لازم درختان انگور با عامل گرما، تغییر می کند مثلاً یک منطقه سردسیر که تابستانهای گرم داشته باشد به حدود 500 میلی لیتر آب نیاز دارد. مناطق گرم معتدل 750 میلی متر و نقاط خیلی گرم تا 1350 میلی متر آب احتیاج دارد. خاک : خاکهایی که زیاد اسیدی داشته یا زیاد نمکی باشند برای کاشت انگور نامناسب می باشند. مناسب ترین خاک ، خاکهایی سبک و عمیق شنی رسی که کمی هم آهک داشته و آب را به راحتی از خود عبور دهد، می باشد مقدار محصول درخت انگور در درجه اول به کودشیمیایی، هوموس ، شخم، آبیاری، زهکشی و تکان دادن زمین از عمق زیاد (مثلاً 50 سانتی متر یا عمیق تر) به کمک Soussoleuse قبل از کاشت نهال و پس از به بار نشستن آن با سمپاشی و هرس های صحیح و به موقع و کوددانها بستگی دارد. عوامل دیگری که در درجه دوم اهمیت روی مقدار محصول اثر می گذارند عبارتند از : رنگ خاک (هر چه تیره تر جذب نور خورشید بیشتر) عمق خاک ، مقدار آهک و همچنین pH آن.

 

 

کود

الف) کودهای معدنی : ازت برای کوددهی باغهای انگور از اوره استفاده می شود که می توان به عنوان کود برگی با غلظت 1 درصد هم داد. زیاده روی در دادن کودهای ازته اثرات منفی در رشد گیاه دارد که مهمترین آنها عبارتند از رشد بیش از حد بهم زدن رشد طبیعی گلها و در نتیجه کم شدن محصول، حساسیت گیاه در مقابل سرمای زمستان. فسفر به عنوان کود فسفره از سوپر فسفات استفاده می شود که در آب محلول است. پتاسیم : برای ساختن ساختمان برگها وچوبی و سخت شدن شاخه ها بویژه ساقه ها و همچنین برای رسیدن خوشه های انگور وجودش لازم است. منیزیم : یکی از کودهای اصلی مورد نیاز است وجودش در برگها برای ساختن کلروفیل و در نتیجه جذب Co2 از هوا و تبدیل آن به قند ضروری است و معمولاً به صورت سولفات منیزیم به زمین داده شده که براحتی در آب حل میشود. کلسیم : از کودهایی است که انگور شدیداً به آن وابسته است و باید همه ساله به مقدار لازم به باغهای انگور داد. ب) کودهای آلی : کودهای آلی از لحاظ مواد غذایی در درجه دوم اهمیت قرار دارند مهمترین تاثیر آنها بر روی خاک بهتر کردن خواص فیزیکی آن است که از راههای زیر انجام می شود (1) بهتر کردن ساختمان بافت خاک (2) فعال کردن میکروارگانیسم خاک (3) تنظیم نسبت آب به هوا در داخل خلل و فرج خاک مقدار کود مورد نیاز جهت درختان بارده بقرار زیر است. اوره 500 کیلوگرم در هکتار سوپر فسفات 500 کیلوگرم در هکتار سوپر فسفات 500 کیلوگرم در کود حیوانی 30 تن در هکتار برای درختانی که درحال حداکثر میوه دادن هستند حدود 250کیلو سولفات پتاسیم در سال می باشد. کود آلی را معمولاً در پائیز یا زمستان یکباره میدهند کودهای معدنی را نباید یکباره داد. آنها را می توان در سه بار هر دفعه به فاصله 2 ماه به زمین داد. کود ازته را از اول شهریور نباید به تاکستانها داد چون باعث ادامه رشد و در نتیجه نارس ماندن چوب درختها می شود.

ازدیاد

ازدیاد مو به 2 طریق امکان پذیر است الف) ازدیاد غیر جنسی ب) ازدیاد جنسی الف) ازدیاد غیر جنسی : (1) قلمه زدن برای اینکار هر گاه در پائیز خوا سیتم قلمه بزنیم از شاخه های سال جاری که مقداری هم شاخه دو ساله داشته باشد استفاده می کنند قسمت دو ساله را در انگور کاری کلید می نامند. طول قلمه هارا 60 تا 80 سانتی متر می گیرند. بعد از بریدن در پائیز آنهارا در زیر ماسه های نرم ، مرطوب و نسبتاً سردتا بهار نگه می دارند در بهار و زمان درخت کاری آنها را ابتدا مدت 48 ساعت در داخل آب می خوابانند به طوری که در آب کاملاً غرق باشند آنگاه آنها را می کارند قلمه هارا می توان در آذر یا دیماه هم گرفته و درسرمای 4 درجه و هوای مرطوب تا بهار نگه داشت با گرم شدن هوا از سردخانه در آورده سپس آنرا کاشت اگر در بهار بخواهند قلمه بگیرند باید از شاخه های یک ساله استفاده شودکه همراه چند سانتیمتر از شاخه 2 ساله (کلید) است. (2) خواباندن : شاخه های دراز یکساله و یا امسال را در پائیز زیر خاک می کنند.و به وی فرصت می دهند که ریشه بدهد و حتی هر جوانه اش به گیاه تازه ای تبدیل شود. همیشه قویترین شاخه های یکساله را انتخاب می کنند روش خوابانیدن بهترین نتیجه را می دهد و همچنین گیاه تولید شده زودتر به بار می نشیند. (3) پیوند : در درخت انگور از پیوند اسکنه ای استفاده می‌شود زمان پیوند فصل پائیز است و درخت انگور پیرو فرتوت را از نزدیکی خاک بریده در مقطع آن شکافی ایجاد کرده و جوانه یا پیوندک انگور مرغوب را در شکاف قرار می دهند این عمل در انواع انگور وحشی و غیر مرغوب نیز صورت می گیرد. (4) ازدیاد به وسیله جوانه، یک جوانه را که خوب رشد کرده با یکی دو سانتی متر چوب در سمت راست و چپ آن بریده و در داخل خاک یک گلدان افقی گذاشته و فشار می دهند بطوریکه داخل خاک فرو رفته تنها جوانه از خاک بیرون باشد. گلدان را باید در اطاق یا محیط گرم گذاشت چون جوانه برای رشد به خاک گرم احتیاج دارد. ب) ازدیاد جنسی : 1- ازدیاد به وسیله بذر : این روش زیاد معمول نسیت و بیشتر برای ایجاد واریته های تازه انگور استفاده می‌شود.

فیزیولوژی رشد و نمو انگور

تعریق

این عمل عبارت است از تبخیر مقدار فراوانی از آب بطور روزانه توسط برگهای انگور. عوامل محیطی موثر در میزان تبخیر از سطح برگ عبارتند از: شدت نور ، دما ، رطوبت و باد. نور و دما باعث افزایش تبخیر ولی رطوبت باعث پایین آمدن میزان تبخیر از سطح برگ می‌شود. جریان هوا و باد میزان تبخیر را افزایش می‌دهد.

جذب آب

تبخیر آب از سطح برگها ، باعث غلیظ‌تر شدن شیره یاخته‌ای شده و این غلظت شیرابه که از بالا به سوی ریشه ادامه می‌یابد، بوجود آورنده نیروی کشش است که باعث جذب آب به درون ریشه می‌شود. آب جذب شده، درون آوند چوبی به حرکت درآمده و از طریق آن به تمام یاخته‌ها می‌رسد. در مواردی که رطوبت هوا زیاد باشد آب بوسیله فشار اسمزی وارد ریشه می‌شود که با حالت اول یعنی کشش تبخیری تفاوت اندکی دارد.

اشک مو

فرایندی است که نحوه عمل آن ، کاملا شناخته نشده است. این فرایند غالبا بر براثر دیر هرس کردن در اوایل بهار روی می‌دهد. ریزش اشک مو تا چندین ادامه می‌یابد. در اشک مو ، هورمونهای گیاهی مانند سیتوکینین ، جیبرلین و به میزان اندکی قند و مواد کانی دیده می‌شود. ریزش اشک مو به دلیل فعالیت شدید ریشه می‌باشد.

جذب مواد کانی

تمام موادی که توسط گیاه از طریق ریشه جذب می‌شوند، ابتدا در آب به صورت محلول درمی‌آیند. جذب این مواد ، بوسیله تارهای کشنده‌ای که در انتهای ریشه قرار دارند صورت می‌گیرد. که پس از ورود یونهای مختلف ، از طریق ریشه به نقطه مصرف می‌رسد.

فتوسنتز

یکی از مهمترین پدیده فیزیولوژیکی در گیاه روی می‌دهد فرایند فتوسنتز است که طی آن مواد قندی در برگهای گیاه ساخته می‌شود. این مواد قندی هم مستقیما به مصرف گیاه می‌رسند. و هم برای تهیه موادی دیگر در داخل گیاه بکار می‌روند.

 

تنفس

در فرایند تنفس مواد قندی ، چربیها ، پروتئینها ، اسیدهای آلی و اسیدهای آمینه می‌سوزند و گاز کربنیک و انرژی تولید می‌کنند. به عنوان مثال هنگام رسیدن میوه انگور بر اثر عمل تنفس مقدار فراوانی از اسید مالیک و اسید تارتاریک می‌سوزد و از ترشی انگور کاسته می‌شود.

رشد

عمل رشد ناشی از تولید یاخته‌های جدید و بزرگ شدن آنها است. ناحیه تولید یاخته‌های جدید ، انتهای شاخه و ریشه است. آشکارترین شکل رشد ، طویل شدن شاخه‌ها است. به شکل بزرگ شدن یاخته ، رشد متفاوت بوده و بعضی از آنها فقط رشد طولی دارند و پاره‌ای دیگر رشد قطری. پس از رشد کامل ، یاخته‌ها از یکدیگر تمایز یافته و انواع بافتها را بوجود می‌آورند.

 

ارزش غذایی انگور

انگور از نظر ارزش غذایی و خواص بهداشتی ، دارای سودمندیهای بسیاری است. از مهمترین مواد قندی موجود در حبه‌های انگور تازه ، ساکارز ، گلوکز و دکستروز می‌باشد. از اسیدهای آلی اسید فرمیک ، اسید مالیک ، اسید سیتریک و اسید تارتاریک را می‌توان نام برد. نمک‌های کانی مانند آهک ، منیزیم ، آهن ، منگنز ، سیلیس وجود دارد. مقدار انرژی موجود در هر 100 گرم انگور تازه 67 کیلوکالری است.

 

مشخصات انواع انگور

انگورها را به 2 گروه می‌توان تقسیم کرد. یکی انگورهای کشمشی که برای تهیه سبزه و دیگر کشمش مورد استفاده قرار می‌گیرند. دیگری انگورهایی که غالبا دانه‌دار بوده و برای تهیه آب انگور به مصرف می‌رسند.

آفات و بیماریهای مو

سفیدک حقیقی و یا سطحی مو

این بیماری ، یکی از خطرناک‌ترین بیماریهای قارچی انگور در دنیا به شمار آمده و خسارات فراوانی را به بار آورد. مبدا اصلی آن آمریکا بوده و در حدودسال 1845 به اروپا و سپس کشورهای آسیایی سرایت کرده است.

 

 

سفیدک دروغین و یا داخلی مو

این بیماری در بیشتر کشورهای دنیا ، بویژه در مناطق مرطوب شیوع داشته و خسارات فراوانی را به بار می‌آورد.

بیماری لکه سیاه برگ مو

این بیماری بیشتر در مناطق آذربایجان شرقی و غربی ، کرج ، قزوین و نواحی مرطوب کشور شیوع داشته و هر ساله باعث وارد آمدن خسارات فراوانی به موکاران می‌شود.

بیماری پوسیدگی سفید ریشه مو

این بیماری بیشتر در مناطق موخیز نواحی نسبتا مرطوب که دارای خاکهای رسی غیرقابل نفوذ هستند به صورت ناحیه‌ای دیده می‌شوند. در ایران ، این بیماری در کرج ، قزوین و اصفهان دیده شده است.

خواص انگور

میوه بسیار مفیدی است که خاصیت قلیایی دارد و باعث قلیایی شدن خون می‌شود. و از این لحاظ هر کیلوی آن معادل یک لیتر آب معدنی است. به علت وجود مواد قندی زیاد انرژی‌زا است و حرارت بدن را تامین می‌کند. به علت داشتن پتاسیم مقوی قلب و یک داروی موثر برای کم خونی است زیرا دارای آهن ، منگنز و منزیم است. آب انگور در رژیم غذایی افراد چاق که بخواهند لاغر شوند زیاد مصرف می‌شود و به علت کم داشتن مواد چربی مانع افزایش وزن می‌شود.

کاشت

در پائیز و پیش از کاشتن نهالهای انگور نخست روی زمین کودهای معدنی و آلی را به مقدار لازم ریخته آنگاه با یک شخم عمیق آنها رابه زیر خاک می فرستند.سپس زمین را به صورت جوی و پشته در می آورند نهالها روی پشته و کنار جوی کاشته می شوند. هنگام کاشت چاله ها را به عمق حدود 50 سانتی متر کنده نهالها را در آنها می کارند در کاشت مو معمولاً نهالهایی که درگلدان کاشته شده و در حال رشدند از قلمه ها و یا نهالهایی که با خوابانیدن شاخه های مو بدست آمده اند بهترند چه نهالهای گلدانی از جابجایی صدمه ای نمی بینند و به رشد طبیعی خود در جای تازه ادامه می دهند لیکن دیگر نهالها با تغییر محل آسیب می ببنید دیگر آنکه نهالهای گلدانی برای کاشت در هر فصلی مناسبند ولی قلمه ها و نهالهای ناشی از خوابانیدن کاشت آنها تنها در فصول که گیاهان در حال استراحت زمستانی باشند و برگهایشان بطور طبیعی ریخته باشند.عملی می باشد. چاله هایی که در آنها نهالها کاشته می شوند به صورت 50×50×50 سانتی متر کنده و داخل آنها مقداری کمپوست کهنه و فسفر و آهک می ریزند این مواد برای رشد نهالها مفیدند ولی نباید زیاد روی نمود که نهالها صدمه دیده و ریشه هایشان بسوزد در باغهای بزرگ معمولاً نهالها با فاصله 120 تا 150 سانتی متر از یکدیگر کاشته و بر روی سیم ها می بندند. بهترین زمان برای کاشت نهالهای انگور اوایل بهار یعنی پیش از باز شدن جوانه ها است نهالها را طوری می کارند که حداقل 2 جوانه اش داخل خاک مانده ولی سرشان حدود 5 سانتی متر خارج از خاک باشد و آنگاه چاله های را با مخلوطی از خاک و کود پر کرده سر نهالها را حدود 1 سانتی متر می برند. پس از اتمام خاک ریزی خاکهای اطراف نهالها را با کفش فشار داده به دنبال آن به شدت آبیاری می کنند کودها را همه ساله باید به نهالها داد ولی نه در کنارش یا در سطح چاله های قبلی بلکه در فاصله ای متناسب با رشد ریشه هایشان و دور از تنه ها بعد از رفع خطر سرمای اوایل بهار و کمی پیش از باز شدن جوانه ها بدون توجه به ارتفاعی که نهال رسیده آنرا از بالای جوانه سوم می برند بطوریکه برای نهال تنها 3 جوانه باقی بماند در بهار یا تابستان پس از آنکه جوانه ها رشد کردند به محض اینکه یکی از آنها به 20 سانتی متر رسید.دو جوانه دیگر را ازته هرس می کنند و جوانه 20 سانتی متر را به عنوان شاخه اصلی یا تنه بحساب می آورده به یک قیم می بندند. در اواخر پائیز آنرا به 6 جوانه و شاخه های دیگر را هر کدام به 2 جوانه محدود می کنند. این هرس همه ساله باید به همین ترتیب (شاخه اصلی 6 جوانه و شاخه های دیگر 2 جوانه) تکرار شود تا شاخه اصلی درازای مورد نظر برسد.هر گاه نهال از بازار خریداری شده باشد ابتدا آنرا 24 ساعت داخل آب (مثلاً وان) می خوابانند بطوریکه آب آنها را خوب بپوشاند.سپس آنها را بیرون آورده یکساعت در هوای آزاد گذاشته سپس فوراً آنها را در محل اصلی به روش توضیح داده شده بالا کاشته و آب فراوان می دهند

داشت

هرس : وقتیکه طول شاخه های درخت انگور بیش از حد باشد از قدرت ریشه ها برای رسانیدن مواد غذایی کاسته می شود لذا هرس سالیانه برای جلوگیری از طویل شدن بیش از اندازه درخت ضرورت دارد. مهمترین هرس های درخت انگور عبارتند از : 1- هرس پائیزی : مستقیماً پس از برداشت میوه ها صورت می گیرد و در آن شاخه هایی را که میوه داده اند در پاییز کوتاه می کنند. 2- هرس اصلی مهمترین هرس برای تمام درخت انگور بویژه برای شاخه اصلی که ادامه دهنده تنه درخت است در این هرس از آن مقداری که تنه امسال در روی شاخه اصلی رشد کرده 5 تا 6 و حداکثر 8 جوانه را باقی گذاشته، بقیه را بریده و حذف می کنند. در مورد شاخه های جانبی که خوب رشد کرده اند هم باز برای آن مقدار که امسال رشد کرده 2 یا 3 جوانه برای هر شاخه باقی گذاشته تا بقیه را هرس می کنند تنها همین جوانه های باقیمانده روی تنه اصلی و شاخه های فرعی هستند که در بهار آینده رشد کرده و میوه می دهند. بهترین زمان هرس اصلی آذر و دی و بهمن است مشروط بر اینکه زمان انجام آن هوای منطقه از 8 درجه زیر صفر گرمتر باشد. این هرس نباید دیرتر انجام گیرد در هرس زمستانی درختان انگور بر خلاف هرس در سایر درختان میوه شاخه ها را بلافاصله از بالای جوانه نمی برند بلکه حدود 2 سانتی متر بالای جوانه را هم باقی می گذارند در غیر اینصورت بالاترین جوانه خشک می شود. 3- هرس فرم دادن : تنها در نهالهایی که تازه کاشته شده اند در سالهای اول و دوم انجام می گیرد. لذا در بهار برای نهال تنها 3 جوانه باقی می گذارند پس از اینکه جوانه ها رشد کردند و طول یکی از شاخه ها به 20 سانتی متر رسید آنرا به عنوان تنه اصلی پذیرفته و شاخه های دیگر را ته بر می کنند. در صورت لزوم سال بعد نیز به شاخه اصلی اجازه رشد داده و شاخه های جانبی را که در ارتفاع کمتر از 50 سانتی متر رشد کرده اند قطع می کنند . بدین وسیله درختان انگور به ارتفاع 5/1 تا 2 متر ایجاد می کنند. 4- هرس برگها : که این هرس فقط در درختان انگور کوتاه قد (5/1 تا 2 متر ارتفاع) و در اواخر بهار صورت می گیرد. در این هرس تنها برگهای زیادی که مانع تابش مستقیم نور خورشید به خوشه های انگور قسمت میانی تاج درخت می شوند را با دست چیده و دور می اندازند این هرس معمولاً در درختانی که میوهایشان خورده می شود انجام می گیرند. بیماریها و آفات : بیماریها و آفات درخت انگور به سه دسته حیوانی و قارچی و ویروسی تقسیم میشوند. - انگلهای حیوانی که مهمترین آن شپشک مو است که هم ریشه ها و هم برگها را آلوده می کند که برای مبارزه با آن بیشتر از سموم سیستیک استفاده می کنند. - انگلهای قارچی که می توان از کپک خاکستری (Botrytis Cinereoa) نام برد که در درجه اول به حبه های انگور و سپس به برگ و چوب انگور حمله می کند.اسپور آن روی چوب درخت انگور تمام سال زنده مانده و به محض مساعد شدن محیط فعالیت مجدد خود را از سر می گیرد. - سفیدک دروغی که روی برگ مو به صورت لکه سفید کوچکی به قطر تقریبی 1 سانتی متر ظاهر شده و کم کم زرد و مثل روغن یا شیشه قابل عبور نور می شود. - سفیدک حقیقی که به محض سر آوردن گیاه از خاک می تواند آنرا آلوده کند به صورت پودری سفید رنگ در سطح برگهای جوان ظاهر شده مانع رشد آن می شود و اندکی بعد گیاه به دور خودش می پیچد. - بر ضد همه بیماریهای قارچی می توان با قارچ کشهای گوگردار مبارزه نمود.کمبود عناصر کافی البته کمبود برخی عناصر معدنی نیز ظاهری شبیه به بیماری به برگها می دهد که با حل کردن عناصر مورد نظر در آب و استفاده به عنوان کود برگی روی درختان و برگهایشان علائم فوق الذکر از بین می روند.

برداشت

در اردیبهشت یعنی زمانیکه خوشه ها به چشم قابل دیدن می شوند باید درختان انگوری که تعداد خوشه های زیاد داشته و با وضع و قدرت درخت متناسب نمی باشند مقداری از خوشه ها را چید و دور انداخت تا بقیه خوشه ها از نظر غذایی کمبود نداشته و مرغوب شوند. برای تسریع در رسیدن انگور و خوشه های دیررس باید برگهایی را که روی خوشه ها قرار گرفته و مانع رسیدن نور مستقیم خورشید و گرما به انگور ها می شوند و از اوایل مرداد چید . هر چه به زمان چیدن خوشه ها نزدیکتر می شویم بتدریج از میزان اسیدهای مختلف درون حبه ها کاسته و بر میزان درصد قندهایش اضافه می شود و این کار تا زمان رسیدن انگورها ادامه دارد. انگور را تنها زمانی باید چید که به حداکثر شیرینی خود رسیده باشد.علاوه بر علائم اصلی رسیدن انگور مثل تغییر رنگ حبه ها و مزه آنها علائم دیگر رسیدن انگور عبارتند از : تغییر رنگ چوب محور خوشه ها که حبه های انگور بدآن مستقیماً چسبیده اند از سبز به سمت کاهی رنگ شدن. چشیدن آخرین حبه های هر خوشه که معمولاً دیرتر از سایر حبه ها می رسند هر گاه این حبه ها رسیده و طعم مخصوص واریته خود راگرفته باشند حتماً سایر حبه ها نیز رسیده و زمان چیدن آنها فرا رسیده است. هنگام چیدن باید سعی شود که خوشه ها را از محل چسبیدن به شاخه ها جدا کرده و برای این کار از قیچی استفاده می کنند تا حبه ها له نشوند. تنها باید خوشه های رسیده را چید و چیدن خوشه های نارس را به نوبت های بعد واگذار نمود. چون بعضی واریته ها همه خوشه هایشان در آن واحد نمی رسندو ضرورت دارد که انگورهای این واریته در 2و 3 و یاحتی 4 نوبت چیده شود البته این امر به نفع باغبان است زیرا زمان بیشتری برای کار خواهد داشت و کارگر کمتری نیاز دارد و همچنین زمان زیادتری برای فروش محصول دارد مهمتر آنکه پس از چیدن مقداری محصول تمام شیره گیاه صرف رشد و رساندن بقیه انگورهایی می شود که هنوز به درخت آویزانند.

انواع انگور

کتاب رستم‌التواریخ نام‌های انواع انگور در ایران زمان کریم‌خان زند را این‌گونه می‌آورد. شاهانی، یاقوتی، خلیلی، عسکری، ریش‌بابا، انگور کشمش، فخری، انگور شصت عروسان سیاه، الغی سیاه، مثقالی، رازقی، شیرازی، نباتی، مادربچه.

 

 

هرس درخت مو

اجزاء بوته :

1- بازو : مستقیما به تنه متصل بوده و با توجه به سیستم های مختلف تعداد آن متفاوت است .

2 - شاخه یکساله : شاخه ای که کامل شده و معمولا به 2 الی 6 بند هرس می شوند تا
شاخه های بارده و جایگزین روی آن برویند .

3 - جوانه : روی بند یا گره های شاخه های جوان یکسله وجود دارد .

4 - ترکه : شاخه های سبز که تازه از جوانه روئیده اند .

5 - شاخه های بارده : عبارت است از ترکه ایست که حاوی محصول می باشد و پس از برداشت

محصول و هنگام هرس خشک از ته بریده می شوند .

6 - شاخه جایگزین : ترکه ایست که محصول آن خذف می شود تا شاخه های یکساله و کامل را در طول تابستان بوجود آورد . این شاخه در هنگام هرس خشک معمولا 2 تا 4 بند هرس می شود تا برای سال زراعی بعد شاخه های بارده و جایگزین را روی خود به بوجود آورد .

7- تنه جوش : شاخه های نابجایی که بطور اتفاقی روی اندامهای چوبی شده قدیمی مثل تنه و بازوها می روید که باید هرس شود .

8 - پاجوش :‌ شاخه هایی که بخصوص در اوایل فصل رویش از زیر و روی ریشه های نزدیک به سطح زمین می رویند که باید خذف شوند .

9 - بند : بند یا گره به قسمتهای برآمده روی شاخه های یکساله گفته می شود که از آنها
جوانه شاخه و برگ می روید .

10 - دستک :‌ عبارت است از شاخه های کوتاه و سبزیست که از کنار برگها رشد کرده و باید  هرس شوند .

11 - پیچک : رشته های سبز و پیچانی است که از تغیر شکل برگ یا میوه بوجود می آیند .

12 - خوشه : معمولا از روی بند 2 تا 6 رشد می کنند .

هرس انگور :

هنگام هرس 80 تا 70 بند نگهداری می شوند . همه شاخه های یکساله تولید شاخه های بارده نمی کنند . بازوهای که روی شاخه های چند ساله یا تنه اصلی قرار دارند بارور نمی شوند و اگر شوند میوه های خیلی ضعیف و کوچک تولید می کنند پس باید شاخه های یکساله ای نگهداری شوند که روی شاخه های دوساله قرار دارند .همه جوانه های بازوها تبدیل به شاخه های بارده نخواهند شد بلکه بر حسب خاصیت هر رقم در بعضی ارقام جوانه های دوم و سوم به شاخه های بارده تبدیل می شوند و دربعضی دیگر هم جوانه های پنجم و ششم به شاخه های بارده تبدیل خواهند شد و بقیه جوانه ها بارور نخواهند شد . پس آنهایی که روی 5 و 6 شاخه تولید می کنند باید بلند هرس شود اگر کوتاه هرس شوند میزان باردهی خیلی کاهش می باید . بهترین هرس اینست که تعدادی از شاخه ها را بلند ( 6- 5 گره )هرس کنند و تعدادی را کوتاه ( 3-2 گره ) هرس نماینداز شاخه هایی که بلند هرس شده اند در همان سال محصول بدست می آید ولی از شاخه های کوتاه دو شاخه قوی بی بار بوجود می آید که در بهارسال بعدشاخه های بلند بارده سال قبل را حذف می کنند و شاخه های بی
بار را یکی بلند و دیگری را کوتاه هرس نمایند که از اولی مجددا میوه و محصول و از دومی شاخه بدست می آید . هرس مو محدود می شود به اینکه چه مقدار از جوانه های گل باید روی بوته باقی بماندتا اینکه هم در آن سال میوه مرغوب و اقتصادی تولید کند و هم شاخه های بارده برای تواید محصول سال بعد بوجود آید . قضاوت اینکه روی هر بوته چند عدد جوانه بارده روی چند عددشاخه باقی گذاشت و چه تعداد باید حذف گردد برای افراد مبتدی زیاد آسان نیست . برای اینکار فرض می کنیم که تعداد بار متوسط یک بوته قوی و خوب حدود 10 کیلو باشد اگر وزن هر
خوشه را 200 گرم حساب کنیم تعداد خوشه های مورد نیاز 50 خوشه می باشد که 3-2 جوانه خوشه می شود .

 

منابع

  1. محمد هاشم آصف (رستم‌الحکما)، رستم‌التواریخ، به اهتمام عزیزالله علی‌زاده، تهران: انتشارات فردوس، چاپ دوم، ۱۳۸۲، ص۲۹۲.

 

 

 

درخت بادام

فهرست

شناسنامه  ................................................................................................................................................ 4

شرح گیاه................................................................................................................................................. 4

نیاز اکولوژیکی......................................................................................................................................... 6

ازدیاد رویشی........................................................................................................................................... 8

ریز ازدیادی.............................................................................................................................................. 9

کاشت...........................................................................................................................................................9

مراقبتهای زراعی.......................................................................................................................................11

پایه، پایه های انتخابی.............................................................................................................................12

ازدیاد گیاه................................................................................................................................................12

تغذیه........................................................................................................................................................13

آبیاری.......................................................................................................................................................15

مبارزه با علفهای هرز..........................................................................................................................15

مبارزه با آفات و بیماریها ..................................................................................................................16

آفات بادام...............................................................................................................................................16

برداشت...................................................................................................................................................17

دامنه انتشار.......................................................................................................................................................................18

شناسنامه

   گل سرخ Rosaceae

 تیره :

Prunus communis – Amygdalus communis L.  

 نام لاتین  :

Almond tree  

 نام انگلیسی :

   درخت بادام – چغاله بادام

 نام فارسی  :

   لوز

 نام عربی :

 

 

شرح گیاه

انتشار بادام معمولی از شبه جزیره بالکان تا آسیای جنوب غربی است و تا ترکستان و عراق پیش می رود در ایران در نواحی نیم خشک و کوهستانی کشت می شود و ارتفاع آن به 8 متر می رسد و درختی بی خار و با انشعابات کوتاه صاف و سبز رنگ زیاد است که رفته رفته به رنگ قهوه ای تیره در می آید. انشعابات آن با ساقه زاویه حاده و یا قائمه تشکیل می دهند. برگهای آن تخم مرغی، نیزه ای تا بیضی با انتهای کشیده یا کند و قاعده ای گوه ای یا گرد، تقریباً چرمی روی آن صاف و پشت آن خزی و حاشیه آن دندانه دار اره ای و ابعاد آن 3 × (12 تا 9) سانتی متر است و دم برگ آن به طول 3-2 سانتی متر می باشد و دارای 4-3 غده است گلهایش سفید یا صورتی و درشت در حدود 4 سانتی متر است و طول پا یک آن 5 میلی متر است میوه یا شفت بادام شبه بیضی مورب یا شبه بیضی کشیده 5-3 سانتی متر فشرده، کمی نوک تیز و مخملی است و هسته آن سوراخ دار و ناوی است. تذکر :بادام تلخ Amygdalus communis L.var amara یکی از ارقام بادام معمولی است که دارای مغز تلخ است و معمولاً به عنوان پایه بادام شیرین بکار می رود. ارقام مهم بادام کریستومورتو (Cristomorto) ، دسی یورلاکوتا (Desmayo Larqueta) فاسیونلو (Fascionello) پیزلس (Peerless) ، دیزوتاداولا (Pizzuta Avola) تاردی نون پاریل (Tardy Nonpariel) ، تگزاس (Texas) وستا (Vesta) فیلیپوسئو (Filippo ceo) ، فراگیولیوگراند (Fra Giulio Grande) ، ژنکو (Genco) ، مارکونا (Marcona) نون پاریل (Nonopareil)

نیاز اکولوژیکی

دما مهمترین فاکتور اقلیمی برای بادام است. بادام برای جوانه زنی یکنواخت در بهار ، به سرمای زمستانه متوسطی نیاز دارد. درخت بادام سرمای زمستان را در حد متوسطی تحمل می کند ولی به علت زود باز شدن گلهای آن تحمل این درخت نسبت به سرمای بهاره کمتر است. نیاز سرمایی برای باز شدن عادی جوانه ها بسته به نوع رقم متفاوت بوده و از 100 تا 700 ساعت پائین تر از 2/7 درجه سانتی گراد متغیر است . خواب جوانه ها به علت وجود غلظت زیاد قنل در آنها می باشد. درخت بادام سرمای زمستانه را تا (20-) درجه سانتی گراد تحمل می کند. در صورتیکه سرما بیش از این حد باشد و سرد شدن هوا نیز به تدریج صورت گرفته باشد درخت بادام مقاومت بیشتری به سرما خواهد داشت. عامل محدود کننده کاشت بادام سرمای بهاره بخصوص در زمان گل یا بلافاصله پس از تشکیل میوه است. شیبهای جنوبی برای کاشت بادام خیلی مطلوب است و زمینهای هموار نیز در صورتیکه دارای هوای ملایمی باشند می توانند مورد استفاده قرار گیرد. در مناطقی که سرمای بهاره متداول است باید از ارقام دیر گل استفاده شود. کاشت بادام به صورت باغات متراکم مناسب نمی باشد. بخصوص ارقامی که حساس به نور هستند در صورتیکه در شدت نور کم کاشته شوند شاخه هایشان کمتر چوبی شده و آندوکارپ آنها سخت تر می شوند. بادام وقتی که در روی نهال بذری بادام پیوند شود در مقایسه با سایر درختان میوه متعدله می تواند شرایط گرم و خشک تابستان را بهتر تحمل کنند. بادام به علت داشتن ریشه های عمقی (بیش از سه متر) و برگهای چوبی شکل مقاومت زیادی نسبت به خشکی دارد در مناطقی که متوسط بارندگی کمتر از 250 میلی لیتر در سال است درختان بادام با فواصل بیشتری کاشته می شوند که معمولاً در اواخر پائیز بذور را به مدت 24 ساعت در آب خیس می کنند سپس سوراخهایی به عمق 8 تا 10 سانتی متر در خاک ایجاد می نمایند و در هر سوراخ سه عدد بذر می کارند. بهترین نهالی که از این سه عدد بذر بوجود می آید انتخاب شده و در پائیز همان فصل بوسیله پیوند جوانه و یا در زمستان بوسیله پیوند شاخه عمل پیوند انجام می شود. بقیه نهالهای بذری نیز حذف می شوند.

 

ازدیاد رویشی

بادام بوسیله پیوند جوانه و به مقدار کمی نیز بوسیله پیوند ازدیاد می شود. پیوند جوانه در پائیز بهار و تابستان انجام می شود. عمل پیوند در خزانه از 20 سانتی متری و در مزرعه از 30 تا 40 سانتی متر سطح خاک صورت می گیرد. پیوند جوانه پائیزه نیز از 10 مرداد تا 10 مهر انجام می شود پیوندک از جوانه های وسطی و تحتانی شاخه هایی که به تازگی بریده می شوند تهیه ی می‌گردد. انجام آبیاری چند روز قبل از پیوند‏ جدا شدن پوست را تسهیل می کند. به محض اینکه جوانه پیوندک در اوایل بهار شروع به رشد کرد لازم است پایه از بالای جوانه پیوندک قطع شود به این ترتیب نهال پیوندی در پائیز قابل انتقال خواهد بود.و پیوند جوانه بهاره هنگامی انجام میشود که پیوند پائیزه نگرفته باشد و پایه ها پس از حدود دو هفته سربرداری شده و در پائیز قابل انتقال میشوند. به دلیل رشد سریع بادام در مناطقی که فصل رشد طولانیتری دارند انجام پیوند جوانه در خردادماه نیز امکان پذیر است. عمل پیوند بر روی نهالهای بذری یکساله انجام شده و نهال پیوندی در کمتر از یک سال بدست می آید.

ریز ازدیادی

پایه بادام GF 677 یکی از اولین پایه هایی بود که به روش ریز ازدیادی تکثیر گردید و هنوز هم در سطح وسیع با این روش ازدیاد می شود. ارقام بادام نیز با این روش قابل ازدیاد هستند ارقام فراگنس(50 تا 60 درخت در هکتار) با افزایش میزان بارندگی سالیانه تراکم کاشت نیز افزایش می یابد. درختان بادام اغلب در خاکهای غیر حاصلخیز کاشته می شود بنابراین قبل از کاشت برای تعیین میزان کمبود مواد غذایی باید تجزیه خاک صورت گیرد. تجزیه برگی نیز برای تشخیص مقدار و نوع عناصر غذایی خاک مفید است با وجود این ترکیب عناصر غذایی موجود در برگ به عوامل مختلفی مثل خاک، انتشار ریشه ، آبیاری ، مرحله رشد و احتمالاً نوع رقم بستگی دارد.تونو و فاسیونلو با این روش ریشه زایی موفقیت آمیزی داشته و در مرحله سازگاری با محیط بیرون نیز موفق بوده اند.

کاشت

نهالهای بذری یا نهالهای پیوند شده یکساله یا چند ساله که دارای چوب رسیده و ریشه های سالم هستند در پائیز و زمستان کاشته می شوند برای این منظور خاکهایی که با کود آلی آماده شده اند مناسبتر هستند. بهترین زمان کاشت بین اوایل آبان تا اوایل دی است فاصله کاشت درختها بسته به نوع رقم ، پایه، حاصلخیزی خاک و سیستم آبیاری متفاوت است.بنظر می رسد فاصله کاشت 5×5 متر بهترین فاصله برای ارقام پیوند شده بر روی پایه هلوی بذری یا پایه هلو بادام باشد.

 مقدمات قبل از کاشت

قبل از کاشت درختان بادام باید بادشکن موثری ایجاد شود. برای این کار می توان از ردیفهای درخت و یا کمر بند حفاظتی مصنوعی استفاده کرد. بادشکن مصنوعی هزینه زیادی دارند ولی از همان موقع احداث قابل استفاده است در حالیکه کاشت درخت به عنوان بادشکن از سال سوم که درختها بزرگ می شوند موثر خواهد بود از بین بادشکنهایی که برای بادام استفاده می شوند درختان سرو بهتر از بقیه هستند. تقویت خاک : قبل از کاشت درخت بادام 200 کیلو ازت و 200 کیلو گرم فسفر در هر هکتار به زمین داده می شود.

مراقبتهای زراعی

هرس‌ : عمل هرس در سه مرحله متفاوت از زندگی درخت بادام انجام می شود. (1) در مرحله اوایل رشد (2) در مرحله بادهی (3) جوان کردن درختان پیر هرس مرحله اول هرس فرم دهی است در صورتیکه فرم Vase مورد نظر باشد بلافاصله پس از کاشت نهال را از فاصله یک متری سطح زمین سربرداری کرده و 3 یا 4 شاخه اولیه را از فاصله 10 تا 15 سانتی متری انتهای درخت نگه می‌دارند که چهار چوب درخت را تشکیل خواهد داد. هرس تابستانه 2 تا 3 بار انجام می شود. هرس تابستانه باید در سال دوم انجام شود در هرس زمستانه فقط پاجوشها حذف می شوند و در سال سوم و چهارم ضروری است این در این زمان درخت دارای 3 تا 4 شاخه اصلی است و هر شاخه اصلی 5 تا 7 شاخه کوچکتر دارد و به منظور تسهیل نفوذ نور به وسط درخت باید شاخه های قسمت داخلی را حذف نمود. در مرحله باردهی باید هرس منظمی صورت گیرد تا مقدار محصول بیشتر شود.هرس جوان کردن فقط زمانی انجام می شود که درختها پیر، کم بارده ولی سالم باشند. برای اینکار شاخه های اصلی بریده می شوند و از شاخه های جدید بسیاری که در بهار رشد می کند برای جایگزینی شاخه های اصلی استفاده می گردد

پایه، پایه های انتخابی

ارقام تلخ یا شیرین بادام بعنوان پایه بذری مورد استفاده قرار می گیرند زیرا این پایه ها نسبت به خشکی ، خاکهای آهکی و کلرور آهن مقاوم بوده و طول عمر بیشتری دارند. در نواحی آبیاری شده و مرطوب از نهالهای بذری هلو به عنوان پایه استفاده می شود. نهالهای بذری هلو خیلی یکنواخت بوده و در هنگام انتقال تلفات کمتری دارند. پایه های انتخابی عبارتند از هیبریدهای هلو X بادام (Gf557 , GF 677) آلو (میر و بالان 2032 ، ماریانا 2624، ماریانا 1/8 GF) و هیبریدهای میروبالان X هلویا میرو بالان X بادام.

ازدیاد گیاه

بادام می تواند بوسیله بذر، پیوند روی پایه های بذری بادام، هلو و آلو ، بوسیله پیوند بر روی پایه های انتخابی و نیز به روش ریز ازدیادی تکثیر شود. ازدیاد رویشی کلونها به منظور تولید پایه خیلی مشکل بوده و مورد استفاده قرار نمی گیرد. - ازدیاد بوسیله بذر : تا اواخر 1980 تنها روش ازدیاد بادام استفاده از بذر بود. این روش هنوز هم در ایران افغانستان، یونان و مراکش استفاده می شود. این روش ازدیاد برای یافتن اکوتیپهای جدید مفید است ولی روش مناسبی برای ازدیاد بادام نیست چون بادام بشدت هتروزیکوت و یکنواخت است. در نواحی نیمه خشک که حاصلخیزی کمتری دارند. بذور بادام مستقیماً در محل باغ کاشته می شود و یا اینکه بذور را در خزانه کاشته و در فصل بعد نهالهای بدست آمده را پیوند می کنند. کاشت بذر در باغ به این ترتیب است.

 

تغذیه

علائم کمبود ازت در بادام به صورت برگهای کوچک رنگ پریده، کاهش قدرت درخت، خشک شدن شاخه های کوچک، کاهش بستن میوه و کاهش عملکرد است دادن ازت به صورت اوره موجب افزایش قابلیت پذیرش گل افزایش درصد تشکیل میوه و بالاخره موجب افزایش عملکرد می شود. در خاکهایی که کمبود پتاس وجود دارد استفاده از سولفات پتاس به مقدار کافی مقدار عملکرد را افزایش می دهد برای باغ بادام مقدار کود ازته 180 کیلوگرم و مقدار کود فسفره 360 کیلوگرم در هکتار توصیه شده است.کمبود روی موجب کوچک شدن برگها می شود علائم کمبود با محلول پاشی سولفات روی در زمان خواب به مقدار 79/6 تا 32/11 کیلوگرم در 5/378 لیتر آب بر طرف می شود. علائم کمبود مس در درختان بادام به صورت کاهش رشد، پوست زبر و نا هموار و مغز چروکیده دیده می شود محلول پاشی شاخ و برگ درختها یا مس EDTA در رفع علائم کمبود موثر است. سوختگی نوک برگها معمولاً به دلیل کمبود براست علائم کمبود با مصرف 56 تا 112 کیلوگرم در هکتار براکس به مدت 4 سال برطرف می شود. تذکر : در باغهایی که در سن باردهی هستند به منظور حفظ حاصلخیزی سالانه 100 تا 120 کیلوگرم در هکتار ازت، 50 تا 60 کیلولگرم در هکتار فسفر و همین مقدار پتاس باید به خاک داده شود. کود فسفره و پتاسه در یک نوبت و در آذر ماه به باغ داده می شود در حالیکه کود ازته را به سه قسمت تقسیم کرده و در ماههای بهمن و فروردین و اردیبهشت بکار می برند.

آبیاری

آبیاری از مهمترین عملیات مرحله داشت درختان بادام است و موجب بهبود رشد و افزایش عملکرد می شود زیرا مقدار بارندگی در فصل تابستان در مناطق کشت بادام کافی نیست کیفیت آبیاری نیز اهمیت زیادی دارد آبی که حاوی مقدار زیادی نمک است بخصوص در خاکهای رسی کم عمق نباید برای آبیاری استفاده شود. درختان بادام نباید با روش آبیاری بارانی آبیاری شوند زیرا برگهای بادام نسبت به نمک خیلی حساس است. روشهای معمول آبیاری در درختان بادام، آبیاری سطحی و آبیاری قطره ای هستند از آبیاری قطره ای معمولاً در زمینهای ناهموار استفاده می شود.

مبارزه با علفهای هرز

در مدیریت نگهداری درخت بادام مهم است از کاشت گیاهان علفی بین ردیف های باغات بادام باید خودداری نمود زیرا این گیاهان علفی چندین میکروارگانیسم در خاک باقی می گذارند که برای بادام مضر است.

مبارزه با آفات و بیماریها

آفات بادام

تعداد زیادی از آفات شامل پرندگان ، حشرات ، کنه ها و نماتدها به بادام خسارت می زنند که میتوان انواع زیر را نام برد. حشره (Parameylois transitella). (در ایران گزارش نشده است) کرم سر شاخه خوار پروانه تخم انگشتری شته آردی بادام شته آردی کوچه شته خالدار هلو شته سیاه گوجه و آلو ، شته سیاه هلو ، شپشک سن ژوزه ، شپشک نارون، شپشک خاکستری بادام، سپردار بنفش زیتون – سرخورطومی بادام کرم طوقه و ریشه درختان ، سوسک پوستخوار بادام، زنبور کرم زالوئی – کنه قهوه ای پابلند درختان میوه، کنه سفید اروپائی ، نماتدهای مولد غده ریشه ، نماتد مولد زخم ریشه بیماری گال طوقه – بیماری شانکر باکتریابی یا کموز ، بیماری پژمردگی ناشی از قارچ ورتپسیلیوم، بیماری زخم گره ، بیماری پوسیدگی گل و بلایت شاخه ، بیماری غربالی ، بیماری زنگ درختان میوه هسته دار، قارچ عسلی، پوسیدگی قرمز، ویروس لکه گرد درختان میوه هسته داربیماری ریزش جوانه (مسری) بیماری ریزش جوانه(غیر مسری)

برداشت

میوه های بادام را می توان به صورت سبز (چغاله) و یا خشک برداشت کرد . میوه های بادام رقم کاغذی (پوست نازک) نیز در مرحله سبز به منظور مصرف مستقیم برداشت می شود. برداشت میوه های خشک از نیمه دوم مرداد تا اواخر مهر صورت می گیرد. میوه های بادام در باغاتی که آبیاری نمی شوند زودتر از باغاتی که آبیاری می شوند می رسند. در باغات جدید بادام که بصورت مکانیکی برداشت می شوند موارد زیر باید رعایت شود. فاصله مناسب کشت ، فرم دهی مناسب درخت مثلاً فرم گلدانی، مسطح بودن سطح زمین ، کاشت رقمی با عادت رشد عمودی ، دقت در تعیین تاریخ برداشت در ارتباط با زمان رسیدن و شرایط خاک به منظور جدا شدن بهتر میوه های باغهای بادام اغلب دو هفته قبل از برداشت آبیاری می شود. سطح خاک باید تا حد امکان صاف و عاری از علفهای هرز باشد، درختها توسط دستگاه نیشکر تکان داده شده و میوه ها بر روی زمین می ریزند، سپس میوه ها توسط دستگاههایی که دارای بازوهای مکنده هستند جمع آوری می شود. مقدار عملکرد بادام در هر هکتار از یک تا دو تن (بدون پوست سبز) متغیر است، که به عملیات زراعی از جمله آبیاری و نوع رقم بستگی دارد. به پس از برداشت بادام پوست سبز آن بوسیله جدا می شود ماشین هایی که برای بادام پوست سخت بکار می روند برای بادام های پوست نازک و پوست کاغذی مناسب نیستند و در صورت استفاده از این ماشینها باید تنظیم آنها عوض شود. سپس میوه ها در معرض آفتاب به مدت 3 تا 4 روز خشک می شوند تا مقدار مرطوب آنها به 8 تا 5/8 درصد کاهش یابد. احتمالاً در انبار نیز رطوبت میوه ها حدود یک درصد کاهش می یابد. نگهداری بادام های پوست نارک به علت کپک زدگی مشکل است.

 

دامنه انتشار

راستوند اراک، سید خواجه آذربایجان، جنگلهای ارسباران ، ارتفاعات لرستان و بختیاری و کردستان در باغ خان مریوان و از دامنه های توچال نیز نام برده شده است.

منابع

http://www.forum.parsigold.com

http://www.daneshname.roshd.com

بسمه تعالی

 

عنوان تحقیق

 

روش‌های کاشت و تولید نهال پسته

 

 

استاد مربوطه

جناب آقای مهندس درخشی

 

 

 

گردآورنده

قاسم خوشحال

رشته تولیدات باغی

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

گیاهان سرمنشا زنجیره غذایی حیات بر روی کره زمین و به عنوان ثروت ملی هر کشور محسوب می‌شوند. پسته یکی از مهمترین اقلام صادراتی ایران است که بیش از 23% از ارزش کل صادرات ایران را بخود اختصاص داده است.

پسته یکی از گیاهان مهم در تیره پسته سانان (Anacardiaceae) است. تیره پسته سانان با حدود 60 جنس و 600 گونه ،تیره‌ای مهم در بین گیاهان می‌باشد. پسته به صورت خودرو در شمال شرقی ایران و اسیای مرکزی و افغانستان وجود دارد.

پسته گیاهی دو پایه است بنابراین درختان نر و ماده مجزا از یکدیگر هستند و بدین صورت با کاشت بذر و پیوند نزدن آن نیمی از نهال‌ها نر و نیم دیگر ماده خواهند شد و همچنین کاشت بذر به‌علت تفرقه صفات، تنوع ژنتیکی بین درختان بوجود آورده و بعضاً امکان دارد صفاتی نامطلوب در بین جمعبت بروز کند.

  بنابراین در تکثیر توسط بذر، گاهی مرغوبیت از بین می‌رودو نیز زمان لازم برا ی بالغ شدن گیاه در درختانی که توسط بذر تکثیر می‌شوند طولانی‌تر می‌شود. بنابراین برای داشتن درختان یک دست و یکنواخت از یک رقم پر محصول ومرغوب و نیز برای کوتاه‌کردن دوره نونهالی باید از تکثیر غیر‌جنسی استفاده کرد. پس پیوند زدن نهال امری ضروری به نظر می‌رسد.

طرح باغ پسته:

قبل از کاشت پسته ابتدا باید منطقه موردنظر را برای کاشت از لحاظ آب و هوا و شرایط خاک بررسی نمود . اگر منطقه و زمین مورد نظر برای پسته‌کاری مناسب بود اقدام به تسطیح آن کرد.

برای احداث باغ پسته بهتر است ابتدا نقشه دقیقی با مقیاس مناسب از زمین تسطیح شده بر روی کاغذ رسم کرد و روی آن فواصل بین درختان و ردیف‌ها (فواصل بین درختان 4-3 متر و بین ردیف‌ها 8-7 متر می‌باشد).محل احداث ساختمان و یا تاسیس مورد نیاز احتمالی، مسیر جاده و خیابان‌های باغ، شبکه آبیاری باغ ، وزش بادغالب و شیب زمین را مشخص نمود.

تهیه بذر مطلوب :

بذر در نظر گرفته شده باید سالم و بدون هیچ گونه آفت یا بیماری و از محصول همان سال باشد. انتخاب بنه به عنوان پایه دارای مزایا و معایبی است، از مزایای آن مقاومت بیشتر آن در برابر خشکی در مقایسه با پایه پسته اهلی و مقاومت نسبی در برابر آلودگی به نماتد مولد غده ریشه است و از معایب آن رشد بطئی در سال‌های اولیه کاشت و حساسیت به گموز و ورتیسلیوم بوده که به علت این عیوب کمتر مورد توجه باغداران به عنوان پایه قرار می‌گیرد. معمولاً بذرهای که به عنوان پایه اسفاده می‌شود از ارقام پسه اهلی و عمدتاً بادامی (بادامی ریز)و قزوینی است و همچنین از نوعی هیبرد به نام بنه باغی نیز می‌توان استفاده نمود. بنه باغی فوق العاده به نماتد ریشه حساس می‌باشد. بنابراین باید با توجه به معایب و محاسن هریک از پایه‌ها و نیز با توجه به نوع خاک محل کاشت و بیماری‌های منطقه به انتخاب پایه مبادرت نمود. از پایه‌های دیگر پسته درایران می‌توان کسور،آتلانتیکا و سرخس را نام برد

1. پسته بادامی

2-پسته سرخس

3- بنه

4-کسور


آماده کردن بذر برای کاشت :

در اواخر اسفند و اوایل بهار بذر‌ها را حدود 24 تا 48 ساعت (ترجیحاً 24 ساعت ) در آب خیس خیسانده، پس از شست‌و‌شوی مجدد با استفاده از سموم قارچ‌کش نظیر کاربو‌کسین تیرام، بنومیل به نسبت 5/52 تا 3 در هزار و هیپوکلرید سدیم (مایع سفیدکننده)5/0 به مدت 5 الی 10 دقیقه ضدعفونی می‌شود. پس آن باید بذرها را در کیسه‌های پارچه‌ای که به طورمنظم به‌مدت 4 تا 5 روز مرطوب نگه داشته‌شوند قرارداد (دمای مناسب برای جوانه‌زنی بذرها30-20 درجه سانتی‌گراد می‌باشد)بعد از جوانه زدن بذرها بایستی آنها را با قارچ‌کش PCNB یا بنومیل 4 در هزار ضدعفونی کرده و در محل مورد نظر کاشت. توانایی جوانه زنی در بین بذر گونه‌های مختلف پسته متفاوت است. جوانه‌زنی بستگی به سختی پوست استخوانی (آندوکارپ)دارد. خراش‌دهی با اسید سولفوریک به مدت 5/1 ساعت و سپس غوطه‌ور کردن در آب به مدت 24 ساعت، سرعت و درصد جوانه زنی (مغز)بنه را افزایش می‌دهد. استفاده از بذرهای بدون پوست استخوانی برای جوانه زنی به دلیل سبز شدن یکنواخت می‌تواند مورد توجه واقع شود.

روش های کاشت :

کاشت بذر در زمین اصلی :

در زمین‌های با آب وخاک شیرین بذور جوانه زده مورد نظر برای کاشت را پس از گاورو شدن زمین (رسیدن به حد ظرفیت مزرعه ) د رمحل داغ آب زمین اصلی می‌‌کارند.چنانچه بافت خاک مزرعه سنگین باشد به منظور از سله بستن روی بذور داخل هر گودال را به وسیله ماسه می‌پوشانند. این عمل به رشد گیاه کمک فراوان می‌کند، چون نه تنها اکسیژن کافی در دسترس ریشه‌های نهال قرار می‌دهد بلکه موجودات هوازی مفید خاک را نیز به فعالیت وا می‌دارد. عمق کاشت بذر بستگی به اندازه بذر دارد (میزان تقریبی عمق کاشت حدود 2 تا 5 برابر بزرگ ترین قطر بذر است).

کاشت در خزانه :

زمین خزانه پسته مانند خزانه دیگر درختان باید آماده گردد. فواصل کاشت بذرها بر روی خطوط بین 5 تا 10 سانتی‌متر و بین خطوط 35 تا 40 سانتی‌متر است. پس از کاشت بذر ، روی آن را با استفاده از ماسه بادی همراه باکود دامی پوشانده و آبیاری می‌نمایند. میزان بذر مصرفی پسته در هکتار خزانه 250 تا 300 کیلوگرم می‌باشد و حدود 250 هزار نهال در یک هکتار می‌توان تولید نمود. نهال‌های تولیدی در فصل خواب (پاییز و زمستان) آماده انتقال به زمین اصلی هستند (نهال یکساله). هرچه سن نهال در خزانه بالا رود به علت گسترش سیستم ریشه و پیچیده شدن ریشه نهال‌ها و عدم دقت درهنگام کندن و جابه جایی نهال به زمین اصلی و قطع ریشه‌ها، یکبار انجام می‌شود. معمولاً د رخزانه راه روهایی در فواصل 5/1 تا 2 متر تعبیه می‌شود که این عمل به رفت و آمد کارگران برای حذف علف‌های هرز و انجام عملیات آبیاری و در صورت نیاز پیوند زدن نهال‌ها کمک می‌کند. چنانچه کف خزانه بوسیله سیمان و یا موزائیک فرش شود از رشد عمودی ریشه‌ها جلوگیری می‌کند. بنابراین جابه‌جایی نهال‌ها آسان‌تر و تلفات آنها نیز کمتر خواهد بود.

کاشت درکیسه‌های پلاستیکی :

برای این منظور از کیسه‌های پلاستیکی به ارتفاع 25 تا 30 سانتی‌متر استفاده می‌شود. البته هر چه ارتفاع کیسه‌ها بیشتر باشد(45 سانتی متر ویا بیشتر ) رشد نهال بهتر است. از آنجایی که محیط رشد در گیاهان گلدانی محدود است و این گیاهان مانند گیاهانی که در مزرعه و باغ کشت می‌شوند نمی‌توانند ریشه‌های خود را گسترش داده و به طور طبیعی از منابع غذایی خاک استفاده کنند. لذا برا ی برآورده ساختن احتیاجات گیاه، خاک درون کیسه‌ها را مخلوطی از یک تا دو قسمت ماسه و یک قسمت خاک زراعی مرغوب (لومی)و یک قسمت کود دامی یا خاک برگ پوسیده انتخاب می‌شود.
معمولاً برای تسهیل د رعملیات آبیاری، زمین مورد نظر را به ندازه ارتفاع گلدان‌ها خاک‌برداری‌ کرده، سپس گلدان‌ها را طوری می‌چینند که در فواصل 2-5/1 متری، راهروهایی برای عبور و مرور کارگران وجود داشته باشد. قسمت بالای گلدان‌ها معمولاً هم‌سطح زمین بوده، در نتیجه آبیاری به طریقه غرقابی امکان پذیر می‌شود. درون هر کیسه معمولاً دو دانه بذر می‌‌کارند که پس از سبز شدن و چهار و پنج برگی شدن گیاه‌چه‌ها قویترین آنها را انتخاب نموده، دیگری را حذف می‌کنند. حتماً بایستی در ته کیسه‌ها سوراخ‌های کوچکی به‌عنوان زه‌کش ایجاد نمود. گیاهان گلدانی را در موقعی از سال می‌توان به زمین اصلی انتقال داد. از کاشت پسته درون کیسه‌ها به منظور واکاری در باغ‌ها نیز استفاده می‌شود. در موقع انتقال به زمین اصلی، کیسه‌ها را به آهستگی بدون آنکه صدمه‌ای به ریشه‌ها وارد شود و خاک اطراف آن بریزد، پاره کرده، گیاه را به زمین اصلی انتقال می‌دهند.

سایر روش های تکثیر :

اخیراً موفقیت‌های در زمینه تکثیر پسته از طریق کشت بافت حاصل شده است. از مزایای عمده تکثیر از طریق کشت بافت، یکنواختی نهال‌ها به علت تکثیر غیر جنسی (کلون) تکثیر سریع در فضای کم و تولید نهال‌های عاری از بیماری و نیز کوتاه نمودن طول دوره نونهالی است. درایران ریز ازدیادی پایه‌های اهلی (قزوینی، بادامی زرند) و وحشی (بنه و آتلانتیکا) و نیز ارقام تجاری از طریق قلمه‌زدن بدون استفاده از هورمون‌های گیاهی و با غلظت بالا تا‌کنون امکان‌پذیر نبوده است. خوابانیدن یکی دیگر از روش‌های تکثیر می‌باشد که با این روش می‌توان تعداد معدودی گیاه ریشه دار را از گیاه مادری بدست آورد.

مراقبت از نهال های بذری :

پس از آن که بذر‌ها درخزانه و یا زمین اصلی و یا کیسه‌های پلاستیکی سبز شدند. یک سلسله عملیات باغبانی برای مراقبت از آنها لازم است که عبارتند از :


الف - آبیاری :

میزان دفعات آبیاری برحسب آب وهوا و نوع خاک و میزان آب موجود متفاوت است. بطور‌کلی آبیاری نهال‌های بذری باید به آهستگی صورت گیرد.با توجه به این‌که در این مرحله از رشد گیاهان دارای ریشه محدودی برای جذب می‌باشند باید دقت نمود که از کمبود آب صدمه نبینند.

ب - وجین :

بذر علف‌های هرز تقریباً در خاک وجود داشته و با گیاهان اصلی به رقابت می‌پردازند. بنابراین باید آنهارا از میان برد. وجین علف‌های هرز باید با دقت صورت گیرد تا به ریشه گیاهان اصلی صدمه‌ای وارد نشود.

ج- محافظت از گرما و تابش مستقیم آفتاب :

در روزهای گرم، مخصوصاً در روش کاشت پلاستیکی باید هر چند روز یک بار روی نهال‌ها آب پاشید و نیز برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب، می‌توان پایه‌های در زمین به ارتفاع5/1-1 متر قرارداده، با استفاده از حصیر یا مواد دیگر روی آن را پوشاند و بدین ترتیب از تابش مستقیم نور خورشید جلوگیری کرد.

 

انتقال نهال به زمین اصلی :

محلی که قرار است نهال در آن کشت شود، باید گودالی به عمق 60 و به قطر 40 سانتی متر حفر کرد وآن را با خاک سطح الارض همراه با کود دامی پر نمود. نهال‌های بذری را باید به نحوی درگودال کاشت که طوقه (حدفاصل بین ریشه و ساقه)آن هم سطح زمین قرار گیرد. چنانچه طوقه گیاه درخاک فرو رود، ممکن است پوسیده شود و یا مورد حمله قارچ‌های عامل پوسیدگی طوقه(گموز)واقع شود. اگر هم بالاتر از خاک قرار گیرد، قسمت‌های از ریشه که در معرض هوا قرار گرفته‌اند از بین می‌رود.

بعد از قرار دادن نهال درگودال، خاک اطراف نهال را فشار داده تا گیاه در آن مستقر شود. نهال‌های بذری را باید بلافاصله پس از انتقال آبیاری کرد.


نگارش : علی تاج آبادی‌پور بهار 1379انتشارات معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی

منابع مورد استفاده :

1- ابریشمی ،محمدحسن.1373.پسته ایران شناخت تاریخی. مرکز نشر دانشگاهی تهران.

2- خوشخوی ، مرتضی .1364. اصول باغبانی . انتشارات دانشگاه شیراز.

3- شیبانی، احمد.1374.پسته و تولید آن درایران . موسسه تحقیقات پسته.

4-crane, j.c. and B.T Iwakiri. 1981. Morphology and reproduction of Pistachio.

 Hort. Rev. 3:376-393

5- Thakur, B.S and D.S Rathore. 1991. Pistachio.Temperate fruits 10:451-471

 


خرمالو

خُرمالو یکی از میوه‌ها است.

خرمالو رسته‌ای است که تقریباً دارای 500-450 گونه برگ ریز و درختان همیشه سبز می‌باشد. بیشتر این گونه‌ها بومی مناطق گرمسیر هستند و تنها تعداد کمی از آنها در آب و هوای معتدل گسترش دارند. نام خرمالو ترکیبی است از دو واژۀ خرما و آلو.

خرمالوی ژاپنی (Diospyros kaki) گونه‌ای است که در سطح وسیعی و به جهت میوه خوشمزه آن کشت می‌شود. این گونه که بومی چین می‌باشد خوش طعم بوده و برگهایی پهن و سفت دارد. ابتدا به جهت استفاده از میوه آن، در سایر نواحی آسیای شرقی پرورش یافت و بعدها در دهه اول سده نوزدهم به کالیفرنیا و جنوب اروپا معرفی شد.

خرمالوی آمریکایی (Diospyros virginiana)بومی مناطق شمال شرقی آمریکا می‌باشد.


خرمالوی سیاه(Diospyros digyna) بومی مکزیک است و میوه آن درحالت نرسیده دارای پوستی سبز و گوشتی سفید است که درزمان رسیدن به رنگ سیاه در می‌آید. گونه‌ای به نام مابولو یا سیب مخملی نیز وجود دارد(Diospyros discolor) که بومی فیلیپین می‌باشد. رسیده این گونه به رنگ قرمز روشن است.

خرماندو (Diospyros lotus) (بومی جنوب غربی آسیا و جنوب شرقی اروپا) برای یونانیان باستان با عنوان میوه خدا شناخته شده بود یعنی Dios pyros که نام علمی این رده می‌باشد. نام انگلیسی آن از میوه کوچکی گرفته شده که طعم آن مانند آلو و خرما است.


آب و هوا

مناسب ترین آب و هوا برای پرورش درخت خرمالو، آب و هوای نیمه گرمسیری است. بطور کلی خرمالو جزو میوه های نیمه گرمسیری محسوب می شود ولی در نواحی سرد معتدل نیز می توان این گیاه را کاشت. بعضی از گونه های خرمالو دمای ºC 18- را تحمل می کنند که در ایران در کلیه نقاط به غیر از نواحی خیلی سرد و کوهستانی قابل کشت و پرورش می باشد.

خرمالو به میزان آب متوسط نیاز دارد. فقط در تابستان درختانی که در منازل کشت می شوند به علت شدت گرما و قرار گرفتن در محیط سنگ و آجر و موزائیک که خود عامل تولید گرما و گرم شدن محیط در تابستان می باشد، نیاز به آب بیشتری دارند. در طول تابستان به هنگام عصر که خورشید شدت تابش کمتری دارد با پاشیدن 2 تا 3 مرتبه آب اطراف خرمالو محیط خنک گشته، تا در شب درخت خرمالو در محیطی مساعد به ذخیره سازی آب جهت روز بعد اقدام کند. بطور کلی این گیاه در تابستان به هفته ای دو مرتبه آبیاری کامل نیاز دارد.

خاک مناسب جهت استفاده برای درخت خرمالو

 خاک مناسب درخت خرمالو باید سبک و قابل نفوذ به آب و حاصلخیز باشد. بهترین خاک برای این درخت، خاکهای مرطوب و خنک است که اصولاً باغات قدیمی که خاکهای حاصلخیز تری دارند بهتر جواب می دهند، به همین دلیل بهتر است افرادی که می خواهند اقدام به کشت این گیاه نمایند داخل باغچه منازل را از خاک باغات قدیمی پر کنند. علت موفقیت کاشت این درخت در بعضی از منازل همین می باشد، چون بعضی از افراد برای باغچه منازل از خاک مراتع که برای کاشت و پرورش این گیاه مناسب نیست، استفاده می کنند.

درخت خرمالو نیاز به کودهای دامی فراوان دارد. اما به این نکته نیز باید توجه داشت که از کودهای پوسیده دامی استفاده گردد و نه از کودهای تازه و نپوسیده. همچنین داخل منازل به دلیل اینکه حجم خاک باغچه کم است و محیط رشد ریشه محدود می باشد، بهتر است جهت تغذیه درختان خرمالو از کودهای نیمه آلی به نام ورز استفاده گردد (در نجف آباد این نوع کود در عصاریها تهیه می شود) که در اسفند ماه پس از رفع سرمای زمستان به ازای هر درخت خرمالو 4 تا 5 کیلوگرم ورز در سطح باغچه پخش کرده و عمل شخم زنی انجام می گیرد. در حین عمل شخم زنی به این نکته توجه گردد که حتماً زمان آن در اسفند ماه باشد. با توجه به این نکته که درختان خرمالو به شخم عمیق نیاز ندارد، چون اگر ریشه ها آسیب ببینند به سختی و دیر ترمیم می گردند. پس پرورش دهندگان باید به دو نکته اهمیت خاص دهند:

1- استفاده از کودهای پوسیده دامی

2- شخم باید سطحی باشد

که این دو مورد از عوامل موفقیت در پرورش این گیاه می باشد.

خاک باغچه:

جهت پرورش درخت خرمالو حتماً باید عمل زهکشی به خوبی انجام شود. در زمانی که آبیاری باغچه صورت می گیرد حدوداً 30 تا 40 دقیقه بعد باید اب بخوبی در خاک نفوذ کرده باشد. چنانچه بیش از این زمان آب در باغچه بماند، عمل زهکشی نامطلوب بوده و باید خاک اصلاح گردد وگرنه به مرور زمان درخت خرمالو بر اثر عدم زهکشی مناسب آسیب دیده و با ریزش برگ یا میوه و یا خشک شدن همراه می شود. به هر حال خاک زمین پرورش درخت خرمالو باید دارای بافت متوسط و حاصلخیز باشد و عمل زهکشی را بخوبی انجام دهد.

ازدیاد

 درخت خرمالو از طریق تکثیر غیر جنسی کمتر کشت می گردد و تقریباً تمام درختان خرمالو از طریق کشت بذر خرمندی کاشته می شوند. خرمندی همان خرمالوی ریز است که میوه آن قابل خوردن نمی باشد و در نجف آباد به خرمالوی نرک معروف می باشد. پس از رسیدن، میوه را جمع آوری کرده و بذر آنها را گرفته و جهت کاشت آماده می کنند. در آذماه یا دی ماه بذر بصورت پُر (فشرده) کشت می گردد که پس از رفع سرما و یخبندان بذر جوانه زده و از خاک خارج می شود.

در سال اول نهال رشد کرده و در سال دوم در فصل خزان یا اسفند ماه نهال با فاصله مناسب در خزانه دوم کشت می گردد. در سال سوم، نهال در فصل بهار حدوداً 15 تا 25 فروردین ماه بر روی نهال عمل پیوند شکمی انجام می گیرد و پیوندکها در سال سوم رشد کرده و در پایان سال سوم در فصل خزان یا اسفند ماه قابل انتقال به زمین اصلی می باشند که پرورش دهندگان بهتر است نهال پیوندی را از مکانهای مطمئن تهیه فرمایند، چون تولید نهال پیوندی تقریباً مشکل می باشد و یکی از دلایل قیمت بالای نهال پیوندی خرمالو همین مورد است. در زمان کاشت درخت خرمالو نکات ذیل بایستی مورد توجه قرار گیرند:

1- زمان کاشت خرمالوی پیوندی حدود 15 اسفند ماه می باشد و چنانچه زودتر جهت کشت اقدام شود احتمال بروز سرمازدگی نهال زیاد است، چون به عمل جابجایی حساس می باشد.

2- نهال پیوندی در موقع کاشت حتماً تا همان محلی که در خزانه زیر خاک بوده در محل کاشت در زیر خاک قرار گیرد. نکته قابل اهمیت این است که: عمیق کاشتن نهال و سطحی کاشتن هر دو مضر است.

3- در زمان کاشت، از دادن هرگونه کود حیوانی و کودهای شیمیایی خودداری شود و عمل تقویت را از سال دوم باید شروع کرد که بهتر است از همان ورز استفاده شود.

4- پس از کاشت، عمل آبیاری یک نوبت انجام شود و تا نهال خرمالو جوانه نزده است، آبیاری دوم صورت نگیرد.

5- از سال دوم عمل سربرداری و هرس فرم دهی باید طی دو تا سه سال انجام گیرد.

بعد از کاشت نهال خرمالو در محل اصلی، بعد از سال دوم عمل کوددهی و تقویت انجام گیرد. در سالهای بعدی باید به این نکته توجه کرد که میوده خرمالو روی شاخه های یکساله می باشد یعنی در فصل خزان اگر هرسی صورت گیرد، شاخه سال قبل که محل تولید میوه است نبایستی حذف شود. درخت خرمالو در فصل بهار به آب کمتری نیاز دارد و در فصل تابستان با گرم شدن هوا نیاز به آب بیشتری دارد.

بعضی از پرورش دهندگان از ریزش خرمالوهای تازه تشکیل شده در فصل بهار شکایت دارند. دلیل آنرا جستجو می کنند و دنبال علت می گردند که علت آن آفات یا بیماری نمی باشد، بلکه چون درخت خرمالو به میزان زیادی گل تولید می کند و اگر شرایط مناسب باشد تمام گلها تبدیل به میوه می شود. پس از تشکیل میوه چون درخت توان نگهداری و تغذیه تمامی میوه ها را ندارد و چنانچه درخت خوب تغذیه و تقویت نشده باشد چیزی در حدود 50% میوه که حالت فندقی شده ریزش دارد و اگر درخت خوب تغذیه و تقویت شده باشد میزان ریزش میوه ها در فصل بهار کمتر است. به هر حال درخت خرمالو آن مقدار میوه را که می تواند تغذیه کند، نگه می دارد و اضافی آن ریزش دارد.

 رسیدن میوه خرمالو

 میوه خرمالو زمانی که رنگ گرفته و قرمز شد، هنوز نرسیده است و میوه نارس آن حاوی مقدار زیادی تانن است. بهتر است که میوه روی درخت بماند تا عمل رسیدن اتفاق بیفتد ولی چنانچه شرایط مساعد نباشد و سرما و یخبندان در فصل پاییز زودتر شروع شود میوه را نیمه نارس برداشت کرده و عمل رسیدن میوه در انبار صورت می گیرد

خرمالو

میوه بسیاری از گونه‌های خرمالو خوراکی می‌باشد ؛ رنگ آنها از نارنجی و زرد روشن تا نارنجی و قرمز تیره متفاوت است و قطر آنها بنابر گونه بین 2 تا 8 سانتیمتر است. معمولاً پس از چیدن کاسه گل همراه با میوه باقی می‌ماند. شکل خرمالو براساس گونه آن ممکن است کروی یا شبیه بلوط باشد. آنها دو گونه گس و غیر گس دارند: میوه‌های گس تا قبل اززمان پخته شدن گس هستند و هنگامی که می‌رسند شیرین و نرم می‌گردند. گونه‌های غیر گس زمانیکه کال هستند کمتر گس می‌باشند و حالت گسی خود را خیلی زودتر از دست می‌دهند ؛ آنها در حالت رسیده سفت می‌باشند. حالت گسی این میوه را می‌توان طی چند روزبا قرار دادن آن در معرض نور خورشید در سرما از بین برد ؛ به این فرآیند رسیدن میوه می‌گویند. خرمالو را می‌توان به شکل خام یا در غذا استفاده کرد. نوع غیر گس آن برای خوردن به شکل خام بهتر است.

خرمالوی ژاپنی (گونه Hachiya) گونه‌های تجاری عبارت‌اند از: گس

کره‌ای

هاچیا

غیرگس

فویو یا خرمالوی ژاپنی

جیرو

هاناگوشو

چوب

چوب درخت خرمالو با نام آبنوس شناخته می‌شود که سنگین و محکم است و مغز چوب در چندین گونه گرمسیری به رنگ سیاه براق می‌باشد(عمدتاً Diospyros ebenum). این گونه‌هایی که مغز چوب سیاه‌رنگ دارند بیشتر از نظر چوبشان اهمیت دارند تا میوه آنها.

خرمالو میوه ای ضد سرطان 

یک کارشناس تغذیه گفت:  خرمالو با دارا بودن رنگدانه های پلی فنولیک، خاصیت ضد سرطانی دارد.  یوسف نقیایی در گفت وگو با ایسنا، اظهار داشت: خرمالو میوه ای است از سرزمین های خاور دور که زیستگاه اصلی این میوه، کشورهای چین و ژاپن است اما به مقدار فراوان در کشور ما کشت می شود. بیشترین نقاط کشت خرمالو در سرزمین ما نوار ساحلی است اما به نسبت در همه جا کشت می شود.  وی با بیان این که برخی از میوه ها مانند موز و خرمالو وقتی به صورت کال چیده می شوند بعد از مدتی می رسند، افزود: میوه خرمالو دارای 80 کیلو کالری انرژی است، این میوه جزو  میوه های پر انرژی محسوب می شود لذا افرادی که به ویژه که دارای اضافه وزن هستند نباید در مصرف آن زیاده روی کنند.

وی افزود: بیماران دیابتی به لحاظ دارا بودن قند فراوان در این میوه باید از مصرف بیش از حد آن اجتناب کنند. این کارشناس تغذیه در خصوص ترکیبات خرمالو عنوان کرد:  مقدار سدیم این میوه می تواند برای افرادی که دارای فشار خون هستند مفید باشد بدون این که روی فشار خون این افراد تاثیری بگذارد.  وی با اشاره به مقدار قابل توجه پتاسیم موجود در خرمالو یاد آور شد: این میوه دارای 271 میلی گرم پتاسیم در هر 100 گرم را به خود اختصاص می دهد و پتاسیم بالا برای بیماران قلبی - عروقی حائز اهمیت است. نقیایی با بیان این که خرمالو دارای مقدار قابل توجه پکتین است،خاطرنشان کرد: پکتین یکی از فیبرهای محلول در آب است که باعث کاهش چربی های بدن و چربی های محلول در خون می شود.  وی با بیان این که خرمالو را می توان در حالت های نیمه پخته تا کاملا پخته مصرف کرد، افزود: میوه خرمالو هرچه بیشتر برسد پکتین آن کمتر می شود لذا توصیه می شود برای استفاده بیشتر از پکتین نباید خرمالو بیش از اندازه برسد.  وی با اشاره به این که  وجود اسیدهایی که در این میوه وجود دارد خاصیت این میوه را به صورت اسیدی در می آورد، افزود: عمده ترین اسیدهایی که در این میوه وجود دارد اسید مالیک،  اسید تارتاریک و اسید سیتریک است. وی افزود: این اسیدها باعث هضم بهتر غذا و نیز جذب بهتر بعضی از ترکیبات غذایی مثل آهن و روی  شده و افزایش جذب را در پی دارد.  نقیایی با اشاره به مقدار بتاکاروتن به عنوان پیشتاز ویتامین A در این میوه گفت: میزان بتاکاروتن در این میوه بستگی به حالت مصرف خرمالو دارد. این کارشناس تغذیه در پایان یاد آور شد: وجود رنگدانه های پلی فنولیک در میوه خرمالو خاصیتی ضد سرطانی دارد.

خرمالو؛ سرشار از ویتامین A

 

خرمالو سرشار از ویتامینA  و بتاکاروتن است. همچنین دارای مقدار قابل توجهی ویتامین های B1  ، B2  ، B3  و C می باشد. در ضمن این میوه خوش رنگ و خوش طعم دارای مواد معدنی ضروری برای بدن مانند کلسیم ، گوگرد ، آهن ، فسفر ، منیزیم  و پتاسیم است.

هر یک از مواد معدنی فوق نقش مؤثری در سلامتی و تندرستی بدن ما دارند. اگر خرمالو به خوبی رسیده باشد، برای کودکان نیز میوه ای مفید محسوب می شود و در رشد و نمو آنها مؤثر است. در ضمن خرمالو میوه اشتها آوری است.

 کلسیم در رشد کودکان و حفظ انرژی برای بزرگسالان مؤثر است. آهن عنصر اصلی خون سازی ، و پتاسیم اشتها آور و شستشو دهنده کلیه و کبد می باشد. این میوه در افراد مبتلا به نقرس و بیماری های کبدی و کلیوی بسیار مؤثر است.

موادقندی خرمالو شامل لوولز و گلوکز است و با آن که مقدار آن 20 درصد است، برای مبتلایان به بیماری قند ، زیان بخش نیست.

خرمالو حاوی مقدار زیادی پکتین است. پکتین یکی از انواع فیبرهای محلول در آب است که باعث کاهش چربی های خون می شود.

اسیدهای موجود در خرمالو عبارتند از: اسید مالیک، اسید سیتریک و اسید تارتاریک. سلولز موجود در خرمالو به طور نسبی کم است و از این نظر هضم آن آسان تر می باشد.

خرمالو دارای مقدار کمی تانن می باشد که گاهی ممکن است موجب یبوست شود.

همان طور که ذکر شد، خرمالو سرشار از ویتامینA است. چنانچه این ویتامین به مقدار کافی به بدن نرسد، نه تنها قدرت بینایی را کم می کند، بلکه باعث شکننده شدن پوست، ناخن و موها می شود. همچنین در میزان هوش و سلامت بدن نیز اختلال ایجاد می شود. می توان از آب خرمالو برای درمان زخم ها استفاده کرد. همچنین این میوه برای آفت دهان و گلودرد بسیار مفید است. مصرف این میوه با ارزش به همه شما توصیه می شود.

از خوردن خرمالو غافل نشوید

از خوردن خرمالو غافل نشوید

اگر چربی و فشارخون بالا دارید از خوردن خرمالو غافل نشوید

ایسنا، علوم پزشکی ایران - مصرف میوه پائیزی خرمالو به دلیل داشتن دو عنصر پتاسیم و منیزیم موجب کاهش چربی و فشارخون بالا در افراد است.

" میترا زراتی " کارشناس ارشد تغذیه و استاد دانشگاه ضمن بیان این مطلب در گفت و گو با خبرنگار ایسنا، واحد علوم پزشکی ایران ضمن توصیه به افراد مبنی بر مصرف خرمالو به دلیل داشتن مواد مغذی و انواع ویتامین ها در این میوه گفت : وجود عناصری همچون پتاسیم و منیزیم به خرمالو خاصیت کاهش دهنده چربی ( کلسترول بد LDL) و فشار خون نیز داده است و به همین دلیل این میوه برای سلامتی بیماران قلبی و افراد دارای چربی و فشارخون بالا بسیار مفید است.وی در مورد علت ضد سرطانی بودن میوه خرمالو اظهار داشت : وجود مقدار زیادی فیبر و مواد آنتی اکسیدانی همچون تانن، فنول، ویتامین C،‌ لیکوپنو لوتئین باعث خاصیت ضدسرطانی این میوه است.گفتنی است، هر 100 گرم میوه خرمالو حاوی 80 کیلوکالری انرژی،‌ 19 گرم قند ساده و پیچیده و79 گرم آب است.

 

دستورالعمل تولید نهال زردآلو


مقدمه

زردآلو گیاهى با نام علمى Prunus armenica که از خانواده Rosaceae مى‌باشد.
بومى چین غربى و سیبرى است. در چین جنگل‌هاى خودروى این میوه و در سیبرى چند رقم بسیار مقاوم در برابر سرما یافت مى‌شود. این میوه، از زمان‌هاى بسیار قدیم در موطن اصلى خود زیرکشت بوده و حدود یک‌صد سال پیش از میلاد مسیح به اروپا برده شده است.در این میوه گل کامل است و قسمت خوراکى میوه جدار رشد کرده تخمدان است.
زردآلو، از نظر نیازهاى محیطی، بسیار شبیه به هلو است ولى کمتر از آن به سرماى زمستانه نیاز دارد (۳۰۰۰-۱۰۰۰)ساعت دماى کمتر از هفت درجه سانتى‌گراد). در بهار، گل‌هاى زردآلو از اکثر میوه‌هاى دیگر زودتر باز مى‌شود و به همین دلیل باید این گیاه را در نقاطى کاشت که سرماى دیررس بهاره وجود نداشته باشد.
ریشه زردآلو، در برابر غرقاب شدن بسیار حساس است و خاک‌هاى نسبتاً سبک لمونى شنى که داراى زهکشى کامل باشند براى آن ارجح است. 4 تا ۶ سال پس از کشت، گل‌ زردآلو به‌طور جانبى روى قسمت یک‌ساله سیخک‌هاى کوتاه به‌وجود مى‌آید. هر سیخک پس از سه سال باروری، خشک مى‌شود؛ بنابراین باید زردآلوى بالغ را هر سال براى حذف سیخک‌هاى خشک شده و تحریک درخت به تولید شاخه‌هاى میوه‌دهنده جدید، پیرایش سبک کرد. فاصله کشت درختان زردآلو ۷-۶ متر است و در ایران، مى‌توان از یک باغ خوب انتظار حدود ۲۵ تن محصول در هکتار را داشت. چون گرده زردآلو چسبناک است باد در گرده‌افشانى آن نقشى ندارد و این امر توسط حشرات انجام مى‌شود. کندوگذارى در بالا بردن میزان محصول بسیار مؤثر است. اکثر ارقام زردآلو خودبارور هستند و نیازى به درخت گرده‌زا ندارند.

پایه های رویشی مهم:

GF677 ،31 GF ، ماریانا 2624 ،‌میروبلان c 29
ارقام مهم:
از ارقام مهم زردآلوى ایران مى‌توان نصیری، لاسگردی ، هرودی ،‌شکرپاره ، اردوباد، قربان مراغه شکرپاره، شمس، نخجوان و قرمز شاهرود را نام برد، که به‌ویژه نوع شکرپاره در اکثر نقاط ایران کشت مى‌گردد. قیسى نوعى زردآلوى کوچک و نامرغوب است که بیشتر
به‌صورت خشک شده (برگه) مورد استفاده قرار مى‌گیرد.


1- GF77 :


فرانسه (پایه خیلی قوی )
تحمل متوسطی به شرایط غرق آبی دارد.مقاومت قابل توجهی به آهک دارد . همچنین مقاومت بالایی به کشت مجدد گونه در خاکهای قبلاً‌ کشت شده دارد. خیلی حساس به نماند است.
برای ارقام هلو و بادام و آلوهای ژاپنی مناسب است. تاحدی با ارقام زردآلو نیز سازگار گزارش شده است مشکلاتی که از نظر سازگاری دربعضی موارد بروز می نماید می توان به شکستگی محل پیوند اشاره کرد.
ارقام بر روی این پایه باردهی بالایی را نشان میدهند. محصول تولیدشده تا حدی کاهش دراندازه و رنگ پذیری میوه نشان می دهد . براساس گزارشات درختان بر روی این پایه عملکرد بالاتری را در خاکهای آهکی به شرایط خشکی نشان می دهند.
پرکاربردترین پایه برای بعضی از گونه های درختان میوه هسته دار می باشد این پایه در حال حاضر نیز در کشور درسطح محدودی در حال تکثیر می باشد.


2- MIROBALAN29C:
( پایه متوسط )آمریکا
به شرایط غرق آبی تقریباَ مقاوم است مقاومت متوسطی به آهک دارد همچنین مقاومت بالایی به کشت مجدد درخاکهای قبلاَ‌کشت شده دارد. مقاومت به نماتد Melidogyne بالا است در حالیکه به سایر نماتدها حساس است.
برای ارقام آلو ژاپنی واروپایی و زردآلو مناسب است.
باردهی بالا وکیفیت میوه از نظر اندازه نسبت به میروبالان بذری افزایش نشان داده است کارایی عملکرد در این پایه خیلی بالا است.
در شرایط خاکهای آهکی و شرایط وخشکی یکی از بهترین پایه ها گزارش شده است. به طور کلی استفاده از این پایه درحال گسترش است و اثر بسیار خوبی بر عملکرد ارقام نیز نشان داده است.

3- GF31:
فرانسه( پایه خیلی قوی )
تحمل به شرایط غرق آبی کم است. مقاومت متوسطی به آهک دارد. همچنین به کشت مجدد در خاکهای قبلاً کشت شده توسط این گونه تحمل متوسطی دارد.
برای ارقام زردآلو مناسب است. سازگاری بسیار مطلوبی از آن با ارقام زردآلو گزارش شده است.
میزان باردهی بالا، و نسبت به پایه های بذری عملکرد بالاتری را نشان می دهد
در خاکهای مطلوب پایه مناسبی می باشد.

4- MARIANNA2624:
فرانسه ( پایه خیلی قوی )
به شرایط غرق آبی تقریباَ‌مقاوم است مقاومت متوسطی به آهک دارد. همچنین مقاومت بالایی به کشت مجدد در خاکهای قبلاً کشت شده دارد مقاومت بالایی به نماتد Melidogyne دارد. مقاومت متوسطی از آن به ارمیلاریا ، فیتوفترا و آگروباکتریم گزارش شده است.

برای ارقام آلو ژاپنی واروپایی و زردآلو مناسب است تاحدی با ارقام بادام نیز سازگاری دارد. مشکلاتی که از نظر ناسازگاری در بعضی موارد بروز می نماید می توان به تورم محل پیوند ودر بعضی موارد به شکستگی محل پیوند اشاره کرد.
باردهی بالا، اندازه و کیفیت میوه شبیه به پایه MIROBALAN29C می باشد.
پایه مطلوبی برای گونه های ذکر شده در شرایط خاکهای رسی و شرایط غرق آبی است.

ازدیاد زردآلو


براى ازدیاد زردآلو مى‌توان از (نهال‌هاى بذری و پایه های رویشی) زردآلو، هلو و آلو به‌عنوان پایه استفاده کرد، زردآلو و هلو درخاک‌هاى سبک، آلو در خاک‌هاى سنگین و به‌خصوص مرطوبمحصول بهترى مى‌دهند.
در سطح تجاری به صورت غیر جنسی و به وسیله پیوند جوانه وپیوند شاخه صورت می گیرد.ازدیاد زرد آلو به وسیله قلمه بندرت انجام می گردد و دانهالهای زرد آلو به عنوان پایه استفاده می شود.


1- ازدیاد به وسیله بذر:
برای اینکه بذور زرد آلو بطور کامل جوانه بزنند باید آنها را به مدت 72 روز استراتیفیه نمود.تیمار سرما در 6 درجه سانتی گراد بهتر از 4 درجه سانتی گراد است.تیمار سرمای مداوم موجب می شود فعالیت مواد بازدارنده رشد که در پوسته هسته وجود دارد از بین رفته و مواد تحریک کننده رشد شروع به فعالیت نمایند.محیط استراتیفیکاسیون باید رطوبت مناسب را حفظ کرده،تهویه خوبی داشته و عاری از مواد سمی باشد.بذور در مدت استراتیفیکاسیون باید مرطوب نگه داشته شوند. تیمار اسید جیبرلیک یا کینتین و خراش دادن وجدا کردن پوسته از مغز می تواند جوانه زنی بذور زردآلو را تسریع کند.برای این منظوربذور زرد آلو را قبل از کاشت در محلول 500 پی پی ام اسیدجیبرلیک ویا محلول 5 پی پی ام کینتیز به مدت 24 ساعت خیس می کنند.همچنین این مواد تنظیم کننده رشد،هر دو موجب رشد دانهال می شوند.
در پایان مرحله استراتیفیکاسیون تعداد کمی از بذور شروع به جوانه زنی می کنند.سپس این بذور در بسترهایی که عاری از علفهای هرز و سنگریزه بوده ودارای کمپوست کافی هستند،کاشته می شوند.فاصله ردیفهای کاشت 30 سانتی متر است.وجود رطوبت کافی در خزانه جوانه زنی و رشد خوب دانهال را تضمین می کند .برای تامین رطوبت کافی باید آبیاری بطور مکرر صورت گیرد.برای این منظور می توان از مالچ نیز استفاده کرد. استفاده از مالچ علاوه بر کنترل علفهای هرز از بالا رفتن بیش از حد حرارت هم جلوگیری می کند. پس از جوانه زنی مالچ را برداشته وخزانه را کولتیوار می زنند استفاده از علف کش قبل از ظهور ترباسیل به میزان 2 تا 3 کیلو گرم در هکتار به خوبی علف های هرز را در خزانه کنترل می کند.اگر دانهال ها رشد خوبی نداشته باشند می توان مقدار کمی اوره بکار برد.همچنین مبارزه با آفات و بیماریها که در زرد آلو خیلی کم می باشد در صورت لزوم باید صورت گیرد.

2- ازدیاد رویشی:
ازدیاد به وسیله پیوند جوانه وپیوند شاخه:
ازدیاد زرد آلو عموما" به صورت پیوند جوانه در خرداد ماه و پاییز و نیز به وسیله پیوند شاخه صورت می گیرد.وقتی در خرداد ماه قطر دانهالها به اندازه قطر مداد شد،پیوند جوانه صورت می گیرد.پایه های دیگر که نازکتر هستند در شهریور پیوند می شوند.روش معمول پیوند در زردآلو،پیوند T یا پیوند شکمی است.

برای موفقیت پیوند باید قطر پایه حداقل 6 میلی متر بوده و پوست به راحتی از چوب جدا شود.محل پیوند باید حدود 10 تا 25 سانتی متر بالاتر از سطح خاک باشدوعمل پیوند در قسمت صاف پایه صورت گیرد.حدود یک هفته پس ازانجام عمل پیوند جوانه،می توان پایه را 10 سانتی متر بالاتر از محل پیوند برید.این عمل به رشد جوانه کمک می کند و2 هفته پس ازانجام پیوند می توان پایه را از بالای جوانه بطور کامل حذف کرد.وقتی جوانه شروع به رشد کرد،پیوند به اندازه کافی قوی شده و می توان نخ دور محل پیوند را باز کرد.برخی از پایه هاییکه در خرداد ماه پیوند جوانه شده انددر پاییز همان سال آماده کاشت در محل اصلی هستند. ولی پایه های پیوند شده در پاییز،در فصل خواب بعدی قابل انتقال به محل اصلی خواهند بود.موفقیت پیوند جوانه خیلی بیشتر از پیوند شاخه است.
دانهالهایی که رشد کافی نداشته وقابل پیوند جوانه نشده اند معمولا"پس از خزان در فصل خواب بعدی پیوند اسکنه یا شاخه می شوند. وقتی پیوند شاخه در زرد آلو در آخر فصل صورت می گیرد به علت اینکه شیره گیاهی جریان داشته و جوانه ها فعال شده اند موفقیت بیشتری بدست خواهد آمد.پیوند جوانه وپیوند شاخه هر دو در زرد آلودرصد موفقیت بالایی داشته است.

3- ازدیاد بوسیله قلمه وخوابانیدن:
ازدیاد ارقام زرد آلو بوسیله قلمه چندان موفقیت آمیز نبوده و عمدتا" ازدیاد آن بوسیله پیوند جوانه یا پیوند شاخه صورت می گیرد.در سال 1984 باندوک و همکاران قلمه های خشبی زردآلورا در آذرماه برداشته و پس از تیمار با IBA به میزان 300 پی پی ام،30 درصد ریشه زایی در این قلمه ها بدست آورند.
ریشه زایی قلمه های خشبی در محیط اسیدی(5 و4 =PH ) به همراهOH)2 ) Ca بهتر از Mg (OH)2 صورت می گیرد.ریشه زایی در 7 PH=بطور مشخص کاهش می یا بد.میزان ریشه زایی در روش خوابانیدن در صورتیکه قلمه ها قبلا" با IBA به میزان 2500 تا 5000 پی پی ام تیمار شده باشند 50 درصد است. اگر تیمار IBA صورت گرفته با شد بقای نبا ت بیشتر از وقتی است که این تیمار انجام نشده باشد.

4- ازدیاد به روش پیوند سر شاخه:
پیوند نها لهای وحشی،دانها لها، ارقام نا مرغوب وارقام بدون محصول می توا ند با موفقیت بیشتری با روش پیوند سر شاخه یا پیوند جوانه در انتهای شاخه صورت گیرد. پس از انجام عمل پیوند،باید پیوندکها در مقابل باد حفاظت گردد تا خطر شکستگی آنها پیش نیاید.بر اساس گزارش یانین (1975) پیوند سر شاخه در مقایسه با روش مر سوم پیوند زرد آلو،موجب ایجاد کال و جوانه زنی بهتری شده است.


استاندارد نهالستان ونهال زردآلو آماده توزیع :

1. نهال بایستی پیوندی باشد.
2. پایه باید از کاشت بذر گوجه و یا زردآلوی وحشی تهیه شده باشد.
3. نهال پیوندی در زمان فروش یکساله و یا دوساله باشد.
4. فاصله نهالها در هر ردیف 12 تا 15 سانتیمتر باشد و فاصله بین ردیفهای کاشت در حالت یک ردیفه 90 سانتیمتر (به طوریکه در هر هکتار بیش از 75000 نهال گنجانده نشود). نهال باید حتماً یک ردیفه کاشته شود.
5. محل پیوند باید از سطح خاک 15 سانتیمتر باشد.
6. قطر نهال پیوندی از وسط محل پیوند تا یقه باید 2/2 - 2/1 سانتیمتر باشد.
7. ارتفاع نهال باید 120-80 سانتیمتر و پس از سربرداری باید 80 سانتیمتر باشد.
8. ارتفاع اولین شاخه فرعی تا سطح خاک 60-55 سانتیمتر باشد.
9. تعداد شاخه‌های فرعی به منظور تشکیل تاج 5-3 شاخه کافی است.
10. در زمان انتقال نهال نباید جوانه‌های آن متورم شده باشند.
11. ریشه فرعی نهال باید 3 تا 5 عدد و طول هرکدام حداقل 10 سانتیمتر باشد.
12. باید نهالها را برای انتقال در بسته‌های 25 تایی بسته‌بندی کرده و پس از ضدعفونی (پرالیناژ) ریشه (نوع سم باید از طرف سازمان حفظ نباتات معرفی گردد) بسته‌ها را در چتایی و یا گونی خیس پیچیده و تا محل گونی در یک کیسه پلاستیک سیاه قرار داده و بسته شوند. (روش پرالیناژ یا ضد عفونی ریشه در دستورالعمل اجرایی خواهد آمد).
13. در نهالستان زردآلو باید ارقام بارور و گرده‌افشان دارای اتیکت مشخص باشند, به طوری‌ که خریدار نهال به ازای خرید هر رقم بارور زردآلو, یک یا دو رقم گرده‌افشان آن نیز دریافت کند به نحوی که 10% نهالهای فروخته شده به خریدار از رقم یا ارقام گرده افشان باشد.
14. نهالها باید گواهی اصالت و استاندارد از طرف مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال به همراه داشته باشد..
15. نهالها را برای انتقال در بسته‌های 50 تایی (در صورت وجود شاخه‌های فرعی در بسته‌های 25 تایی) بسته‌بندی کرده و پس از ضدعفونی (پرالیناژ) ریشه (نوع سم باید از طرف سازمان حفظ نباتات معرفی گردد) بسته‌ها را در چتایی و یا گونی خیس پیچیده و تا محل گونی در یک کیسه پلاستیک سیاه قرار داده و بسته شوند. (روش پرالیناژ یا ضد عفونی ریشه در دستورالعمل اجرایی خواهد آمد).

 

 

Barberry

 

 

مصرف طبی زرشک به دوره ی مصر باستان می رسد که فراعنه و ملکه ها، این گیاه را با تخم رازیانه به منظور درمان طاعون مصرف می کردند.

پوست، ریشه و ساقه این گیاه خاصیت درمانی دارد. ریشه و ساقه این گیاه زرد رنگ است و اروپایی ها و آمریکای شمالی برای رنگ آمیزی لباس از آن استفاده می کردند. اما ترکیبات موجود در پوست گیاه زرشک، آن را به یک گیاه درمانی تبدیل کرده است.

پوست این گیاه حاوی آلکالوئیدهایی است که مهم ترین آنها Berberine است. این آلکالوئیدها خواص آنتی بیوتیکی (ضد باکتری و ضد عفونت) دارند و سبب تحریک بخش هایی از سیستم ایمنی بدن می شوند. برای پی بردن به این اثر، قطره ای زرشک را روی زبان خود بگذارید، خواهید دید دهان شما آبکی می شود. به گفته کارشناسان طب گیاهی، آبکی شدن دهان سبب می شود که بدن بتواند با عفونت مبارزه کند.

انواع عفونت هایی که زرشک می تواند در درمان آنها مؤثر واقع شود عبارت است از: عفونت گلو، مجاری ادراری، مجاری معده ای- روده ای، ریه ها، عفونت های مخمری و اسهال.

دکتر محمد دریایی، متخصص تغذیه و علوم زیستی گفت:‌ پوست، ریشه و ساقه زرشک در درمان ناراحتی های کلیوی و سنگ های ادراری و برای تحریک فعالیت های معده و کبد استفاده می شود.

وی افزود: از پوست گیاه زرشک برای مشکلات جریان خون استفاده می شود و حتی اثر سمی روی انگل سالک دارد و در درمان یرقان، مالاریا، درمان کیسه صفرا به کار می رود.

این متخصص تغذیه و علوم زیستی در ادامه تصریح کرد: این گیاه منقبض کننده طحال بوده و اثر ضد تهوع دارد، اما استفاده مقدار زیاد آن باعث اسهال و حتی فلج مرکز تنفسی می شود.

وی خاطر نشان کرد: مصرف زرشک دو گرم در طول روز و به مدت سه بار توصیه می شود و مصرف بیش از اندازه آن می تواند مشکلات زیادی ایجاد کند.

معرفی گیاه زرشک

زرشک درختچه ای است دارای ساقه ای خاردار که ارتفاع آن تا 4 متر نیز می رسد. چوب این درخت قهو ه ای ، قرمز و یا زردرنگ می باشد. برگ های آن بیضی شکل با دندانه های اره ای و گل های آن خوشه ای و زردرنگ است.

شاخه های زرشک تیغ زیادی دارد. میوه ی زرشک قرمز رنگ، گوشتی، بیضی شکل و دارای طعمی ترش است.

قسمت مورد استفاده این گیاه ریشه ، پوست ریشه و ساقه ، برگ، گل و میوه آن است.

انتهای بهار و ابتدای تابستان، فصل شکوفه دادن بوته زرشک است. غنچه‌های آن زرد رنگ است که در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود می‌گیرند.

زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی می‌باشند. کشور ایران بزرگ ترین تولیدکننده زرشک در دنیا می‌باشد که در این میان استان خراسان جنوبی با در اختیار داشتن نزدیک به 97 درصد از اراضی زیر کشت این محصول، تولید 95 درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.

ترکیبات گیاه زرشک:

در این گیاه آلکالوئیدهای بربرین Berberine ، اکسیاکانتین Oxyaconthine ، بربامین Berbamine وجود دارد. مقدار آلکالوئیدها در پوست ریشه زرشک بیشتر از قسمت های دیگر این گیاه است.

زرشک گونه های مختلفی دارد که مهم ترین آنها زرشک بی هسته و زرشک با هسته (دارای دو هسته) می باشد.

خواص میوه زرشک

زرشک از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است. میوه زرشک خواص زیر را درد:

- قابض است.

- تقویت کننده قلب و کبد است.

- بواسیر خونی را درمان می کند.

- خونریزی را برطرف می کند.

- برای برطرف کردن بیماری های کبدی مفید است.

- زرشک صفرا آور بوده و در درمان سنگ کیسه صفرا بسیار مؤثر است.

- دم کرده زرشک را برای برطرف کردن ناراحتی های دهان غرغره کنید.

خواص ریشه و ساقه زرشک

- صفرا بر و مسهل است.

- کبد را پاک و تقویت می کند.

- اعمال دستگاه گوارش را منظم می کند.

- سوء هاضمه را از بین می برد.

- بی اشتهایی را برطرف می کند.

- برای رفع یبوست مفید است.

- در درمان یرقان و زردی موثر است.

- نقرس و روماتیسم را برطرف می کند.

- خانم هایی که بین دو عادت ماهیانه خونریزی دارند، باید برای برطرف کردن آن از ریشه و ساقه زرشک استفاده کنند.

- آنهایی که مبتلا به ورم طحال هستند، می توانند برای معالجه از این گیاه کمک بگیرند.

- واریس را درمان می کند.

- برای معالجه بواسیر نافع است.

- برای برطرف کردن سوزش ادرار مفید است.

- فشار خون را پایین می آورد.

- برای شستشوی چشم می توانید از جوشانده ریشه و ساقه زرشک استفاده کنید.

خواص برگ زرشک

- آب آوردگی بدن را برطرف می کند.

- اسهال های مزمن را درمان می کند.

- برگ زرشک دارای مقدر زیادی ویتامین C می باشد، بنابراین در درمان بیماری اسکوربوت مفید است.

- جویدن برگ زرشک، باعث محکم شدن لثه و دندان می شود.

- در موقع آنژین و گلودرد، دم کرده برگ زرشک را غرغره کنید.

طرز استفاده:

جوشانده زرشک :

مقدار 10 تا 20 گرم پوست ریشه یا ساقه و یا میوه زرشک را در یک لیتر آب ریخته و آن را به جوش آورید. سپس آن را از روی اجاق بردارید و بگذارید برای مدت 10 دقیقه بماند. این جوشانده را صاف کرده و با شکر یا عسل شیرین کنید.

مقدار مصرف روزانه آن سه فنجان، در فاصله بین غذاهاست.

تنتور زرشک :

این تنتور را می توانید از فروشگاه های گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه ها خریداری کنید. مقدار مصرف آن 10 تا 20 قطره، سه بار در روز می باشد.

دم کرده زرشک :

مقدار 40 گرم زرشک را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید مدت 10 دقیقه بماند. سپس آن را با شکر یا عسل مخلوط کنید.

مقدار مصرف آن سه فنجان در روز و در فاصله بین غذاهاست.

مضرات :

- مصرف مقدار زیاد زرشک و یا ریشه و ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست، زیرا رحم را تحریک می کند و ممکن است باعث سقط جنین شود.

- مصرف زیاد این گیاه به مدت طولانی می تواند سبب ناراحتی معده و روده ها شود و جذب ویتامین های

 

 

 

 

 

 

 

 

زرشک ها گیاهانی علفی، چند ساله با برگ های همیشه سبز یا زودافت، اغلب خاردار و گاهی به صورت درختچه یا حتی درخت های کوچک هستند. برگ ها متناوب، ساده یا مرکب و به ندرت قاعده ای است. گاهی اوقات برگ ها به خار کاهش می یابند. گل ها منظم، کامل، منفرد، یا مجتمع به صورت خوشه، سنبله و یا شکل هایی از پانیکول یا گرزن است. قطعات گل معمولاً دوتایی یا سه تایی بوده و در دو ردیف قرار دارند. هر گل دارای ۴ تا ۶ کاسبرگ براکته مانند در دو ردیف دوتایی یا سه تایی و ۴ تا ۶ گلبرگ داخلی است که در دو ردیف قرار گرفته اند.

تیره زرشک شامل ۱۵ جنس و ۶۵۰ گونه است که بیشترآنها در مناطق معتدله نیمکره شمالی پراکنده اند. مهم ترین جنس در تیره زرشک جنس زرشک است. این جنس دارای ۵۰۰ گونه است که شماری از آنها و از جمله زرشک زالزالکی، زرشک زرافشانی، زرشک خراسانی، زرشک راست خوشه، زرشک معمولی و زرشک ژاپنی در ایران وجود دارد. از این بین دو گونه راست خوشه و خراسانی انحصاری ایرانند و دو گونه زالزالکی و زرافشانی علاوه بر ایران در شرق آناتولی، شرق عراق، افغانستان، ماورای قفقاز، ترکمنستان، غرب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

، کشمیر و آسیای مرکزی نیز می رویند. در سال های اخیر گونه های دیگری به ایران وارد و به منظور استفاده زینتی در مناطق مختلف از جمله باغ گیاهشناسی ملی ایران کاشته شده اند.

زرشک معمولی (Berberis vulgaris) در بین انواع زرشک از نظر اقتصادی دارای اهمیت بیشتری است و انواع زرشک های بی دانه از آن به دست می آید. زرشک معمولی درختچه ای است به ارتفاع ۳ و گاهی تا ۶ متر، شاخه ها شکننده و در جوانی به رنگ زرد ارغوانی و یا قرمز مایل به قهوه ای و از یک سال به بالا قهوه ای و به تدریج خاکستری و سپس سیاه و متورق می شود. برگ های آن چرمی یا تا حدودی غشایی متناوب، واژ تخم مرغی، پهن و دارای کناره هایی صاف یا با دندانه های تیز و خارمانند است. گل آذین مجتمع دارای ۲۰ تا ۲۵ و گاهی تا ۴۰ گل است. میوه ها مجتمع و به صورت خوشه های آویخته است، میوه سته قرمزجه مانند، بیضی یا شبه بیضی به طول ۶ تا ۱۲ میلی متر و قطر ۶ تا ۹ میلی متر است. نمونه تیپ این گونه در جنگل های اروپا پیدا شده است.

این گیاه در ایران پراکنش زیادی داشته و در شیب های تند و به ویژه خاک های آهک دار در آذربایجان، گیلان، مازندران، گلستان، تهران، تاجیکستان، خراسان و فارس دیده می شود. این گیاه با اغلب گونه های زرشک، دو رگ تولید می کند.

نام زرشک در نوشته های دوران قرون وسطی (کتاب های دارویی جنوب ایتالیا) وجود داشته و احتمالاً منشاء آن عربی است. به نظر می رسد که سیمون ژانونسی نخستین کسی بود که زرشک را در قرن هشتم با نام عربی بربریس به مردم شناساند. چوب زرشک و احتمالاً میوه آن در دامنه های هیمالیا از قدیم الایام مورد استفاده بوده است و یونانیان در قرن اول میلادی با عصاره آن که بدان لیسیوم هندی می گفتند، آشنایی داشته و اعراب آن را راس هندی می نامیدند.

به نظر می رسد که زکریای رازی نخستین کسی بوده که خواص طبی زرشک را شناخته است. آمده است که او خوردن آب زرشک را برای درمان تب، عطش و التهاب به هارون الرشید توصیه کرده بود. در ایران مردم آب زرشک را می نوشند و از میوه آن در تهیه غذا و مربا استفاده می کنند. کشت و تولید زرشک بی دانه نخستین بار در روستایی به نام «افین» از بخش زیر کوه شهرستان قاین صورت گرفت. تا ۵۰ سال پیش، پرورش نوع بی دانه زرشک عمدتاً در روستای افین و. در میان. به طور وسیع رواج داشت اماطی ۵۰ سال گذشته و به ویژه ۲۰ سال اخیر پرورش آن به اکثر روستاها و مناطق اطراف گسترش یافته و در منطقه جنوب خراسان زرشک بی دانه به عنوان محصول اصلی آن نواحی از شهرت و اهمیت اقتصادی خاصی برخوردار شده است.

● مصارف و کاربردهای انواع زرشک:

زرشک ها، گروه بزرگی از درختچه های خاردار همیشه سبز یا خزان پذیرند که به دلیل مصارف و کاربردهای متعدد از قبیل مصارف خوراکی میوه نوع بی دانه، استفاده وسیع و روزافزون از خواص دارویی اندام های مختلف اقسام دانه دار خودرو، برای درمان بیماری ها در پزشکی و کاربرد انواع اصلاح شده آنها به عنوان ارقام زینتی در گسترش فضای سبز شهرها، از اهمیت ویژه ای برخوردارند.

انواع زرشک در بیشتر کشورهای جهان عمدتاً به عنوان گیاه دارویی و زینتی شناخته می شود، اما نوع بی دانه آن در ایران به صورت یک میوه خشک و بیشتر به عنوان چاشنی غذایی به مصرف می رسد. انواع دانه دار زرشک نیز در اکثر مناطق کوهستانی ایران به عنوان یکی از اجزای پوشش سبز طبیعی نقش مهمی را در حفاظت خاک و جلوگیری از فرسایش دامنه های شیب دار برعهده دارند. زرشک بی دانه به دلیل رنگ و طعم دلپذیرش از سال ها پیش به عنوان مکمل برنج و زعفران در ایران استفاده می شد و معمولاً از آن در تهیه زرشک پلو، ته چین، انواع خوراک ها مانند دلمه، کوکو، کوفته و انواع آش ها استفاده می شود. از میوه نارس آن در تهیه ترشی و از میوه رسیده در تهیه مربا، لواشک، آب میوه و شربت، پولکی و سوهان عسلی استفاده می کنند.

در سال های اخیر به منظور استفاده صنعتی از زرشک تحقیقات زیادی در زمینه تهیه فرآورده های مختلفی مانند نوشابه گازدار، سس، ژله، آب نبات، پاستیل، پودر رنگی خوراکی و. . . از میوه زرشک بی دانه انجام شده است.

● مصارف دارویی

میوه زرشک طبیعتی سرد و خشک دارد و در طب سنتی از آن برای تقویت کبد، قلب، صفرابر، مسکن معده و بندآورنده خون بواسیر استفاده می شد. از برگ زرشک به تنهایی یا مخلوط با داروهای مناسب برای زخم معده و نیز رفع اسهال های ناشی از ضعف امعاء و احشای داخلی شکم استفاده می شود. در مغولستان زرشک را برای خارج کردن رطوبت و بند آوردن خونریزی و برای بیماری هایی با ترشحات مخاطی به کار می برند و همچنین برای میوه زرشک خاصیت منقبض کننده عروق قائل بوده و ببرین (ترکیب دارویی موجود در زرشک) را به عنوان مقوی معده و ضداستفراغ های دوره بارداری توصیه کرده اند. جویدن برگ زرشک نیز باعث سفتی لثه ها می شود. برگ زرشک در درمان عوارض ناشی از کمبود ویتامین C به کار می رود. برای درمان اسهال مزمن پانزده تا سی گرم برگ خشک زرشک را در نیم لیتر آب سرد ریخته، می جوشانند، سپس صاف کرده با عسل شیرین می کنند و هر روز بین غذاهای اصلی در سه نوبت و هر بار یک فنجان از آن را می خورند. علاوه بر این از برگ زرشک در دیسانتزی مزمن، آب آوردن بافت ها و در درمان اسکوربوت استفاده می شده است. روس ها از زرشک برای رفع التهاب خونریزی رحمی، خونریزی، تنش های شدید، اختلالات کیسه صفرا و برای افزایش صفرا استفاده می کنند.

به خانم هایی که دوره یائسگی شان نزدیک است و کسانی که اختلالات رحمی دارند توصیه می شود که زرشک بخورند. زرشک همچنین برای درمان غده های کبدی، گردن و معده و بزرگ شدن کبد مورد استفاده قرار می گیرد. از جوشانده زرشک در طب سنتی ایران برای رفع خارش و سایر عوارض پوستی، تصفیه کننده خون، و از میوه آن برای درمان تیفوس، درد قفسه سینه و به عنوان داروی ضدمالاریا، دیورتیک و خلط آور استفاده می شود. پوست ریشه درختچه زرشک نیز از دیرباز مصرف دارویی داشته و از آن به عنوان مقوی و اشتهاآور، صفرابر و مسهل استفاده می کردند.

زمان برداشت قسمت های مورد استفاده گیاه اهمیت بسیاری دارد زیرا اندام مورد نظر بایستی حاوی بالاترین میزان مواد موثره باشد. معمولاً پوست ساقه ها را در بهار، پوست ریشه ها را در پاییز و میوه ها را در اواخر تابستان و اوایل پاییز جمع آوری می کنند.

نوع دیگری از زرشک در کوه های ایران می روید که در سمنان به آن «وج ور» می گویند. قطران چوب آن بهترین دارو برای معالجه امراض پوستی است و برای این کار یک طرف چوب تازه آن را آتش می زنند و آب و قطراتی که از طرف دیگر چوب می چکد، گرفته و روی پوست می مالند. در کشورهای مختلف جهان از پوست ریشه و ساقه زرشک در درمان شمار بسیاری از بیماری ها استفاده می شوند که ذکر تمامی آنها در اینجا میسر نیست.

جالب است بدانید که در سال های اخیر کپسول هایی به نام «لیوسین»با استفاده از زرشک، تاج ریزی سیاه و پنج گیاه دارویی دیگر تهیه شد که از بی نظمی های کبدی که منجر به تولید لکه پوستی می شوند، جلوگیری می کند و ترشحات صفراوی و اعمال روده ها را متعادل می سازند. امروزه از چای زرشک به عنوان گلوشوی (غرغره) و از تنتور آن که اغلب با گیاهانی مثل جنتیانا ترکیب می شود در درمان مشکلات کبدی مثل هپاتیت و یرقان، کاهش ضربان قلب و فشار خون استفاده می شود.

بر اساس مطالعات انجام شده بیشتر خواص دارویی گیاهان تیره زرشک مربوط به وجود آلکالوئیدها در ترکیب شیمیایی اندام های مختلف این گیاهان است. از زمره آلکالوئیدهای موجود در اندام های مختلف زرشک می توان به بربامین، بربروبین، ژاتوریزین، اکسی آکانتین، پالماتین، برولیسین، کلومبامین و. . . اشاره کرد. بررسی ها نشان داده است که بربرین موثرترین ماده در گروه آلکالوئیدهای موجود در ریشه گیاه زرشک است و در پزشکی نوین از آن به عنوان آنتی بیوتیک طبیعی برای مقابله با باکتری های «استاف» استفاده می شود. علاوه بر این از زرشک در درمان بیماری صدف، در درمان معتادین به مواد مخدر بهره برداری می شود.

● کاربرد زینتی:

گونه های زرشک زینتی در سه گروه خزان پذیر، همیشه سبز و نیمه همیشه سبز دسته بندی می شوند. درختچه های زیبای زرشک به خاطر دارا بودن گل های خوشه ای زرد تا نارنجی، میوه های قرمز تا آبی ـ بنفش، تغییر رنگ زیبای شاخ و برگ در پاییز و ارتفاع مختلف آنها از ۳۰ سانتی متر تا حدود ۵/۲ متر، در طراحی فضای سبز در باغ های صخره ای تا حاشیه پارک ها به صورت منفرد یا در دسته های کوچک کاربرد دارند. ارقام زینتی زرشک از نظر شکل و رنگ برگ ها و میوه هایشان دارای تنوع بسیار زیادی هستند. بیشتر زرشک های خزان پذیر منشاء آسیایی دارند و در آفتاب یا کمی سایه و تقریباً در هر خاکی که زهکشی خوبی داشته باشد به آسانی رشد می کنند. زرشک های همیشه سبز عمدتاً منشاء آسیایی داشته و تعداد کمی نیز از آمریکای جنوبی هستند.

● نیازهای اکولوژیک:

زرشک بی دانه در مناطقی که ارتفاع آن از سطح دریا بیش از ۱۵۰۰ متر است بهتر پرورش می یابد. لازم به ذکر است که زرشک بی دانه به عنوان یک محصول باغی به ایران و به ویژه جنوب خراسان محدود است، اما انواع دانه دار آن به صورت خودرو در بسیاری از نقاط دنیا پراکنده است. زرشک بی دانه نسبت به سرما مقاوم بوده و در نواحی کوهستانی با زمستان های سرد به خوبی رشد و نمو می کند. اما گرمای شدید تابستان در دشت های کم ارتفاع همراه با بادهای گرم، عامل محدودکننده است. دوره رویشی معمولاً ۲۳۵ ـ ۲۲۰ روز به طول می انجامد و از مرحله گل تا رسیدن میوه ها حدود ۱۶۰ روز طول می کشد. زرشک بی دانه برای تولید میوه کافی به یک محل آفتابی با جریان هوای خوب احتیاج دارد. درختچه زرشک در برابر باد مقاومت خوبی داشته و از آن به عنوان بادشکن نیز استفاده می شود اما وزش بادهای گرم به ویژه در هنگام گل دهی میزان تولید و کیفیت میوه آن را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد. زرشک ها دارای نیازهای آبی متفاوتی هستند. نیاز آبی زرشک بی دانه نسبت به درختان یا درختچه های میوه مشابه پایین است. زرشک بی دانه به خاک های نسبتاً سبک لومی ـ شنی با زهکشی خوب نیازمند است البته در خاک های گچی و آهکی نیز به خوبی رشد کرده و EC و PH بالا را نیز تحمل کرده و نیازی به خاک های غنی ندارد.

● روش های تکثیر:

زرشک بی دانه به روش غیرجنسی و معمولاً به وسیله پاجوش تکثیر می شود معمولاً از پاجوش های ۲ تا ۳ ساله که دارای ریشه کافی بوده و در حدود ۶۰ ـ ۶۰ سانتی متر طول دارد، استفاده می شود. بهترین زمان جداسازی و کاشت پاجوش ها اواخر آبان و اوایل آذر است. پاجوش ها از درختچه های شش ساله و مسن تر تهیه می شود. انواع دیگر زرشک به وسیله بذر، خوابانیدن، پیوند و قلمه زدن تکثیر می شوند.

● آفات و بیماری های زرشک بی دانه:

مهم ترین آفت زرشک بی دانه در جنوب خراسان زنبور سرشاخه خوار است. این آفت بیشتر توسط پاجوش های آلوده گسترش می یابد. حشره ماده روی شاخه های سبز و نرم و پاجوش های نورسته تخم ریزی می کند. لاروها پس از خروج از تخم از شاخه ها تغذیه می کنند. پروانه برگ خوار، کنه دو نقطه ای، گوشخیزک و شپشک بنفش زیتون از زمره آفت های دیگر زرشک بی دانه اند.

عدم تغییر رنگ میوه، چروکیده و خشک شدن میوه، جارویی شدن، کتابی شدن شاخه ها، لکه لکه شدن پشت برگ ها و خشکی و زوال درختچه از زمره بیماری های شایع در زرشک بی دانه است.

● روش های برداشت

برداشت زرشک به دلیل نازکی پوست میوه و همچنین وجود خارهای فراوان و تراکم شاخه ها یکی از دشوارترین و پرهزینه ترین مراحل تولید زرشک است که در حال حاضر از روش خوشه چینی (چیدن خوشه ها با دست)، روش بریدن ضربه ای (برداشت به وسیله ضربه زدن به شاخه ها)، روش شاخه بر (بریدن شاخه های حامل خوشه های میوه)، روش تلفیقی (تلفیقی از روش شاخه بر و ضربه ای) و سیستم برداشت مکانیکی استفاده می شود. فرآوری و بسته بندی زرشک بی دانه در بیشتر کشورها از زرشک در حد یک گیاه دارویی و زینتی استفاده می شود و میوه آن به عنوان یک محصول قابل فرآوری یا مصرف به دنیا معرفی نشده است. عمده ترین شکل تهیه و ارائه این محصول، زرشک خشک است که عمدتاً در جنوب خراسان تولید می شود. در حال حاضر بخش اعظم میوه زرشک به صورت سنتی خشک می شود. در دو روش برداشت خوشه ای و ضربه ای زرشک های جمع آوری شده درون کیسه یا کارتن های مقوایی و چوبی ریخته شده و به محل خشک کردن که معمولاً پشت بام های کاهگلی یا آسفالتی خانه هاست منتقل می شود. زرشک در شرایط مناسب در زیر آفتاب پاییزی طی ۱۵ ـ ۱۰ روز به رطوبت مطلوب رسیده و خشک می شود. در روش برداشت شاخه بر، شاخه ها به محل خشک کردن منتقل می شوند. برای خشک کردن شاخه ها ازمحل های سرپوشیده یا انبار استفاده می شود. این انبارها به داربست های چوبی ـ فلزی مجهز بوده که شاخه ها از آنها آویزان می شوند. میوه تازه زرشک بسیار حساس بوده و عمر انبارمانی چندانی ندارد. دو عامل در خشک کردن میوه زرشک نقش اساسی دارد. انتقال گرما از منبع حرارتی به میوه و انتقال آب یا بخار از درون میوه به سطح و دور کردن بخار از سطح میوه است. بهترین روش خشکانیدن زرشک استفاده از خشک کن های صنعتی متناسب با نوع میوه است. پس از خشکاندن بوجاری ثانویه که عبارت است از گرفتن اضافات همراه زرشک خشک شده مانند دم، کاه، شن، میوه های پوک و غیره انجام می شود. و سرانجام محصول نهایی درجه بندی و در بسته هایی از جنس پلاستیک های پلیمری بسته بندی و به بازار عرضه می شود.

● ویژگی های میوه زرشک:

میوه زرشک تازه دارای شکل بیضوی با قطر ۹/۰ ـ ۶/۰ سانتی متر و یا ۶/۰ ـ ۳/۰ سانتی متر و وزنی در حدود ۲۳/۰ گرم است. میوه زرشک تازه به رنگ قرمز روشن است که به تدریج و با از دست دادن آب به قرمز تیره می گراید. در اثر شرایط نامناسب فرآوری و نگهداری به رنگ قهوه ای تا قهوه ای تیره درمی آید و این وضعیت به علت تخریب و تغییر ترکیبات در رنگدانه های موجود در زرشک به خصوص آنتوسیانین ها است. چنانچه عملیات خشک کردن حرارت ملایم و مطلوب و نگهداری آن در شرایط عادی از رطوبت بالا انجام گیرد زرشک رنگ قرمز خود را حفظ کرده و برای مدت طولانی با تغییرات رنگی بسیار کم باقی می ماند. میوه زرشک دارای اسیدهای آلی و ترکیبات فنولی بوده و علاوه بر رنگدانه های آنتوسیانینی و کاروتنوئیدی دارای آنزیم های فنولاز، پلی فنولاز و گلیکوزیداز است. در صورت آزاد شدن این آنزیم ها تخریب آنزیماتیک میوه آغاز می شود. آنزیم های فوق الذکر به مجرد آسیب، خراش، لهیدگی، رسیدگی یا پارگی میوه خارج شده و با تأثیر بر روی ترکیبات رنگی و رنگدانه ها سبب بروز واکنش های قهوه ای شدن آنزیمی و تخریب رنگ می شود.

شهرستان های قائن، بیرجند مهم ترین مناطق تولید زرشک در ایران محسوب می شوند. دو شهرستان مذکور بیش از ۹۵ درصد سطح زیر کشت و تولید زرشک را به خود اختصاص می دهند. در سال های اخیر کشت زرشک به شهرستان های گناباد و فردوس نیز گسترش یافته است.

 

 

 

 

 

 

     

 



روش های کاشت، داشت و برداشت سیب

خصوصیات درخت سیب:
Rosaceae خانواده: روزاسه
Malus جنس: مالوس
.68 ،58 ، و تعداد کرومزوم های آن متفاوت 34 x= عدد پایه ی کروموزمی آن: 17
رشد آن در مناطق سرد معتدل با نیاز سرمایی متوسط
خنثی، جزء میوه های دانه دار. : pH ، خاک مناسب: رسی شنی حاصلخیز
جوانه ها در درخت سیب: چوب، گل، انتظار، خفته
گل ها منظم و مجتمع دارای : 5 کاسبرگ، 5 گلبرگ به رنگ سفید یا صورتی، 6 تا 4 تخمک و
تخمدان و پرچم های زردرنگ، مضربی از 5 را دارند.
انواع واریته های سیب:
واریته های خارجی : گونه های زرد لبنانی، گونه های قرمز لبنانی، گونه های جین هاردی،
گونه های کلارک، ( واریته های خارجی متداول در ایران: رد و گلدن دلیش)
واریته هلای ایرانی: گلاب اصفهان، گلاب شیراز، گلشاهی، زرد مشهد و حیدرزاده تبریز.
Mustus .Var ,chardon .Var ,Estiva .Var : واریته های مقاوم
پایه های سیب:
1) پایه های بذری: واریته ی آلمانی، واریته ی فرانسوی
ارقام مالینگ ،(EM1-EM 2) پایه های غیر بذری که شامل : ارقام ایست مالینگ ( 100
(MM101-M مرتون( 115
2
راه های ازدیاد و تکثیر سیب:
الف) خزانه کاری:
انتخاب بذر، انتخاب محل خزانه
عوامل ضروری و مؤثر در خزانه کاری:
آفتاب گیر بودن محل، در حد متوسط بودن بافت خاک و غنی بودن از نظر مواد آلی، داشتن
20 عمق خاک زراعی، خصوصیات تهویه ای خاک، انتخاب زمین خزانه و عملی ات شخم و cm
کود دادن و ...، کاشت بذر در خزانه(دستی، خطی، ردیفی)
ب) قلمه کاری:
اهمیت قلمستان : تسریع میوه دهی، ایجاد پایه های یکنواخت، احداث قلمستان در اراضی
شیب دار.
ج) بذرکاری
د) کاشت پاجوش
طرح و ایجاد باغ میوه:
عوامل مؤثر در طراحی باغ:
خصوصیات بیولوژیکی در خت سیب خصوصیات اکولوژی منطقه، عوامل اقتصادی، خصوصیات
خاک منطقه.
اقدامات لازم جهت احداث باغ:
1) آماده سازی زمین، 2) تهیه ی نقشه ی زمین، 3) تسطیح و توالی بندی
4) قطعه بندی ، 5) خیابان کشی 6) کود دادن قبل از کاشت، 7) حفر چاه و کانال کشی و
تعیین نوع آبیاری 8) حصارکشی 9) احداث باد شکن : درختان بادشکن مناطق سردسیری (
3
تبریزی، بید، افرا، چنار، اقاقیا )، درختان بادشکن مناطق معتدله ( سرو، کاج، بلوط، نوعی
زالزالک، توس و توت)
کاشت:
1) طرح ریزی و تهیه ی نقشه ی درختکاری:
الف) تعیین سمت شمال در کاغذ نقشه برداری با علامت پیکان
ب) ترسیم نقشه ی زمین با مقیاس مناسب
پ) قلمه بندی با اشکال هندسی با توجه به عوارض زمین، خاک و ابعاد زمین.
ت) تعیین مسیر خیابان ها با طول و عرض معین در نقشه.
ث) تعیین محل چاه در نقشه به وسیله دایره ی کوچک هاشور خورده و مشخص کردن مسیر
کانال با ابعاد معین و مسیر حرکت آب در کانال به وسیله ی پیکان.
ج) تعیین روش کاشت هر قطعه و مشخص نمودن فاصله خطوط و ردی فها
چ) حصار زمین باید مشخص و محل کاشت بادشکن تعیین شود.
بقیه عوامل موثر در تهیه نقشه:
- مقیاس نقشه، مساحت کل زمین، مساحت و روش کاشت قطعه ها، فاصله کشت
درختان و ردیف ها، تعیین نوع میوه هر قطعه، طول و عرض خیابان ها و تعیین نوع
آبیاری.
عوامل مؤثر در تعیین فاصل هی بین درختان:
رشد و نمو درخت، شدت وضعیت نور خورشید، نوع خاک، ارزش اقتصادی، نوع پایه، نوع هرس
5 متر) - ( فاصله ی مناسب برای درخت سیب 7
4
روش کشت درختان مشخص می شود:
انواع روش های کشت : الف) روش مربع ب ) روش کشت مستطیلی ج ) روش لوزی د ) روش 6
گوش
-3 تهیه چاله جهت کاشت درخت:
الف) کندن گودال ب ) مخلوط کردن خاک گودال با کود دامی و شیمیایی دیر جذب، پ ) عمق
70-80 ت ) در خاک های سنگین گودال بزرگ تر و در خاک های سب ک گودال cm گودال
کوچک تر است.
-4 عملیات انتقال نهال از خزانه تا محل اصلی:
الف) انتخاب نهال برای کشت ب ) کندن نهال از خزانه ج ) بسته بندی نهال ها د ) حمل و نقل
نهال ها
ه) آرایش ریشه و) عمل پرالیناژ
- مشخصات عمومی یک نهال سالم : الف) قوی و شیره دار ب ) صاف و بدون هر گونه شکستگی
2 سال - و آفت زدگی و پژمردگی پ ) نهال از پایین چند شاخه نباشد ت ) سن مناسب انتقال 3
پس از پیوند زدن
- نکات مهم حین کاشت نهال : الف) سمت درختکاری ب ) عمق کاشت پ ) باد ت ) پر
کردن گودال ت) آبیاری و هرس پس از انتقال نهال
عملیات لازم بلافاصله بعد از کاشت نهال:
قیم زدن، هرس اولیه، آبیاری
داشت:
مراحل مختلف عملیات داشت:
الف) آبیاری: کرتی یا غرقابی، طشتکی، نشتی، بارانی، قطره ای،
5
ب) کود دادن : روش کود دادن به اطراف درخت، موازی با انتهای تاج درخت، روش کود دادن
به اطراف درخت به صورت کندن چاله، روش کود دادن با ماشین کودپاش، روش محلول پاشی،
روش مصرف کود با آبیاری، تزریق کود شیمیایی در خاک
- انواع کود ها: کود های معدنی یا شیمیایی و کو دهای آلی یا طبیعی.
کود های آلی شامل کود دامی و کود گیاهی (کود سبز)
پ) شخم پای درختان ت) از بین بردن علف های هرز ث) هرس ج) پیوند
چ) تنک کردن گل و میوه.
آفات مهم درخت سیب:
1) کرم سیب
2) لیسه سیب
3) پروانه فری
4) سپردارواوی سیب
5) کنه قرمز اروپایی
6) کنه دو نقطه ی درختان میوه
مبارزه با این آفات معمولاً از طریق مبارزه ی شیمیایی و استفاده از سموم فسفره انجام می شود.
- بیماری های درخت سیب:
الف) بیماری های قارچی : پوسیدگی های ریشه، لکه سیاه درختان، سفیدک سطحی سیب،
پوسیدگی طوقه سیب ناشی از قارچ مونیلیوز شکوفه های سیب یا بیماری مومیایی میوه ی
سیب، پوسیدگی میوه ی سیب،
بیماری میلدمومی سیب، پوسیدگی خاکستری سیب، کلوسپوریوز سیب، بیماری دودی سیب،
پوسیدگی آبی سیب یا پنی سیلیوم سیب، تریکوسپوریوز سیب،
6
ب) بیماری های باکتریایی: آتشک درختان سیب
پ) بیماری های ویروسی ناشی از میکوپلاسما : کائوچویی یا نرم شدن چوب درختان سیب،
موزائیک سیب، ازدیاد غیر طبیعی شاخه و برگ درخت.
ت) بیماری های فیزیولوژیک سیب : زبری پوست سیب، بیماری ها و جراحات سیستم ریشه ای،
بیماری لکه تلخ سیب.
برداشت:
سرعت عمل در مرحله ی برداشت تابع نوع میوه ی برداشت شده، وضع بازار مصرف و نگهداری
میوه هاست.
روش های برداشت:
الف) چیدن با دست ب ) برداشت مکانیکی ج) تکان دادن با دست د) برداشت رایانه ای ( برای
مکان های محدود با سیستم های کاشت داربستی).
- عملیات پس از برداشت:
1) جدا کردن مواد زائد از محصول 2) درجه بندی محصول از نظر سالم بودن، رسیده بودن،
( ریزی و درشتی، تحویل به کارخانه 3) سرد کردن مقدماتی 4) استفاده از مواد شیمیایی 5
علامت گذاری روی بسته
عملیات قبل از حمل و نقل: بسته بندی
اهداف بسته بندی : بهداشتی نمودن محصولات، آسان تر شدن قیمت گذاری و فروشی
محصولات، در پی داشتن رونق بازار و درآمد بالاتر.
7
بعد از بسته بندی عملیات حمل و نقل و نگهداری و انبارکردن سیب ها د ر سردخانه انجام
می شود.
مشکلات عمده باغ های سیب در منطقه سپیدان
- رقم درختان سیب در آن منطقه: رددلیش و گلدن دلیش
بالا و یک خاک آهکی PH - خاک منطقه دارای
- مشکلات آبیاری تا اواخر بهار مشکلی وجود نداشت ولی در تابستان و اوایل پاییز کشاورزان با
مشکلات آبیاری مواجه می شدند.
- از نظر کودهای شیمیایی طبیعی و زمان دادن آن ها مشکل نداشتند.
آفات مهم منطقه شته، کنه، تیریپس و کرم سیب
بیماری های مهم درختان: بیماری های قارچی، سفیدک پودری، پوسیدگی طوقه.
ارتباطات با مهندسان کشاورزی و مروجان در حد کم
حمایت های دولت از باغدار ان خیلی کم بود و باعث مشکلات اقتصادی فراوان برای کشاورزان
شده است.
راهکارهای پیشنهاد شده
خدمات ترویجی آموزشی باید در منطقه افزایش یابد و کلاس های آموزشی ترویجی در منطقه
به وجود آید و از نشریه های ترویجی برای آشنایی کشاورزان با کودها، سموم و روش های
مبارزه با آفات مبارزه شود.
احداث یک تعاونی در منطقه که در صورت به فروش نرسیدن محصولات، تعاونی آن ها را از
کشاورزان بخرد و همچنین توزیع کود، سم و قلمه های مناسب توسط تعاونی به کشاورزان.
8
منابع و مأخذ:
کتاب سیب و پرورش درختان سیب، نویسنده منیعی
کتاب کشت و پرورش درخت سیب( سیری در باغداری نوین)، تألیف مهندس حسن طه نژاد

کیوی

 

 

 

زمستان 88

فهرست

مقدمه 2

ترکیبات مختلف در مبوه کیوی( گرم در صد گرم) 3

گیاهشناسی کیوی: 3

شرایط آب وهوایی: 3

تاریخچه و اهمیت اقتصادی محصول کیوی. 4

سابقه کشت کیوی در جهان. 4

سابقه کشت کیوی در ایران : 4

اهمیت اقتصادی باغات کیوی. 5

وضعیت تولید محصول کیوی در ایران : 6

مناطق مستعد کشت در کشور : 6

پراکنش و سطح زیرکشت، تولید و عملکرد محصول کیوی : 6

سطح زیرکشت،میزان تولید وعملکرد محصول کیوی درسال زراعی1387 7

سیمای کلی باغات کیوی. 7

درجه بندی فنی باغات کیوی. 7

پایه های درخت کیوی : 7

ارقام کیوی فروت موجود : 8

ارقام نر 8

ارقام ماده : 8

نظامهای بهره‌برداری رایج باغات میوه کیوی: 10

سطوح مکانیزاسیون باغات میوه کیوی: 10

وضعیت تغذیه باغات کیوی. 10

میزان جذب سالیانه عناصر در یک باغ کیوی با تولید 25 تن درهکتار 11

آبیاری و روشهای مرسوم آن : 12

مقدار آب خالص مورد نیاز و نیاز خالص آب آبیاری(بدون احتساب راندمان ) در مناطق عمده کشت کیوی در ایران. 12

آفات، بیماریها و علفهای هرز : 13

عمده ترین آفات و بیماریهای شایع درباغات کیوی ایران عبارتند از : 14

برداشت محصول کیوی : 14

مسائل بعد از برداشت. 15

شستشو و ضدعفونی : 15

درجه بندی و بسته بندی. 15

حمل ونقل میوه 15

وضعیت نگهداری محصول کیوی. 16

عواملی مؤثر در عمر انباری میوه کیوی در سردخانه: 16

شرایط مناسب نگهداری کیوی در سردخانه: 16

ضایعات بعد از برداشت میوه کیوی: 17

عواملی مؤثر در کاهش میزان ضایعات پس از برداشت کیوی: 17

فرآوری محصول کیوی فروت : 17

وضعیت صادرات میوه کیوی: 17

روند صادرات کیوی طی 20 سال. 18

تصاویر 18

 

مقدمه

این میوه بومی چین جنوبی است ولی اصلاح آن در کشور نیوزیلند صورت گرفته و به سایر نقاط جهان گسترش یافته است. در ایران نیز با مشاهده وضعیت نامطلوب بخشی از باغات مرکبات در شمال کشور که در بعضی سالها در اثر سرمای زمستانه از بین می‌روند و دارای عملکرد پائینی هستند، اقدام به انجام مطالعاتی برای یافتن جایگزینی مناسب برای این باغات شد که درنهایت درخت کیوی فروت برای این منظور انتخاب گردید. این میوه نسبت به مرکبات مقاومت بیشتری به سرما داشته و عملکرد آن بالاتربوده و شرایط اکولوژیکی شمال کشور بسیار مناسب کشت این محصول است. با همکاری FAO  درسال 1357  چهار رقم ماده بنام هایوارد، برونو، مانتی و آبوت و دو رقم نر بنام توموری و ماتوا از کشورهای فرانسه و ایتالیا وارد و بعد از انجام تحقیقات لازم درسال 1367  اقدام به تکثیر وتوزیع بین باغداران گردید.

ورود و گسترش کشت این محصول و توجه بیش از حد باغداران برای تغییر کاربری اراضی جهت کشت آن وزارت کشاورزی وقت را به تامل واداشت، زیرا خطر تبدیل باغات مرکبات، شالیزارها و ...  درشمال کشور به باغات کیوی فروت وجود داشت لذا وزارت کشاورزی از حمایت این محصول خودداری نموده و با توجه به هزینه بالای احداث یک هکتار باغ کیوی، توسعه کشت این محصول تا حدود زیادی محدود گردید بطوری که تنها باغداران متمول قادر به احداث باغ کیوی هستند.

در این باغات رقم هایواد بدلیل ویژگیهایی نظیر درشتی و یکنواختی میوه، بازار پسندی و خاصیت خوب انبارداری، نسبت به سایر ارقام مورد توجه بیشتری قرار گرفته و حدود 90%  باغات را شامل می‌شود.

اکثر تولید کنندگان کیوی افرادی با سطح سواد و فرهنگ بالایی می‌باشند. لذا بتدریج اقدام به ایجاد چند تشکل با عضویت باغداران نموده‌اند. ایجاد این تشکلها تاثیر بسزایی در روند تولید و صادرات این محصول داشته بطوری که با ایجاد کلاسهای آموزشی و ترویجی اطلاعات باغداران در این زمینه افزایش یافته و درنتیجه عملیات احداث، داشت، برداشت و بازاررسانی این محصول با کیفیت بالایی بانجام می‌رسد. درحال حاضر میزان ضایعات این میوه که ناشی از آ‏فات و بیماریها، شرایط آب وهوایی، مدیریت نامناسب، ضعف سیستم حمل و نقل و سردخانه ها می‌باشـد، حدود 33-24  درصد است. حدود 90% از باغات از روش آبیاری تحت فشار( میکرو جت ) استفاده می‌کنند.

هرساله محصول تولیدی توسط شرکتهای تعاونی خریداری شده بعد از درجه‌بندی و بسته‌بندی به سردخانه منتقل می‌شود. بطور متوسط هرسال 10 هزار تن بطور رسمی و مقدار قابل توجهی نیز بطور غیر رسمی به کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای آسیای میانه و اروپا صادر می‌شود. مصرف سرانه این محصول در کشور 5/0  کیلوگرم می‌باشد.

 

 

ترکیبات مختلف در مبوه کیوی( گرم در صد گرم)

آب

5/82

ویتامین C

300-98

پرتئین

2/1-11/0

ویتامینA

57/17-10

چربی

9/0-07/0

ویتامینE

15/0

خاکستر

74/0-45/0

ویتامین B کمپلکس

02/0-014/0

فیبر

3/3-1/1

ویتامین B2

05/0-01/0

کربوهیدراتها

5/17

نیاسین

5/0-0

مواد محلول

18-12

ویتامینB6

015/0

گلوکز

6-2

کلسیم

51-16

فروکتوز

8-5/1

منیزیم

32-10

ساکارز

2/0

نیتروژن

163-93

پکتین

18/0-17/0

فسفر

67-23

تانن

95/0-05/0

پتاسیم

576-85

اکتینیدین

2/0

آهن

2/1-2/0

انرژی

52/60 کالری

سدیم

7/4-8/2

کلر

65-39

منگنز

3/2-07/0

روی

83/0-08/0

مس

16/0-06/0

بر

2/0

 

 

گیاهشناسی کیوی:

نام علمی کیوی Actinidia deliciosa از خانوادهActinidiaceae  می‌باشد. کیوی درختی است دو پایه دارای ریشه‌های نسبتاً ضخیم، گوشتی آبدار و سطحی (باید از شخم عمیق در اطراف تنه خودداری نمود)، برگها خزان کننده و قلبی شکل و متناوب، گلها اواخر بهار شکوفا می‌شوند. میوه از اوایل آبان ماه قابل برداشت است و وزن متوسط میوه در ایران70 گرم می‌باشد. این میوه حاوی انواع ویتامینهای A,B,C,E,PP  و همچنین موادی مانند تانن، روی، فسفر، سدیم، پتاسیم و ترکیبات فیبری و ... می‌باش. هر 100 گرم آن 300 میلی‌گرم ویتامین  C  دارد که تقریباً 2 برابر میزان موجود در مرکبات است.

شرایط آب وهوایی:

 کیوی از میوه‌های نیمه‌گرمسیری است که مقاومت آن به سرما بیش از مرکبات است و احتیاج به رطوبت و آب زیادی داشته و به دمای 10 درجه سانتی‌گراد زیر صفر مقاوم است. این درخت سالیانه 7000-5000 مترمکعب آب در هکتار نیاز دارد. رطوبت نسبی 75 %  و 300 تا 400 ساعت دمای کمتر از 7 درجه سانتیگراد در فصل خواب جهت تولید میوه ضروری است. در مناطقی که دمای زمستان به کمتر از 12 درجه سانتیگراد زیر صفر برسد پرورش کیوی غیر ممکن است. رشد جوانه‌ها از 8 درجه سانتی‌گراد بالای صفر شروع شده و این درخت تا 40 درجه سانتی‌گراد را در تابستان تحمل می‌کند. کیوی در خاکهای کاملاً سبک با قابلیت نفوذپذیری مناسب بخوبی رشــد می‌کند و به خاکهای شنی هوموس‌دار نیاز دارد. اسیدیته مناسب آن 5/6 –5/5  است. این درخت جزء گیاهان حساس و پرتوقع به عناصر خاک است و تغذیه آن باید بخوبی صورت گیرد. برای احداث باغ باید به نسبت 1 به 9 از پایه های نر و ماده استفاده نمود تا گرده افشانی بنحو احسن انجام گیرد. تکثیر آن از طریق قلمه و فاصله درختان در شمال ایران 5×4 متر در روش صلیبی است و معمولاً‌500  درخت در هکتار کاشته می‌شود.

تاریخچه و اهمیت اقتصادی محصول کیوی

کیوی فروت بومی چین بوده و مرکز اصلی آن Actinidia درسلسله جبال جنوب غربی چین است. مناطق انتشار جغرافیائی گونه‌های آن ازسیبری تا جنوب شرقی آسیا و از چین تا ژاپن می‌باشد. در طول قرن اخیر میوه مذکور به ژاپن، روسیه، اروپا، آمریکا و نیوزیلند راه یافته است ولی کشت و کار تجارتی آن بعد ازسالهای1960 توسعه یافته و اینک در سطح وسیعی در نیوزیلند، ژاپن، چین، روسیه، ایتالیا، فرانسه، بلژیک، آلمان، آفریقای‌جنوبی و استرالیا کشت می‌گردد. در ایران منطقه کشت کیوی منحصر به سواحل دریای‌خزر بوده و در سایر مناطق محدودیتهای اقلیمی و  PH خاک تاکنون مانع از گسترش کشت آن شده است.

سابقه کشت کیوی در جهان

روبرت فورتون انگلیسی درسال 1847  در سفر مطالعاتی به کشور چین، کیوی فروت را به عنوان یک میوه خوراکی کشف کرد. در آغاز قرن بیستم(1906) مقداری بذر کیوی از چین به نیوزلند برده شده و توسط باغداری بنام آلکساندر آلیسون مورد کشت قرار گرفت. درختان کیوی حاصل از بذرهای مذکور درسال(1910) به بار نشستند و تمام ارقام کنونی کیوی در دنیا  غیر از چین حاصل درختان مذکور است. باغداران نیوزیلندی پس از آنکه متوجه منافع اقتصادی آن شدند، اقدام به اصلاح روشهای باغداری و توسعه ارقام و کولیتواریهای آن شدند و درسال 1940 وقتی که تعداد زیادی از باغهای کیوی به محصول اقتصادی رسیدند، اهمیت کشت و کار آن بیشتر ظاهر گردید و از آن تاریخ تولید کیوی درنیوزلند بسرعت توسعه یافته است. دو نفراز کسانیکه در این زمینه بیش از همه کوشش کرده وبه موفقیتهای قابل توجهی دست یافتند بنامهای Hayward Wright, Bruno just  می‌باشند که نسبت به پرورش و تکثیر دو واریته مهم کیوی که هم اکنون بیشترین سطح زیر کشت باغهای کیوی را تشکیل می‌دهند اقدام نمودند که با سم خود آنها هایوارد و برونو نامگذاری شده و شهرت جهانی یافتند. میوه کیوی حدودا‌ً‌ درسالهای 1847  به اروپا و سپس به آمریکا راه یافت که ابتدا جنبه زینتی داشته است.

سابقه کشت کیوی در ایران :

برای اولین بار درسال 1347 آقای مهندس ابراهیمی در یکی از ویلاهای دره‌پشته رامسر دو اصله نهال کیوی را مشاهده نموده و تحت نظر قرارداد، سال بعد درخت ماده کیوی به بار نشست و اولین نمونه میوه آن ظاهر گردید. در زمستان همان سال یعنی بهمن ماه 1350 سرمای سخت و برف سنگین مازندران را فراگرفت که خسارات زیادی به درختان مرکبات وارد کرد ولی هیچگونه لطمه‌ای به دو اصله درخت کیوی وارد نیامد. مقاومت درختان مذکور در مقابل سرمای طولانی وغیر منتظره متخصصین و کارشناسان باغبانی وزارت کشاورزی را متوجه سازگار بودن میوه مذکور در منطقه مازندران نمود. کارشناسان FAO نیز درسال 1977 ( 1356 ه . ش ) طی گزارشی تحت عنوان طرح جامع تحقیقاتی باغبانی ایران توصیه نمودند که برای منطقه شمال ایران علاوه بر مرکبات بایستی محصول مناسب دیگری نیز در نظر گرفته شود تا درسالهائی که سرما به مرکبات صدمه میزند آن محصول بتواند تا حدودی جبران زیانهای وارده را بنماید و درهمان گزارش گیاه کیوی را برای این مقصود مناسب دانسته و ضمن معرفی ،لزوم انجام تحقیقات و بررسی در این زمینه را یاد آوری نمودند.

در سالهای 1356  و 1357  موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با همکاری سازمان خوابار جهانی FAO  نسبت به وارد کردن واریته های اقتصادی کیوی از فرانسه و ایتالیا اقدام کرد که در ایستگاه کشاورزی رامسر غرس گردید. این ارقام عبارتنـــد از پایه های ماده Haywad , Bruno, Abbott, Monty وهمچنین دو پایه نر Tomuti, Matua  که منشاء و مبداء باغهای کیوی در ایران می‌باشند. از سال 1360 پرورش کیوی در سطح بزرگ در کشور آغاز گردید و توسعه کشت آن همچنان ادامه دارد. از سال 1363  تکثیر و توزیع نهال کیوی بین متقاضیان توسط بخش خصوصی آغاز شد و از سال 1366  بمنظور هماهنگی و افزایش کیفیت و کمیت میوه تولیدی تشکلهایی با عضویت باغداران کیوی تشکیل گردید. محصول کیوی بتدریج از سال 1367 وارد بازارهای داخلی شد.

اهمیت اقتصادی باغات کیوی

بطور کلی، بخش باغبانی از ظرفیتهای تولیدی و صادراتی فراوانی برخوردار است و می‌تواند درسازمان تجارت جهانی WTO  حرفی برای گفتن داشته باشد. در حال حاضر حدود 15 هزار خانوار به کشت‌وکار کیوی اشتغال داشته و درصورت ایجاد صنایع تبدیلی  میزان  اشتغال وارزآوری این محصول افزایش خواهدیافت. این بخش مزیت نسبی قابل قبولی نسبت به سایر بخشهای تولیدی نظیر زراعت، محصولات دامی و حتی صنعت دارد. در زمینه باغبانی قدرت، رقابت بسیار بالا بوده و محصولاتی نظیرگردو، فندق،  بادام، ‌پسته، زیتون و غیره با بهره گیری از تفاوت اقلیم، تنوع ژنتیکی و نیروی کار نسبتاً ارزان قیمت از یک طرف و تقاضای بازار جهانی و بالا بودن قیمت این محصولات در جهان، این امکان را به بخش باغبانی می‌دهد که بسادگی در بازارهای جهانی با محصولات مشابه به رقابت بپردازد و با این پشتوانه به توسعه آن در کشور کمک کند. میوه کیوی نیز در ردیف محصولات فوق الذکر قرار گرفته و میتواند در ارزآوری، اشتغال، سلامتی جامعه نقش بسزایی داشته باشد. قابل ذکر است که  از لحاظ حجم تولید کیوی مقام چهارم جهان و درنیمکره شمالی در مقام دوم بعد از کشور ایتالیا قرار گرفته است. از نظر صادرات نیز ششمین کشور صادرکننده در جهان می‌باشد. تقاضای مردم جهان برای خرید کیوی، سالیانه 4 میلیون تن است، در صورتی که تولید آن در دنیا فقط 800  هزار تن است،  یعنی فقط به 20 %  از تقاضای جهان پاسخ داده می‌شود،  بنابراین هنوز امکان زیادی برای ورود به بازارهای جهانی وجود دارد.

امروزه کیوی کالایی کاملاً‌ اقتصادی تلقی می‌شود و در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی که در شرایط آب وهوایی مشابه کیوی در کشور کشت می‌شوند (نظیر برنج و مرکبات) بازدهی اقتصادی بالایی دارد و این امکان نیز وجود دارد که بتوانیم سالانه یک میلیارد دلار ارز برای کشور حاصل کنیم. این میوه در ایران نسبت به سایر کشورها از طعم خوبی برخوردار بوده و به لحاظ استفاده کم از سموم شیمیایی (کشت ارگانیک) و همچنین از نظر زمان برداشت محصول درصورت رعایت استانداردهای بسته‌بندی وافزایش توان حمل و نقل کشور می‌تواند جایگاه خود را در بازارهای جهانی مستحکم نماید.

وضعیت تولید محصول کیوی در ایران :

این میوه در ایران از سال 1347  مورد توجه قرار گرفته و بعد از انجام تحقیقات مقدماتی توسط ایستگاه تحقیقات کشاورزی رامسر، بدلیل داشتن مقاومت بیشتر به سرما نسبت به مرکبات در شمال ایران بعنوان جایگزینی برای مرکبات تائید گردیده و بعد از ورود ارقام انتخاب شده و مناسب از کشورهای ایتالیا و فرانسه بنامهای هایوارد، ‌برونو، آبوت، ‌مانتی و ارقام نر توموری و ماتوا درسال 1363  عملاً بصورت تجارتی مورد توجه قرار گرفت. درحال حاضر این میوه درسه استان مازندران، گلستان و گیلان در حاشیه دریای خزر و اراضی مناسب کشت شده و هرساله بر سطح آن افزوده می‌شود.

مناطق مستعد کشت در کشور :

درحال حاضر تنها قسمت کوچکی ازسواحل بحر خزر که از آستارا تا ساری را در برمی‌گیرد برای استقرار باغهای کیوی شرایط مساعدی دارند. شرایط مذکور نه تنها مربوط به وضعیت عوامل جوی از قبیل درجه حرارت، رطوبت نسبی، ارتفاع و پراکنش بارندگی است بلکه PH  خاک نیز در این ارتباط نقش مهمی دارد زیرا تنها در این نوار است که خاکها تا حدودی اسیدی یا خنثی بوده و برای رشد و پرورش کیوی مناسب است. لذا گسترش باغهای کیوی درسالهای اخیر در همین محدوده بوده و درسایر مناطق ازجمله گیلان سطح کشت ناچیز می‌باشد. به این ترتیب محل استقرار باغهای کیوی با ارقام فعلی باشرایط طبیعی انطباق کامل داشته و تنها درصورت در اختیار داشتن ارقام جدیدی که شرایط مختلف آب وهوایی را تحمل نمایند، امکان گسترش کشت در سایر مناطق نیز خواهد بود.

پراکنش و سطح زیرکشت، تولید و عملکرد محصول کیوی :

با توجه به تحقیقات انجام گرفته، شرایط آب وهوایی و خاکی مناسب برای کشت این محصول فقط در استانهای شمالی کشور، مازندران، ‌گیلان و گلستان فراهم است و در سایر استانها بدلیل رطوبت نسبی کم، سرمای زمستان و بالا بودن PH  خاک کشت این محصـــول امکان پذیر نمی‌باشد.

 طبق آمارنامه وزارت کشاورزی درسال 1387 سطح زیر کشت، میزان تولید وعملکرد این محصول در استانهای فوق الذکر بشرح جدول زیر است :

سطح زیرکشت،میزان تولید وعملکرد محصول کیوی درسال زراعی1387

ردیف

استان

سطح کشت باغات (هکتار)

میزان تولید

عملکرد

(کیلوگرم درهکتار)

غیربارور

بارور

جمع

(تن)

1

گلستان

35.9

60.4

96.3

1876.6

31069.5

2

گیلان

727.3

2061.1

2788.4

39205.4

19172.0

3

مازندران

660.2

6019.1

6679.3

180663.8

30033.4

4

جمع

1423.4

8140.6

9564

221745.8

27340.2

ماخذ : آمار نامه وزارت جهاد کشاورزی

سیمای کلی باغات کیوی

درجه بندی فنی باغات کیوی

با توجه به اینکه ورود ارقام کیوی در کشور تحت نظارت موسسه تحقیقات نهال و بذر کشور با هماهنگی FAO انجام گرفته است،  لذا از بدو ورود و انتشار در سطح باغات روشهای کاشت و داشت و برداشت نیز ترویج داده شده است. این امر تاثیر مثبتی بر تولید این محصول داشته و بنابراین درحال حاضر 90 %  از باغات کیوی با استفاده از روشهای صحیح مستقر گردیده و میتوان گفت که درجه 1 می‌باشند.

پایه های درخت کیوی :

در نیوزیلند ابتدا جهت بدست آوردن ارقام جدید از طریق بذر به تکثیر وتولید نهال کیوی اقدام گردیده و سپس از بین نهالهای بدست آمده، ارقام پرمحصول با کیفیت خوب انتخاب و تکثیر گردید. با توجه به اینکه  نهالهای تولید شده از طریق بذر دارای تفرق صفات زیادی هستنـــد و میوه‌های نامرغوب تولید می‌نمایند، بعلاوه چون اختلاف ظاهری مشهودی بین نهالهای بذری نر و ماده وجود ندارد و تا سال ششم یا هفتم قابل تشخیص نمی‌باشد لذا تکثیر از طریق بذر مشکلاتی را ایجاد می‌نماید. ساده ترین روش استفاده از قلمه برای تکثیر نهال کیوی می‌باشد.

برای بدست آوردن یک نهال ریشه‌دار درصورت استفاده از قلمه غیرخشبی با روش مه‌پاش در تابستان سه ماه وقت لازم است و هرگاه قلمه خشبی در زمستان زده شود 6 ماه طول می‌کشد، در حالیکه دستیابی به نهال پیوندی بر روی بذر حداقل یکسال و نیم طول می‌کشد. بعلاوه نهالهای حاصله از قلمه همگی از نظر صفات کیفی وکمی مشابه رقم مادری بوده و تفرق صفات نخواهند یافت. یکنواختی نهالهای حاصله، ‌هزینه کمتر عملیات، زمان کم، آموزش آسان روش کار و جدا کردن فوری پایه های ماده از نر همگی از محاسن تکثیر با قلمه نسبت به روش پیوند یا بذر است. بنابراین در مورد کیوی پایه خاصی مورداستفاده قرار نگرفته بلکه هریک از ارقام بروش قلمه گیری براحتی تکثیر می‌شوند.

 ارقام کیوی فروت موجود :

درختان کیوی دو پایه بوده و دارای بوته‌های نر وماده هستند. ارقام کیوی فروت موجود نتاج نهالهائی هستند که درسال 1910  در نیوزیلند به بار نشستند. در آن سال نهالهای بسیار زیادی از تکثیر غیرجنسی بدست‌آمد که ازبین آنها بهترین ارقام انتخاب شده، سپس درداخـــــل توده‌های مذکور بررسیهایی بعمل آمد و مشخصات آنها تعیین و بالاخره اسامی آنها بصورت قطعی اعلام شد (Mouat,1958)، ارقام تجارتی مهم ماده عبارتند از: آبوت، آلیسون، برونو، هایوارد و مونتی و ارقام نر ماتوا و توموری. بعلت نزدیکی ژنتیکی ارقام کیوی‌فروت، اختلاف صفات آنها خیلی کم است، بنحوی که از نظر شکل ظاهری یا مشخصات ساقه، شاخه و برگ قابل تشخیص نیستند، گل دادن و باروری آنها نیز دقیقاً متمایز نیست.

 ارقام نر

درختان کیوی دو پایه بوده و دارای بوته‌های نر و ماده است. روی این اصل تعدادی از ارقام نر در دنیا بمنظور بهره‌گیری بیشتر مورد بررسی قرار گرفته و دو رقم از آنها با در نظر گرفتن کلیه شرایط اقلیمی مناطق پرورش و نوع ارقام ماده، بهتر از سایر ارقام تشخیص داده شده و انتخاب گردیده اند که عبارتند از:

ماتوا Matua   :

در این رقم پرزهای پایه گل‌آذین بلند و گلها بصورت گروهی و معمولاً سه‌تائی اوایل فصل ظاهر می‌شود و دوام گلهای آن از سایر ارقام نر طولانی‌تر است. این رقم تلقیح کننده خوبی برای ارقام ماده زودرس و متوسط‌رس است و در نتیجه در مناطق تولید کیوی مورد استفاده زیادی است. همچنین این رقم از قدرت گرده‌دهی خوبی برخوردار است.

توموری Tomuri  :

در این رقم پرزهای پایه گل‌آذین بلند و گلها بصورت گروهای پنج‌تائی بوده و دیرتر از رقم ماتوا گل می‌کند، ‌در نتیجه این رقم برای تلقیح واریته هایوارد که نسبتاً دیرگل اس ، مناسب می‌باشد.

 ارقام ماده :

آبوت Abbott  :

این رقم زود گل و زودرس بوده و پرمحصول می‌باشد. شکل میوه استوانه‌ای و اندازه آن متوسط و نسبت به دو رقم هایوارد و برونو کوچکتر بوده و روی آنرا پرزهای متراکمی پوشانده است که در موقع برداشت و حمل و نقل قسمتی از آنها ریزش می‌کند. طعم میوه خیلی شیرین بوده و میزان اسید اسکوربیک در آن نسبت به سایر ارقام غیر از آلیسون کمتر است و بخاطر صفات مذکور مورد علاقه تولیدکنندگان قرار دارد. وزن متوسط آن 58  گرم، طول 7، عرض 4 سانتی‌متر در شمال ایران ثبت شده است.

آلیسون Alisson  :

این رقم شباهت زیادی به رقم آبوت دارد با این تفاوت که میوه آن کمی پهن تر است، یعنی عرض آن نسبت به طول بطور نسبی بیشتر است.گلبرگهای رقم آلیسون در کنار هم بخوبی قرار گرفته‌اند که قسمتی از هر گلبرگ، گلبرگ مجاور را می‌پوشاند وحاشیه مجعد دارند. اسیداسکوربیک آن در حد پائینی است. از آنجا که میزان تولید آن زیاد نیست، بیشتر به عنوان پایه برای تکثیر سایر ارقام کیوی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رقم اولین واریته وارده به ایران بوده و وزن میوه آن حدود 50 گرم است. در شمال ایران بسیار زودرس بوده و اواسط مهرماه قابل برداشت می‌باشد.

برونو Bruno :

این رقم درسال 1920 توسط شخصی بنام Bruno  بدست آمده است. میوه رقم برونو از میوه سایر ارقام کیوی بخاطر شکل کشیده آن که در طرف دم میوه باریکتر می‌شود بخوبی قابل تشخیص است. طول میوه در این رقم زیاد و رنگ آن قهوه‌ای تیره و پرزهای خیلی متراکم وکوتاه و زبر دارد. بیشترین اسید اسکوربیک را در میان ارقام کیوی دارد. باردهی آن خیلی زیاد است و میوه آن برای تهیه مربا، ژله و کمپوت مناسب‌تر است زیرا پوست‌گیری آن در آب سرد بخوبی و بدون لک انجام می‌شود.

بعلت مقاومت زیادی که به سرما دارد وفراوانی میزان محصول اخیراً بیشتر مورد توجه باغدارن کیوی در اطراف ساری قرار گرفته است. وزن متوسط میوه این رقم در ایستگاه تحقیقات کشاورزی رامسر 72 گرم، طول 7 و عرض 3/4 سانتی‌متر گزارش شده است.

هایواردHayward  :

رقم Hayward  بطور تصادفی توسط باغداری به همین نام بدست آمده و درسال 1934 در کالیفرنیا مورد کشت و کار قرار گرفته و بنام ایستگاه پرورش نهال آن chico نامیده شده است و محبوبترین واریته کیوی در تمام مناطق تولید است که علت آن بزرگ بودن اندازه میوه، شکل تخم مرغی و کیفیت انبار مانی بالای آن است. میوه پهن و قطور است یعنی نسبت عرض به طول آن زیاد است. ازنظر عطر و طعم نیز بهتر از ارقام دیگر بوده مقدار قند و اسید اسکوربیک آن بالا است. نسبتاً دیر گل و پرمحصول بوده و بعنوان یک رقم صادراتی پرورش می‌یابد. بنابراین به ارقام گرده دهنده دیر گل نیاز دارد که به تعداد کافی درکنار آن غرس شده باشند. وزن متوسط آن درنیوزیلند تا 100 گرم گزارش گردیده ولی در ایران حدود 84 گرم با طول 7/7  و عرض 6/4  سانتی متر گزارش شده است.

مانتی Monthy

این رقم از نظر شکل ظاهری شبیه آبوت و نسبت به ارقام فوق الذکر دیر گل تر است. درختان رقم مانتی میوه زیادی تولید می‌کنند، بنابراین نیاز مبرمی به تنک کردن دارند. طعم این میوه بعلت بالا بودن اسید استیک ترش است و به همین علت کمتر مورد علاقه باغداران شمال ایران قرار گرفته است. وزن متوسط آن در ایران 68 گرم با طول 8/6 وعرض 3/4 سانتی متر گزارش شده است.

نظامهای بهره‌برداری رایج باغات میوه کیوی:

مراکز پراکندگی باغات کیوی‌فروت در نقشه پیوست مشخص گردیده است، همانطور که در این نقشه دیده می‌شود، باغات کیوی در سه استان شمالی کشور یعنی استانهای مازندران، گیلان و گلستان پراکنده می‌باشند. در سایر مناطق کشور بدلیل محدودیتهای آب وهوایی امکان کشت این محصول فراهم نیست. در 90% از باغات رقم هایوارد کشت شده است. طبق بررسیهای انجام گرفته توسط سازمان‌جهادکشاورزی استان‌مازندران حــدود 70-60 درصد سطح زیر کشت کیوی‌فروت در این استان از باغهای با تعداد کمتر از 200 اصله درخت تشکیل شده و 30%  این درختان در حیاط و باغچه منازل کشت شده‌اند.

سطوح مکانیزاسیون باغات میوه کیوی:

تاریخچه ورود این میوه به کشور ونحوه گسترش کشت آن نشان می‌دهد که، این میوه با هماهنگی سازمان تحقیقات با FAO  وارد ایران شده و بعد از تحقیقات مقدماتی برای بررسی امکان کشت و جایگزینی باغات مرکبات درجه 3 ، توسعه یافته است. به همین دلیل به همراه ورود و توسعه این میوه دستورالعمل مناسب آن نیز به باغداران ارائه و آموزش داده‌شده‌است. اکثر تولید کنندگان کیوی افرادی با سطح سواد و فرهنگ بالایی می‌باشند و با توجه به بالا بودن هزینه احداث، تنها باغداران متمول قادر به احداث باغ کیوی هستند، این امر تاثیر مثبتی در وضعیت باغات کیوی از نظر مکانیزاسیون داشته است، بطوری که بیش از 90% سطح زیرکشت کیوی فروت را باغاتی تشکیل می‌دهند که دراحداث و نگهداری آنها اصول فنی و عملیات بهزراعی کاملاً‌رعایت شده و درجه یک می‌باشند.

وضعیت تغذیه باغات کیوی

بهترین نوع خاک برای رشد کیوی خاکهای شنی هوموس‌دار است و بعلت رشد رویشی فراوان و باردهی زیادی که دارد بسیار پرتوقع به عناصر غذایی می‌باشد. سیستم ریشه این درختان بسیار گسترده بوده بطوریکه در باغهای میانسال ریشه‌ها ممکن است کاملاً ‌همپوشانی داشته باشند. درصد زیادی از ریشه‌های درختان در نزدیکی سطح زمین انتشار دارند،  نحوه کوددهی باغها در انتشار ریشه نیز تاثیر داشته و در باغهایی که کود در تمام سطح باغ پخش می‌شود ریشه‌ها نیز گسترده تر از باغهایی است که کود در پای درختان داده می‌شود. بایستی حداقل 50%  سیستم ریشه دسترسی به عناصر غذایی را داشته باشند تا نیاز غذایی درختان تامین شود، بنابراین بهتر است کوددهی در پای درختان انجام گیرد. در شمال ایران بکاربردن مخلوط کود دامی پوسیده و ماسه بادی به نسبت مساوی بهترین نتیجه را در پرورش این میوه داشته است. کیوی به  PH ، 5/6  - 5/5  نیاز دارد. اصولاً خاکهای ایران تماماً اسیدی ضعیف تا قلیایی شدید بوده و فقط منطقه بخصوص در شمال ایران از رامسر تا لاهیجان دارای PH  پائین می‌باشد که اختصاص به کشت چای دارد، لذا درباغات کیوی ایران بایستی از کودهایی که باعث بالا رفتن PH  خاک و درنتیجه نامناسب‌شدن خاک برای کیوی می‌شود،  خودداری نمود.

برای ارائه توصیه‌های کودی بایستی اقدام به نمونه برداری وتجزیه خاک و برگ نمود. مناسبترین زمان برای تهیه نمونه‌های برگی چند هفته بعد از بازشدن جوانه‌های برگی است. درختان کیوی‌فروت بارده هرساله مقدار زیادی از سه عنصر ازت، پتاسیم و کلسیم در مقایسه با عناصر فسفر، منیزیم و گوگرد جذب می‌نمایند. درجدول زیر میزان سالیانه جذب عناصر توسط میوه در باغی با تولید 25 تن درهکتار ارائه گردیده است.

میزان جذب سالیانه عناصر در یک باغ کیوی با تولید 25 تن درهکتار

عناصر

مقدار کود Kg/ Ha

میزان خروج عناصر توسط میوه Kg/ Ha

ازت

200- 140

61

فسفر

60- 40

8

پتاسیم

200- 110

106

کلسیم

-

11

منیزیم

40- 20

5

گوگرد

70-40

7

کلر

40- 20

17

تحقیقات نشان داده است که بیشتر از 65% جذب سالیانه عناصر غذایی توسط برگها ، در ده هفته اول رشد درختان انجام می‌شود، لذا کوددهی مناسب در زمان شروع رشد درختان بسیار اهمیت دارد. مقدار سالیانه کود مصرفی بستگی به موقعیت منطقه، نوع خاک، سن درختان، نحوه هرس، میزان رشد و باردهی درختان دارد. مقدار کود لازم برای یک هکتار بـــــاغ کیوی با خاک متوسط بشرح زیر است:

سال اول : 25- 20  کیلوگرم ازت) 25- 100 کیلوگرم سولفات آمونیم یا 45 کیلوگرم اوره) که درسه تا چهار مرحله داده شود.

سال دوم :60- 50 کیلوگرم ازت (290- 240 کیلوگرم سولفات آمونیم یا100 کیلوگرم اوره )

             25- 20 کیلوگرم فسفر (120- 95 کیلوگرم فسفات آمونیوم )

             35- 30 کیلوگرم پتاسیم ( 60  کیلوگرم سولفات پتاسیم )

سال سوم : 100- 80 کیلوگرم ازت ( 500- 400 کیلوگرم سولفات آمونیوم )

              40-30 کیلوگرم پتاسیم ( 130-100 کیلوگرم سولفات پتاسیم )

پتاسیم در مقایسه با دوعنصر دیگر( ازت و فسفر) باید براساس نیاز درخت و باروری آن محاسبه و بکاررود. بتدریج از سال سوم تا سالهای 7 و 8 که باروری به حد اعلای خود می‌رسد 140- 120 کیلوگرم ازت(650 کیلوگرم سولفات آمونیوم)، 50 کیلوگرم فسفر(240 کیلوگرم فسفات آمونیوم) و 80-70 کیلوگرم پتاسیم(140 کیلوگرم سولفات دوپتاس) به هر هکتار از باغ داده می‌شود. چنانچه رشد درختان زیاد باشد مقدار ازت را به 250-200 کیلوگرم(1000 کیلوگرم سولفات آمونیم)، مقدار فسفر را 150-100 کیلوگرم(250 کیلوگرم فسفات آمونیوم) و پتاسیم را به 200-150  کیلوگرم(350  کیلوگرم سولفات پتاسیم) می‌توان افزایش داد. کودهای فسفر وپتاس را بهتر است یکبار در سال وآن هم در پائیز یا زمستان بکار برد ولی کود ازته باید درسه مرحله استفاده شود به ترتیب که اولین مرتبه 15 روز پس از شروع رشد گیاه، دومین مرتبه پس از گل دادن درختان و سومین بار در شهریورماه.

 آبیاری و روشهای مرسوم آن :

این درخت بومی مناطق پرباران چین بوده و با توجه به رشد رویشی زیاد آن ، نیاز بالایی به آب داد. تنش آبی بخصوص در فصل تابستان، اندازه میوه و عملکرد آنرا کاهش می‌دهد. حدود 1500  میلی متر باران در سال با پراکنش مناسب برای رفع نیاز آبی کیوی‌فروت کافی است. درصورتی که درفصل تابستان بارندگی به اندازه کافی نباشد بایستی نسبت به آبیاری جهت تامین نیاز درختان اقدام نمود. مقدار آب خالص مورد نیاز و نیاز خالص آب آبیاری(بدون احتساب راندمان) در مناطق عمده کشت کیوی درکشور(برحسب مترمکعب درهکتار) توسط موسسه تحقیقات خاک و آب تهیه شده است، در جدول زیرارائه گردیده است.

فواصل و تعداد آبیاری بستگی به ظرفیت نگهداری خاک، میزان بارندگی، رطوبت نسبی و درجه حرارت هوا دارد. آبیاری نهال کیوی از زمان احداث باغ تا 2 سال اول بخصوص در خاکهای کم عمق اهمیت زیادی دارد. زیرا نهالهائی که از قلمه حاصل شده است سطح برگ زیادی داشته و بنابراین نیاز فراوانی به آب دارند. خاک اطراف ریشه بایستی دائماً مرطوب باشد. آبیاری بایستی بمقدار کم و کوتاه مدت انجام گیرد تا آب ماندگی در پای درخت ایجاد نشده و برگهای گیاه پژمره نشوند.

سیستمهای مختلف از قبیل آبیاری کرتی، نشتی، بارانی و قطره‌ای را می‌توان در باغات کیوی فروت پیاده نمود ولی مناسبترین روش استفاده از آبیاری قطره‌ای یا میکروجت است که در این صورت آب بتدریج به مقدار کم در اختیار گیاه قرار گرفته، خاک سلـــه نمی‌بندد و رشد علفهای هرز نیز محدود می‌شود، علاوه بر آن در مصرف آب نیز صرف جویی بعمل آمده و می‌توان برای دادن کودهای شیمیایی نیز استفاده نمود. درایران 90%  از باغات از سیستم آبیاری تحت فشار استفاده می‌نمایند.

 

 

مقدار آب خالص مورد نیاز و نیاز خالص آب آبیاری(بدون احتساب راندمان ) در مناطق عمده کشت کیوی در ایران

استان

منطقه

دوره محاسبه

 ( روز)

آب خالص مورد نیاز

تامین شده از بارندگی

نیاز خالص آب آبیاری*

نیاز خالص آب آبیاری**

گیلان

رشت

270

6640

4330

2310

5230

انزلی

270

6810

4770

2040

5360

لاهیجان

270

8610

5490

3120

6780

آستارا

270

7440

4470

2970

5860

فومن

270

9000

4960

4040

7090

مازندران

ساری(دشت‌ناز)

270

7710

3460

4250

6070

بابلسر

270

6880

3400

3480

5420

رامسر

270

6270

4310

1960

4940

نوشهر

270

5890

4040

1850

4640

قراخیل

270

6260

3410

2860

4930

بابل

270

9000

3260

5740

7090

آمل

270

8290

3440

4850

6530

قائم شهر

270

9000

3820

5180

7090

گلستان

گرگان

270

9010

3620

5390

7100

  • نیاز آبی مناطقی که در جدول وجودندارد با استفاده از تشابه اقلیمی قابل برآورد میباشد .

*   در روشهای آبیاری که در آنها کل سطح باغ خیس میشود .

** درروشهای آبیاری که در آنها قسمتی از سطح باغ خیس.

منبع : کتاب ( برآورد آب مورد نیاز گیاهان عمده زراعی و باغی کشور ) ، موسسه تحقیقات خاک و آب

 

آفات، بیماریها و علفهای هرز :

کیوی در مقایسه با سایر درختان نیمه گرمسیری  با آفات و بیماریهای کمتری مواجه بوده و خسارت زیادی از این نظر متحمل نمی‌شود. در چند سال اخیر که از ورود آن به ایران می‌گذرد تنها یک نوع شپشک‌نقره‌ای شبیه شپشک‌توت آن را مورد حمله قرار می‌دهد که بوسیله کفشدوزکی در طبیعت پارازیته می‌شود. برای مبارزه با آفت شپشک در صورت آلودگی شدید باغات  می‌توان از سموم شیمیایی در فصل زمستان استفاده نمود. از بیماریها نیز فقط پوسیدگی ریشه‌ها ناشی از کشت آن در زمینهای سنگین میتوان نام برد در صورتیکه این نهال در زمینهای سبک کشت گردد این مشکل رفع می‌شود. از آفات مهم دیگر آن در شمال ایران حمله پرندگان به میوه‌ها بعد از ریزش برگها از اول آذرماه است که باعث سوراخ شدن میوه‌ها می‌گردد. بنابراین نگهداشتن این میوه‌ها بر روی درخت بعد از آذرماه توصیه نمی‌گردد.

علفهای هرز در شمال ایران از مشکلاتی است که در باغات کیوی دیده می‌شود و درصورتیکه در آبیاری باغات از روش قطره‌ای استفاده شود این مشکل تاحدودی کمتر خواهد بود. همچنین با رشد درختان کیوی و رسیدن به حداکثر پوشش باعث ایجاد سایه در سطح خاک شده و رشد علفهای هرز را محدود می‌کند.

عمده ترین آفات و بیماریهای شایع درباغات کیوی ایران عبارتند از :

1- شپشک توت Scales Pseudolocapis Pantagona    ، روی شاخه ها و میوه ظاهرمی‌شود.

2- Botrytis sp.    ، در سردخانه ها باعث پوسیدگی میوه ها می شود .

3- Pseudomona sp.   ، باعث سوختگی جوانه ها و گلها می‌شود .

4- Fussarium   ، باعث سوختگی ریشه می شود.

5- Sclerotinia ، غنچه های گل ، برگها و میوه درخت را مورد حمله قرار می‌دهد .

6- نماتدها، باعث ایجاد غده‌هایی در ریشه شده و رشد گیاه محدود می‌شود.

برداشت محصول کیوی :

درختان کیوی معمولاً 4-3  سال بعد از کاشت در زمین اصلی میوه‌دهی خود را آغاز می‌نمایند و در 10- 8 سالگی به باردهی کامل می‌رسند. میزان محصول کیوی می‌تواند به طور متوسط حدود 25 تن در هکتار برسد ولی در بعضی شرایط 50 تن در هکتار نیز برداشت گردیده است. این میوه قبل از رسیدن کامل برداشت می‌شود و با توجه به بررسیهای و منابع علمی موجود بریکس میوه کیوی هنگام برداشت بایستی حداقل 2/6  درصد و سفتی بافت میوهIbf   14  باشد و بهترین درجه بریکس جهت ایجاد طعم و مزه مناسب ونگهداری در سردخانه 7 تا 9 درصد می‌باشد، این درجه بریکس زمانی حاصل خواهد که حدود 170 – 220 روز از مرحله تمام گل گذشته باشد. میزان درجه حرارت مورد نیاز میوه کیوی رقم هایوارد از زمان تمام گل تا رسیدن کامل حدود 3600 درجه روز می‌باشد. میوه کیوی در شرق مازندران از اوایل آذرماه قابل برداشت است ولی در منطقه آستارا پانزده روز زودتر از شرق مازندران می‌رسد، در شمال ایران میوه را تا زمانی که برگها ریزش می‌کنند یعنی پانزدهم آذرماه، ‌می‌توان برروی درخت نگهداری نمود ولی از آن تاریخ به بعد بعلت خطر حمله پرندگان و سرما نگهداری میوه توصیه نمی‌گردد. این میوه در موقع برداشت چندان مورد پسند ذائقه ایرانی نبوده و کمی سفت و ترش است و بایستی بمدت حداقل یک هفته در محیطی با دمای 15 درجه سانتی‌گراد رسانده، سپس مصرف نمود.

برداشت مکانیزه میوه کیوی هنوز رایج نشده است. در روش سنتی، برداشت در دو نوبت انجام می‌گیرد، در نوبت اول میوه‌های درشت تر چیده می‌شوند که در این صورت میوه‌های کوچکتر برای چین دوم رشد کرده و درشت‌تر می‌شوند. هنگام برداشت دم میوه بر روی شاخه باقی می‌ماند. برداشت بایستی با دقت انجام شود که ضربه‌ای به میوه‌ها وارد نشده و خراش نبیند زیرا میوه‌های آسیب دیده در انبار موجب انتقال آلودگی‌های باکتریایی (Botrytis  ) و تولید بیش از حد اتیلن شده و سایر میوه‌ها را نیز از بین می‌برد، به همین دلیل بهتر است برای برداشت میوه از دستکشهای نخی استفاده شود.

مسائل بعد از برداشت

شستشو و ضدعفونی :

این میوه پس از برداشت باید هرچه زودتر به سردخانه منتقل شود. قبل از انتقال آن به سردخانه بایستی مقداری از حرارت میوه را کاهش داد. بنابراین میوه‌های برداشت شده بلافاصله در آب و مواد ضدعفونی کننده شستشو داده تا مقداری از حرارت آنها کم شده و آماد انتقال به سردخانه شوند. شستشوی میوه علاوه برخنک کردن آن مقدار زیادی از گرده غبار و عوامل بیماریزا را از آن دور می‌کند. تعدادی از عوامل بیماریزا که باعث پوسیدگی این محصول در انبار می‌شوند عبارتند از : Penicillium , Alternaria , Botrytis

درجه بندی و بسته بندی

درجه بندی میوه کیوی از نظر بازار فروش و صادرات اهمیت خاصی داشته و معمولا‌ً براساس وزن و اندازه میوه انجام می‌گیرد. کلیه میوه‌های نارس، لک‌زده، بدشکل و آفت زده بایستی توسط کارگران آموزش دیده جدا گردند، زیرا وجود یک عدد میوه پوسیده میتواند تمام محتوای جعبه را فاسد نماید. روشی که در کشورهای صادر کننده کیوی اجرا می‌گردد، استفاده از جدا کنندهOrbital      است که میوه‌ها را از مقابل جریان شدید هوا عبورداده و برحسب اندازه و وزن تفکیک شده و در روی نوارهای کرباسی یا پلاستیکی مختلف می‌افتند واز آنجا بداخل جعبه منتقل می‌شوند. بدین ترتیب میوه‌های درجه یک تا درجه چهار از یکدیگر جدا می‌شوند و در بسته‌بندی‌های استاندارد با ذکر مشخصات قرار می‌گیرند. معمولاً برای بسته‌بندی کیوی از جعبه های مقوائی یا چوبی به وزن 3 تا 10 کیلوگرم استفاده می‌شود. بهتر است بیش از 2 ردیف میوه در یک جعبه قرار نگیرد تا موجب لهیدگی میوه‌های زیرین نشود. هرگاه میوه قبل از بسته‌بندی در ورقهای پلی اتیلن پیچانده شود، رطوبت آن مدت طولانی‌تری حفظ شده و دیرتر چروکیده می‌گردد.

جعبه‌های محتوی کیوی بایستی بنحوی در انبار قرار داده شود که بین آنها فضای لازم برای عبور هوا و تهویه وجود داشته باشد. کارخانجات بسته‌بندی و درجه‌بندی موجود در کشور براساس سیستم وزنی میوه‌ها را به پنج گروه درجه‌بندی و بسته‌بندی می‌نمایند. آمار دقیقی از تعداد این کارخانجات در کشور موجود نیست.

حمل ونقل میوه

در صورتیکه شرایط اولیه در مورد برداشت ونگهداری میوه بخوبی رعایت گردد، حمل ونقل میوه کیوی براحتی انجام شده وکمتر از میوه‌های دیگر دچار ضایعات می‌گردد بنحوی که یکی از علل موفقیت کیوی را در پهنه صادرات جهانی خاصیت انبارمانی و امکان  حمل ونقل آن با کشتیهای معمولی اقیانوس پیما و با هزینه‌ای بمراتب کمتر از سایر محصولات باغی می‌دانند. برای حمل ونقل این میوه نیاز به کانتینرهای سردخانه‌دار می‌باشد ولی متاسفانه ناوگان حمل و نقل کشور از این بابت ضعیف بوده و هرساله خسارت زیادی به تولیدکنندگان وصادرکنندگان این محصول وارد آورده و ضایعات آنرا بالا می‌برد.

وضعیت نگهداری محصول کیوی

میوه‌ها پس از برداشت بایستی هرچه زودتر وحداکثر تا 48 ساعت بعد به سردخانه منتقل گردند، تاخیر در انتقال میوه به سردخانه در مراحل بعدی موجب بالا رفتن میزان ضایعات آن خواهد شد. در بعضی کشورها با استفاده از هوای سرد درجه حرارت میوه را سریعاً‌ پائین آورده موجب افزایش عمر انباری آن می‌گردند ولی در ایران با استفاده از آب خنک این مهم انجام می‌گیرد.

با توجه به اینکه این میوه خاصیت انبارمانی خوبی دارد، درصورتی که پس از ضدعفونی شدن به سردخانه منتقل و درجه حرارت و رطوبت سردخانه بدقت تنظیم و تحت کنترل باشد می‌توان آنرا تا  6 ماه نگهداری کرد. محل نگهداری این میوه نباید درنزدیکی سایر میوه‌ها بخصوص دانه دارها باشد زیرا بعلت تصاعد گاز اتیلن ازمیوه‌های مذکور و حساسیت شدید میوه کیوی، باعث رسیدگی سریع ونرمی و درنهایت فاسد شدن آن می‌گردد.

عواملی مؤثر در عمر انباری میوه کیوی در سردخانه:

  • نوع رقم: رقم هایوارد بهترین عمر انباری و آبوت کمترین عمر انباری را دارد.
  • درجه رسیدگی: میوه‌ها بایستی حداقل 5/6 %  بریکس ( SSC )  داشته باشند.
  • سفتی بافت: حداقل سفتی بافت موقع برداشت بایستی حدود Ibf   14 (پوند نیرو) باشد. میوه‌هایی که دیرتر برداشت می‌شوند سفتی بافت خود را بهتر حفظ کرده و در موقع رسیدن، میزان بالاتری بریکس(SSC) خواهند داشت.
  • سالم بودن میوه‌ها: میوه‌ها باید عاری از ترک خوردگی، آفت زدگی، آفتاب سوختگی و پوسیدگی و ضرب دیدگی باشند.
  • گاز کربنیک : مقدار گاز کربنیک بالاتر از 7 %  باعث پوسیدگی داخلی میوه‌ها می‌شود.
  • درجه حرارت: درجه حرارت  مناسب در سردخانه صفر درجه سانتی‌گراد می‌باشد.
  • رطوبت نسبی: مناسبترین رطوبت نسبی سردخانه 95- 90  درصد می‌باشد.
  • گاز کربنیک: مقدار مناسب گاز کربنیک در سردخانه 5-3  درصد است.
  • اکسیژن: مقدار مناسب اکسیژن در سردخانه 2-1 درصد است.
  • اتیلن: غلظت اتیلن در سردخانه بایستی پائین‌تر ازPPb  20 حفظ شود. میوه‌های نابالغ مناسب برای انتقال به سردخانه بایستی در دمای صفر درجه سانتی‌گراد، کمتر از 1/0  میکرو لیتر بر ساعت در هر کیلوگرم میوه اتیلن تولید نمایند. این میوه بسیار حساس به اتیلن می‌باشد بطوریکه مقدار(قسمت‌دربیلیون)PPb   10- 5 اتیلن باعــث افزایش سرعت نرم شدن این میوه خواهدشد وهمچنین بایستی از وجود اتیلن زیاد در محیط، در موقع برداشت، حمل ونقل وانبارداری جلوگیری شود.

شرایط مناسب نگهداری کیوی در سردخانه:

درحال حاضر درصد زیادی از میوه‌های برداشت شده درکشور توسط تجار خریداری شده و پس از درجه‌بندی و بسته‌بندی به سردخانه منتقل می‌شود. بررسیها مشخص کرده است که میزان ضایعات این میوه در سردخانه بالا می‌باشد که علت آن عدم رعایت استانداردهای فوق الذکر در نگهداری این میوه در سردخانه است که می‌تواند بدلیل ناآشنا بودن و عدم دقت مسئولین این سردخانه‌ها باشد.

ضایعات بعد از برداشت میوه کیوی:

در مقایسه با سایر میوه‌ها ضایعات بعد از برداشت میوه کیوی ناچیز است. درصورت رعایت کامل اصول داشت، برداشت‌، حمل‌ونقل، انبارداری وبازاررسانی، این ضایعات را حدود 3 % برآورد کرده‌اند. درکشور ایران بدلیل وجود سیستم حمل‌ونقل ضعیف وهمچنین عدم رعایت کامل اصول انبارداری، ضایعات پس از برداشت این میوه 33-24 درصد اعلام گردیده است.

عواملی مؤثر در کاهش میزان ضایعات پس از برداشت کیوی:

  • ارتقاء کیفیت عملیات داشت شامل ،سمپاشی مناسب، هرس، آبیاری، بادشکن و...
  • بهبود وضعیت برداشت با استفاده از کارگران ماهر و مجهز به دستکش، ساکهای مخصوص، برداشت بموقع در دو تا سه نوبت و...
  • رعایت دقیق اصول انبارداری
  • احداث  کارخانجات درجه‌بندی و بسته‌بندی مدرن و تجهیز کارخانجات موجود
  • بهبود سیستم حمل ونقل ( افزایش کانتینرهای سردخانه دار )

فرآوری محصول کیوی فروت :

میوه کیوی‌فروت را می‌توان علاوه بر مصرف خام، میوه خشک شده، یخ زده، آب میوه، در سالاد، شیرین‌پزی، بستنی و شکلات، مربا، مارمالاد، ژله، کمپوت و غیره مصرف نمود. این میوه به علت دارا بودن آنزیم آکتینیدین نرم کننده خوبی برای گوشت بوده و طعم مطبوعی به آن می‌بخشد. درحال حاضر این میوه در کشور فقط به مصرف تازه خوری می‌رسد و صنایع تبدیلی کیوی‌فروت درکشور احداث نشده است. با توجه به اینکه حدود 60%  از میوه‌های تولیدی کشور ریز بوده و مقدار قابل توجهی از آن بدشکل، ضربدیده می‌باشد و قابل صدور یا ارائه به بازارهای داخلی نمی‌باشد. بنابراین احداث واحدهای صنایع‌تبدیلی می‌تواند این نوع میوه‌ها را نیز قابل استفاده نموده و ارزش افزوده ایجاد نماید.

وضعیت صادرات میوه کیوی:

از سال 1371 بتدریج با افزایش تولید، صدور این میوه آغاز شده و روند صادرات آن هرساله رو به افزایش بوده است. تا سال 1377  میزان صادرات کیوی فروت در آمار نامه‌های گمرک جمهوری اسلامی ایران و سایر بخشها بصورت تفکیک شده، ارائه نمی‌شد ولی از سال 1378 میزان صادرات این میوه در آمارنامه‌های گمرک بطور رسمی انتشار می‌یابد. میزان صادرات این محصول در سالهای 1371 لغایت 1378  که بطور غیر رسمی از طرف شورای کیوی کاران ارائه  گردیده است بشرح زیر است .

روند صادرات کیوی طی 20 سال

سال

وزن(تن)

ارزش(میلیون ریال)

ارزش(هزاردلار)

 

1366

1

44و0

25و0

آمار غیر رسمی

1367

2

1

5و0

آمار غیر رسمی

1368

5

2

1

آمار غیر رسمی

1369

12

5

3

آمار غیر رسمی

1370

20

9

5

آمار غیر رسمی

1371

80

35

20

آمار غیر رسمی

1372

400

176

100

آمار غیر رسمی

1373

2000

880

500

آمار غیر رسمی

1374

5000

2200

1250

آمار غیر رسمی

1375

10000

4400

2500

آمار غیر رسمی

1376

12000

5280

3000

آمار غیر رسمی

1377

20000

8800

5000

آمار غیر رسمی

1378

12077

5359

3053

آمار رسمی گمرک

1379

9052

3952

2252

آمار رسمی گمرک

1380

8728

3852

2195

آمار رسمی گمرک

1381

11299

24070

3194

آمار رسمی گمرک

1382

23519

58709

7413

آمار رسمی گمرک

1383

20000

49924

2525

آمارغیررسمی

1384

22661

97527

10779

آمار رسمی گمرک

1385

23061

101435

11020

آمار رسمی گمرک

1386

25423

112486

12148

آمار رسمی گمرک

 

 

 

 

هو الجمیل

 

 

موضوع مقاله:

گیاهشناسی، ازدیاد، هرس، شرایط اقلیمی و تغذیه گیاه گردو

 

آزمایشگاه تغذیه نهال

مدرس: جـناب آقـای درخشی

جمع­آوری شده توسط:  سعید ایرانی­نسب

گیاه شناسی گردو

گردو یکی از قدیمی ترین گونه های گیاهی می باشد که در روی کره زمین وجود داشته است . طبق بررسی های دیرین شناسی و گرده شناسی، گونه های مختلف گردو از دوران سوم زمین شناسی یعنی دوره ترشیاری در روی کره زمین وجود داشته ا ست. بررسی های فسیل شناسی نشان می دهد که فرم های اولیه گردو در مناطقی از آسیا، اروپا و آمریـکای شمالی رشد می نموده است . تغییرات آب و هوایی خصوصا درآخرین دوره یخبندان باعـث تغییر پراکندگی مناطق رشد این جنس به شکل امروزی گردیده است . جنس گـردو دارای

بیست و یک گونه است که اکثر آن ها در آسیـای مرکزی، شرقی، خـاورمیانه، دامـنه کوه های "کارپات " در جنوب شرقی اروپا، دامنه کوه های هیمالیا، شمال آفریقا، یونان و برخی ایالت های آمریکا پـراکنده اند . امــا در منطقه کوه هـای کارپاتیان در شرق اروپا، سراسر ترکیه، عراق، ایران، جنوب روسیه، افغانستان تا مناطق شمال غربی هیمالیا، گردوی وحشی ایرانی یافت شده است.

برخی گردو را بومی آناتولی دانسته، که دارای تاریخچه ای طولانی از کشت و کار در این منطقه می باشد،

برخی دیگر این گونه را بومی چین نیز معرفی نموده اند . هم چنین محققین زیــادی نیز معتقدند که منشاء گردو ایران بوده و از اینجا به سـمت شرق، ابتدا به هند و بـــعد از آن حدود 150 سال قبل از میلاد به چین انتقال یافته است و سپاه اسکندر در بازگشت خود آن را به اروپا برده است . در ایران درختان کهنسال گردو را در بسیاری از مناطق کشور می توان یافت که سن آنها از چند صد سال نیز تـجاوز می نماید . ایـن گونه به صورت خودرو در جنگل های شمال کشور نیز دیده می شود.

 

طبقه بندی و جایگاه سیستماتیک و گیاه شناسی گردو

گردو درختی است زیر شاخه نهان دان گان ، رده دولپه ای ها، زیر رده بی گلبرگان، راسته شاتون داران. 

جنس گردو دارای بیست و یک گونه است که مهم ترین گونه آن گردوی ایرا نی معروف است که در بسیاری از کشور ها به صورت تجاری پرورش داده می شود. گونه های دیگر گردو بیشــتر بـه صـورت منطــقه ای و اکثرا به خاطر چــوب و گاهـی میوه پـــرورش داده میشوند . مهم ترین گونه آن ها از نظر چوب ، گردوی سیاه شرق آمریکا می باشد. گونه های مختلف گردو در سه گ روه به صورت زیر طبقه بندی می شوند:

گردوهای سفید شامل:

J. cinerea

J. cathayensis

J. mandshurica

J. stenocarpa

J. sieboldiana

J. cardiformi

 

گردوهای سیاه شامل :

J. rupestris

J. californica

J. major

J. hindsi

J. nigra

 

گردوهای ایرانی:

j. regia

مهم ترین گونه این جنس و یکی از مهم ترین میوه های خشک (Juglans regia L.) گردوی ایرانی آجیلی می باشد کــه به طور گسترده ای در سراسر جهان پراکــنده شده و گسترده کشت و کار می شود . این گردوها، درختانی بزرگ ، خزان کننده با تاجی مدور و ارتفاعی در حدود 27 متر از گروه پهن برگان با برگ های مرکب شانه ای فـرد بـزرگ و بدون گوشوارک با پرزهای غده ای و کنارة صاف می باشد . یک پایــه و دارای گل های تک جنسی است. تنه صاف یا فلسی و شیار دار، جوانه ها پ وشیده از فلس های معــدود هستند و توسط باد گرده افشانی می شوند. میوه گردو شفت تقریبا مدور، اگزوکارپ دارای رنگ سبز روشن است ، در هنگام بلوغ ، برون بر و میان بر سبز میوه از آن جدا می شود . درون بر سخت و چوبی است ، ضخامت پوست چوبی متنوع و از پوست کاغذی  تا پوست کلفت  و سخت می باشد و مغز را در بر می گیرد، بذر دارای دو لپه است که توســط شیار ناقصی هر لپه به دو قسمت تقسیم می شود . مغز بدون آلبومن با اندوخـته روغـنی است، فضای داخلی میوه توسط دیواره غضروفی ناقصی تقسیم شده است.

 

روش های مهم ازدیاد گردو

روش ازدیاد جنسی-  غیر رویشی

ازدیاد با استفاده از نهال های بذری

در گذشته بذر گردو های مرغوب را انتخاب و از آن ها برای تکثیر گردو استفاده می شد که این کار از زمان های قدیم شروع شده و طی مدت های طولانی برای تکثیر گردو کاربرد داشته و در حال حاضر نیز به صورت گسترده ای در کشور ما اســتفاده می شود . اگر چه این روش تکثیر دارای مزیت هایی مثل عدم انتقـال بیماری های

ویروسی از والدین به نتاج بذری و ارزانتر بودن روش تـکثیر می باشد. اما در مقابل، این روش تکثیر دارای معایب عمدای نیز هست که مانع از اســتفاده آن برای تکثیر می شود ازجمله آن ها می توان به هتروزیگوت بودن درختان گردو اشاره کرد که به دلیل دگر گرده افشان بودن درختان گردو ایجاد شده و باعث می شود تکـثیر مجدد آن از طـریق بذر منجر به تفرق هر چه بیشترصفات رویشــی و زایشی نتاج گردد. بنابراین با استفاده از این روش، تعداد بسیار زیادی از هیبریدهای طبیعی با ویـــژگی های بسیار متنوعی ایجاد خواهد شد که محصولات تولیدی آن ها یکـنواختی لازم ، بازارپسندی ، ارزش صادراتی و تجاری مطلوبی نخواهند داشت . در حــال حاضر به دلیل بذری بودن اکثر باغ های ایران، مهم ترین موانع صادراتی این محـصول، عدم یکنواختی محصول تولیدی از لحـاظ اندازه، کیفیــت مغز و سایر صــفات ظاهـری  می باشد چون اکثر کشورهای وارد کننده خواهان آجیل هایی با مغز روشن، اندازه و

شکل یکنواخت هستند، بدیهی است که محموله های تجاری ایران که حــاوی گرد وهای ریز و درشت و رنگارنگ است قادر به رقابت با محصولات کشــورهای رقیب که تحـت عناویـن و استانداردهـای مشخص عرضه می شوند را خواهـند داشت. از عیب های دیگر استفاده از بذر می توان به طولانی بودن دوره نونهالی دانـهال های گردو (8 سال) اشاره کرد . وجود این مشکلات در تـکثیر از طریق بذر باعــث شده است امروزه استفاده از بذور برای تکثیر ارقام کنار گذاشـته شده و دانهال های بذری گردو فقط به عنوان پایه برای انجام پیوند مورد استفاده قرار گیرد.

تکثیر رویشی - غیر جنسی

برای تولید محصولات یکنواخت و یکدست باید تکثیر رویشی ارقام انجام گیرد ، برخی از مزایای تکثیر غیر جنسی عبارتند از :

-         استفاده از ویژگی های گیاهان مادری که دارای صفات مطلوب می باشند.

-         امکان تکثیر تعداد زیادی از نهال های یکنواخت و ارقام مناسب در شرایط یکسان

-         امکان ایجاد باغ های یکدست و مدیریت آسان و اقتصادی

-         تولید محصولات با کیفیت بالا و افزایش توان رقابتی محصولات تولیدی در بازارهای جهانی

-         حفظ و استفاده از جهش ها یی که در گیاهان اتفاق می افتند.

-         رفع برخی از محدودیت های مربوط به گرده افشانی از طریق پیوند ارقامی که گل های نر آن به طور هم زمان با گل های ماده رقم مورد نظر باز می شوند(حذف دیکو گامی)

-         کنترل برخی از آفات و بیماری ها از طریق پیوند ارقام حساس بر روی پایه های مقاوم خاک و ... برای PH ، استفاده از پایه های مقاوم به شرایط نامناسب خاک از قبیل شوری، خشکی، غرق آبی.

-         میزان عملکرد باغ های تکثیر شده با روش های غیر جنسی بسیار بیشتر از باغ های ایجاد شده با نهال های بذری است.

-         روش های مختلفی از قبیل خوابانیدن، قلمه زدن ، نامیزیدن، کشت بافت و پیوند برای تکثیر رویشی گردو مورد استفاده قرار گرفته است.

 

پیوند

از سال 1868 میلادی تا به حال صنعت گــردو  در آمریکا تــحولات عمده ای را پشت سر گذاشته و با انجام کارهای اصـلاحی از طریق جمع آوری ژنوتیپ ها و دورگ گــیری بیـش از 35 رقم معرفــی شــده است . در مــوازات آن در سایر

کشورها نیز کارهای اصلاحی و معرفی ارقام جدید انجام شده است . در ایــران نیز کارهای اصلاحی در سال 1362برای G و 3 ،Z67 , Z30 , Z توسط عاطفی، و همکاران شروع شده و در نتیجه این کارها ژنوتیپ های امید بخش 63تکثیر غــیر جنسی معرفی شدند . اما برای استفاده از مزیت های ایــن ارقام برتر به استـفاده از روش های تکثیر رویشی نیاز می باشد که با توجه به مشکلات اسـتفاده از روش ها ی تکثیر رویشی مثل ریشه دار شدن قلـمه های گـردو ، خوابانیدن و کشـت بافت، امروزه از این روش ها در سطح تجاری وســیع استفاده نمی شود و در حـال حاضر برای حفظ خصوصیات ژنتیکی ارقام ژنوتیپ های برتر و تکثیر رویشی آن ها، پیوند تنها راه عمـلی و مفید به شمار می رود و بـه دلیل تلاش های زیـادی که در طی سالیان متمادی برای بهبود روش های پـیوند انجام شده است چــندین روش پیوند

تابستانه برای پیوند گردو مناسب تشخیص داده شده کـه در حال حاضر برای تکثیر غیر جنسی گردو مورد استفاده قرار می گیرند.

 

کشت بافت

با توجه به این که تکثیر گــردو با استفاده از تکنیک هـایی مثل قلـمه و خوابانیدن، خیلی سخت و حتی غیر ممکن می باشد در طی سال های اخـیر تلاش های بسیار زیادی برای ریزازدیادی گــردو انجام شده و روش های ریز ازدیـادی و جـنین زایی سوماتیکی گردو توسعه زیادی یافته است به طوری کُه در سال 1984 برای کشت مریستم را تهیه کردند . ریز ازدیادی گردوهای بالغ برای تکثیر و ارزیابی واریـته ها، DKW آن ، محیط کشت ویژه ای به نام ارزیابی رشد آن ها روی ریشه های خود، برای کـارهای تحـقیقاتی و تکـثیر در سطح تجـاری لازم است . اما با ایـن حال،

در رشد و نمو گردوهای کشت شده در داخل شیشه مشکلات جدی وجود دارد که باید حل شود.

شرایط اقلیمی مناسب کاشت گردو

دما

سرمای زمستانه و بهاره، بارندگی و گرمای تابستان از عوامل اقلیمی مهم هستند که می بایست در انتخاب محل کاشت درختان گردو به این عوامل توجه داشت . دمای کم در پاییز و بهار از عوامل محدودکننده عمده برای کشت گردو در بسیاری مناطق در عرض های بالا می باشد . مناطقی که بطور مدام در معرض وزش بادهای شدید هستند و یا در مناطق پست که در آن ها هوای سـرد جمع می شـود برای پـرورش هیچ یک از درختان میوه مناسب نیست .شیب های شمالی در مقایسه با شیب های جنوبی بهتر هستند چون در شیب های شـمالی، رشـد درختان میوه به علت خــنک بودن هوا نسبت به شیب های جنوبی دیرتر آغـاز ، می شود لذا درختان مــوجود در این شیب ها به دلیل گل دهی دیر هنگام از خطر سرمای بهاره در امان می مانند . در حالت کلی درخت گردو در طول تابستان و زمستان نسبت به گرما و سرمای بیش از حد حساس است.

به طور کلی گر دوی ایرانی بهترین سازگاری را با شرایط مدیترانه ای دارد .یعنــی تابستان های گرم و خشک و زمستان های معتدل را می پسندد . نیاز سرمایی ارقام گردو متفاوت است و از 400 الی 1600 ساعت متـغیر می باشد. بنـابراین اغلب تولید گردو در مناطقی از ایران است که نیاز سرمایی درختان برطرف می شود . اگر نیاز سرمایی گردو به علت زمستان گرم تامین نشود، درختان تا اواخر خــرداد خواب می مانند و چون در این حالت جوانه به اندازه کافی رشد نمی کند ، محصول کـافی تولید نمی شود . مطالعات نشان داده است جوانــه گل ارقام زود برگ ده سـریع تر

از ارقام دیربرگ تکامل می یابد و به عبارت دیگر نیاز سرمایی کمتری دارند . با این حال در ایران در اغــلب ارقام در اوایل دی مـاه نیاز سرمایی تامین می شـود . نیاز ســـرمایی کــــم برای ارقام و ژنـــوتیپ های گـــردو یک ویـــژگی مــهم بـه

حساب می آید زیرا با عث می شود این ژنوتیپ ها بتوانند درمناطق گرمتر نیز رشد کنند.

بذور گردو نیز برای جوانه زنی منظم نیاز به سرمادهی به مدت 90 روز دارند . بذور در طی این مدت باید در شرایط مرطوب نگهداری شوند و هوای کافی به آنها برسد و بذور در طول چینه سرمایی نباید خشک شوند . حداقل دمای موثر رشد 10 درجه سانتی گراد می باشد و میزان نیاز گرمایی گردو 1350درجه گزارش شــده است.

از نظر مقاومت به سرمای زمستان نیز ارقام مختلف باهم تفاوت دارند، ولی عمـوما دمای پایین تر از  10- درجه سانتی گراد برای اکثر گونه ها و ارقام گردو مـــضر است . گزارش شده که بین میزان مقاومت به سرما بین ژنوتیپ، نوع اندام، سـن و مرحله رشد گیاه ارتباط وجود دارد . به طوری که برخی از ارقام گردو که از کــوه های کارپاتین

لهستان منشا گرفته اند و به گردوی کارپاتی معروفند بـه عنوان یک نژاد مــقاوم به سرما شناخته شده اند و برخی معتقدند که این ژنوتیپ ها می توانند تا  35-  درجه سانتی گراد نیز زنده بمانند. درخت گردو در طی یــخبندان زمستانه در ســلول های زنده مقاومت نشان می دهد . زیرا درطی یخبندان ( دمای کم) درسلول های زنده ، نشاسته تبدیل به قند ( سوکروز) می شود و فشار اسـمزی در آنها بالا می رود کــه این روشی برای اکتساب مقاومت به سـرما می باشد . امــا یخ زدن و ذوب شــدن متوالی به آوندهای چوب صدمه می زند و سبب انسداد آوند چوبی می شود . گردوهای ایرانی در صورتی به سرمای زمستان مقاوت نشان می دهند که سـرما به

تدریج در طول استراحت گیاهی اثر کند . جوانه های گردو در حالت خواب بین 15 تا 30 درجه سانتی گراد زیر صفر را تحمل می کنند . امــا عارضه پوسته پــوسته شدن تنه درخت که گاه ناشی از یخ زدگی است رخ میدهــد.گزارش شده کــه بین عرض جغرافیایی و مقاومت به سرما ، همبسـتگی مثبت وجود دارد بــطوری که در عرض های بالاتر می توان گردوهای مقاوم تر به سرما یافت . لذا مــی بایست در موقع کاشت به نوع ژنوتیپ از نظر میزان مقاومت به سرما و میـــزان نیاز سرمایی توجه داشت به طوری که در مــناطقی با زمســتان های بسیار ســرد، باید ارقامی

کشت شود که به سرمای زمستان مقاومت کافی داشـــته باش ند. این ارقـام باید زودرس باشند و زود خزان کنند تا در اوایل زمـستان در خواب عمیق باشــند . هم چنین بروز دماهای زیرصفر و یخبندان در اوایل بهار ســبب سرمازدگی شاخه های سال جاری و به خصوص گل ها می شود . لذا انتخاب ارقام دیر برگ ده می تواند یکی از اهداف برنامه های اصلاحی باشد.

 

خاک

pH گردو در هر نوع خاکی رشد می کند اما خاک های آهکی ، فشرده و یا شرایط خشک را نمی پسندد. این درخت خاک های عمیق ( حدودا 12 متر عمق ) ، شنی لومی و یا رسی لومی را ترجیح می دهد. شوری خاک را حداکثر تا 4 میلی موس بر سانتی متر تحمل می کند و به شرایط غرقابی خاک حــساس است و رطــوبت زیاد خاک سبب پوسیدگی ریشه و طوقه و ریزش گل ها و میوه ها می گردد .

خاک زیرین باید عاری از سنگ، رس سفت و لایه غیر قابـل نفوذ باشد . قــبل از کاشت نهال ها می بایست تجزیه شیمیایی خاک در عمق های صفر تا 30 سانتی متری ، 30 تا 60 سانتی متری، 60 تا 90 سانتی متری و 90 تا 120 سانتی متری انجام شود.

 

 

هرس کردن درخت گردو:

هرس کردن شامل دو مرحله میباشد: 1-هرس فرم درخت گردو 2- هرس باردهی درخت گردو

1-هرس فرم : در سالهای اولیه­ی رشد نهال صورت میگیرد. بدین صورت است که از فاصله 5/1متری نهال سر برداری میشود و محل بریدگـی با چسب باغبانی پــوشانده میشود.که این امر باعث رشد شاخه های جانبی درخت گردو میشود.در سالهای بـعد نیز تعداد شاخه ها کمتر شده و بقیه شاخه ها از روی تنه حذف میشوند.با این روش هرس کردن که تدریجی ودر سالهای اولیه رشد درخت صورت میگــیرد فرم اصلی درخــت شکل میگیرد.

2-هرس باردهی : این نوع هرس معمولا در اواخر زمســتان وگاهی در تابســتان هم انجام میشود.که شامل :حذف شاخه های مزاحم خشک وناجور میباشد.وباید سعی نمود که حتما محل بریدگی با چسب باغبانی پوشانده شود. منظـور از هرس حــذف کامل شاخه های زیادی و نرکها یا آن قسمتهایی است که مانع تابش نور خورشید به داخل تاج درخت میشود. با دقت در انجام هرس میتوان سلامت درختان را به نحو مطـلوب تامین کرد و از نامرغوب شدن گردوها جلوگـیری کرد.این هرس را میتوان هر سـال یکبار انجام داد. نمونه دیگر از هــرس کردن درختان کهن سال گــردو که بیشتر از 30سال سن دارند میباشد که به منظور جوان کردن درخت شاخه های پیر و درهم را هرس کرده و با این کار شاخه های جوان میوه دهی زیادتری خواهند داشت.

 

تغذیه گردو

درخت گردو مواد غذایی مورد نیاز خود را از خاک جذب می کند.در صورتی که مـقدار یک یا چند عنصر غذایی در خام کمتر از حد معمول باشد،ازکود های مختلف بـرای بر طرف کردن کمبود مواد غذایی خاک استفاده میشود.مقدار عناصر معدنی مصرفی برگ

عناصر پر مصرف(kg)

عناصر کم مصرف(gr)

N

P

K

CA

MG

FE

MN

ZN

CU

B

131.9

9.3

77.7

150.4

14.8

587.5

420.4

292.4

264.4

147.6

 

در یک هکتار باغ گردو:

 

 

 

تاج درخت گردو در یک هـکتار باغ بارده، هر سال kg 150کلسیم، kg 13نیتروژن و kg 78 پتاسـیم مصرف میکند.مـغز گــردو دارای بیشترین مقدار mg،n،p،mn میباشد.همچنین پوست سبز دارای بیشترین مقدار پتاسیم و بیش از نیمی از کل کلسیم مـیوه اسـت.عـلاوه بر این پوست خشـک،ضمن فقدان عناصر پر مصــرف (به استثناء کلسیم) داری مقدار زیادی عناصر کم مصرف میباشد.

آزمایش و شناخت ویژگی های خاک قبل از کاشت درخت در آن،در تعیین سرنوشت آینده یک باغ گردو نقش اساسـی دارد.قبل از کاشت درخت گردو،بایـد بنـیه خاک از لحاظ عناصر کم تحرک معدنی مانند فسـفر،پتاسیم،منیزیـم یا آهـک (در زمین های اسیدی)در عمق زیاد در چاله های کاشت درخت،تقویت شود. نوع کود و میزان نیاز به آن از راه تجـــزیه فیزیــــکی و شیمیایـــــی طــــبقات مختـــــلف خـــــاک                           (صفرتا 25 و 25تا50سانتی متر در عمق) قبلاًتعیین و مشخص میشود.اهمیت تاثیر تقویت خاک قبل از کاشت به حدی است که این کار به شدت توصیه میشود.

 

 

 

منابع:

سایت کانون هماهنگی دانش و صنعت گردو (متن)

سایت رویان مینو گلستان (جدول تغذیه)

WWW.Dalin.ir (متن)

www.holool.parsiblog.com (متن)

 

کاشت گلابی:

دستورالعمل فنی کاشت نهال
1- شخم زمین:با استفاده از گاوآهنهای قلمی یا دکمپکتور زمین باید به عمق120 تا130 سانتیمتر بصورت دو شخم عمود بر هم نرم وآماده گردد.
2- تهیه نقشه: برای کاشت درختان میوه روشهای مختلفی از جمله مربعی، مستطیلی، مثلثی و داربستی وجود دارد روشهای مستطیلی و مثلثی از دیگر روش ها بهتر است چون در این دو روش درختان از نور گیری بهتری برخوردار بوده و کمترین سایه اندازی را بر روی هم خواهند داشت . از کاشتن درختان به روش مربع در مناطق سردسیر باید خوداری گردد زیرا این روش مخصوص مناطق گرمسیری است در این روش درختان در صبح و بعد ظهر بر روی هم سایه اندازی دارند و عملکرد به شدت پائین می آید .
3- حفر گودال: ابعاد گودال بسته به حاصلخیزی، جنس خاک و نوع درخت متغیر است. در صورت مساعد بودن شرایط خاک بهتر است ابعاد گودال به طول 50 سانتیمتر ، عرض50 سانتیمتر و عمق 50 سانتیمتر باشد. در اراضی دارای خاک ضعیف و سنگلاخی ابعاد گودال به طول 100سانتیمتر، عرض 80 سانتیمتر و عمق 150 سانتیمتر در نظر گرفته می شود. با این روش کشت، درختان در مدت یک سال به اندازه دو تا سه سال رشد می کنند و در دراز مدت هیچ مشکلی برای رشد و نمو درخت بوجود نمی آید.درموقع حفر گودال، خاک سطح الارض(قسمت بالا) در سمت راست و خاک پائین در سمت چپ گودال ریخته شود. در زمان کاشت نهال خاک سطح الارض (که قویتر و حاصلخیزتر است) را با کود دامی پوسیده مخلوط نموده، و اطراف نهال با آن پر خواهد شد
4- خاک مناسب: بطور کلی اکثر درختان میوه طالب خاکهای سبک (شنی لومی) با اسیدیته 7-6می باشند. در صورت نامساعد بودن خاک، با انتخاب پایه مناسب می توان مشکل را برطرف نمود. از کاشت درختان هلو در خاکهای سنگین باید خودرای شود. چون پس از مدتی برگهای هلو کوچک و زرد رنگ شده ودر نهایت شروع به ریزش می نمایند. خاک های سنگین مناسب درختان آلو و گلابی است. در خاکهای آهکی و شنی و سنگلاخی نیز درختان گیلاس، گردو و زردآلو.بهترین عملکرد را دارند.

5- انتخاب نوع درخت ورقم مناسب آن: از کاشت درختان گردو ،زردآلو، سیب، گلابی(دیررس)،هلوهای زودرس (اسپرینگ تایم یا 60روزه و زعفرانی اول رس )و آلو(بخارا یا درگزی )در دشت خوداری گردد، چون در اکثر سال ها دچار سرمازدگی بهاره می شوند. برای کاشت درختان میوه بهتر است حداقل از دو تا سه رقم سازگار در منطقه استفاده گردد تا گرده افشانی به بهترین نحو صورت گیرد و ریسک تولید محصول کاهش یابد.

6- تهیه و حمل نهال: بهتر است از خزانه های مورد تائید کمیته نهال استان نهال دارای اتیکت تهیه گردد و بصورت شکلات پیچ تا محل مورد نظر انتقال یابد و بلافاصله کشت گردد. در غیر این صورت روی ریشه ها را بپوشانیده تا ریشه های مویی خشک نشوند.

7- آرایش ریشه و ضدعفونی نهال: پس از حذف ریشه های زخمی و شکسته، با استفاده از 50لیتر آب، 7 کیلوگرم کود دامی تازه و 300 گرم سم قارچ کش میتوان معجونی آماده کرده و ریشه ها نهال را با آن ضدعفونی نمود .
8- سر برداری نهال: بدون استثنا در موقع کاشت نهال باید سر برداری صورت گیرد تا تعادل قسمت هوایی و زمینی برقرار گردد. بستگی به نوع درخت سر برداری متغیر می باشد. بطور کلی برای اکثر درختان همچون سیب،گلابی،به وآلو یک متر و برای هلو و شلیل 80-60سانتیمتر وبرای گردو 120 سانتیمترسربرداری مناسب است. با توجه به خالی بودن ساقه گردو جهت جلوگیری از نفوذ آب به داخل ساقه محل برش باید با چسب پیوند پوشانیده شود .
9- جهت و ارتفاع کاشت نهال: برای گیرایی بیشتر،تولیدکنندگان نهال پیوند را در سمت شمال می زنند، لذا هنگام کاشت نهال باید پیوندک در سمت شمال قرار گیرد. در غیر این صورت 7-5 سال بعد،از تنه درخت صمغ خارج شده و باعث خشک شدن آن می شود.همچنین موقع کاشت نهال پیوندک باید20-10 سانتیمتر بالاتر از سطح خاک باشد تا خفه نشود.
10- آبیاری:لازم است بلافاصله پس از کاشت نهال، آبیاری دقیق انجام گیرد. در صورت نبودن آب، با پا خاک اطراف نهال را فشرده تا هوای اطراف ریشه هاخارج شود و از خشک شدن نهال جلوگیری گردد.

برداشت گلابی و نگهداری:

 پیشگفتار

استاندارد آئین کار نگهداری گلابی در سردخانه نخستین بار در سال 1353تهیه گردیده است، براساس پیشنهادهای رسیده و بررسی و تایید کمیسیون فنی مربوطه برای اولین بار مورد تجدید نظر قرار گرفت و در دویست و پانزدهمین کمیته ملی استاندارد کشاورزی و غذائی مورخ 76/12/13تصویب شد اینک باستناد بند 1 ماده 3قانون اصلاحی قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بهمن ماه سال 1371بعنوان استاندارد رسمی ایران منتشر گردید.

برای حفظ همگامی و هماهنگی با پیشرفتهای ملی و جهانی در زمینه صنایع و علوم، استانداردهای ایران در مواقع لزوم مورد تجدید نظر بعدی مورد توجه واقع خواهد شد.

بنابراین برای مراجعه به استانداردهای ایران باید همواره از آخرین چاپ و تجدید نظر آنها استفاده کرد.

در تهیه و تجدید نظر این استاندارد سعی شده است که ضمن توجه به شرایط موجود و نیازهای جامعه حتی المقدور بین این استاندارد و استاندارد کشورهای صنعتی و پیشرفته هماهنگی ایجاد شود.

لذا با بررسی امکانات ومهارتهای موجود و اجرای آزمایشهای لازم این استاندارد با استفاده از منابع زیر تهیه گردیده است:


آیین کار نگهداری گلابی در سردخانه

مقدمه

این آیین کار راهنمای کلی است.زیرا مکان کشت ،رقمهای گوناگون و چگونگی موقعیت محلی ممکن است شرایط دیگری را برای برداشت و نگهداری مشخص سازد.

این آیین کار را نمی توان بگونه یکسان برای همه رقمها و در همه آب و هواهای گوناگون بکار برد و باید کارشناسان درباره دگرگونیهای مورد نیاز تصمیم گیری کنند.

از این گذشته ،عاملهای باغبانی در این آیین کار بحساب نیامده و به ضایعاتی که در هنگام نگهداری به وجود می آید پرداخته نشده است.اهمیت این دو موضوع فراموش نشده ،ولی همه عاملهای مؤثر (عاملهای محیطی یا روشهای فنی کشاورزی ) بخوبی شناخته شده نیستند ،افزون بر این ریشه بسیاری ناهنجاریهای فیزیولوژیکی گلابی همانند راههای مناسب مبارزه با آنها بطور یقین مشخص نمی باشد.بنابراین به سختی می توان درباره دو نکته بالا رهنمودهایی ارائه نمود با وجود این چند راهنمایی که در پیوست (ب)داده شده به اندازه بسنده ای در حد دانش روز دارای پایه محکمی بوده و سودمند می باشد.

با توجه به همه تنگناهای احتمالی برخاسته از این حقیقت، که میوه ها زنده بوده و بسیار تغییر پذیرند، بهره گیری از راهنمائیهای نگاشته شده در این آئین کار باید بتواند از زیانهای بسیاری در سردخانه جلوگیری کرده و در بیشتر موردها نگهداری دراز مدت را میسر می سازد.

1- هدف

هدف از تدوین این آئین کار راهنمایی درباره روش نگهداری رقمهای گلابی کشور در سردخانه برای تازه خوری می باشد.

2- دامنه کاربرد

این آئین کار در باره زمان برداشت ،روش چیدن ،جورکردن ،بسته بندی ،نگهداری و عرضه گلابی کاربرد دارد.

3- تعاریف و اصطلاحات

در این آئین کار واژه ها و اصطلاحات با تعاریف زیر به کار برده می شود.

3-1- گلابی: گلابی میوه درخت PYRUS. Communis.L از خانواده گلسرخیان می باشد.

3-2- سردخانه: سردخانه جایی است که می توان دما و دمه نسبی را تحت شرایط دلخواه کنترل نمود.

3-3- رسیدن: حالتی است که میوه حداکثر رشد را کرده و مواد غذایی مطلوب و مورد نظر را بدست آورده باشد.

 4برداشت

4-1- زمان برداشت: گلابی را بسته به رقم باید هنگامی برداشت کرد که از دید فیزیولوژی رسیده باشد.بدیهی است که میوه در این مرحله هنوز رنگ ،بو ، مزه کام پذیر را ندارد و رسیدن به چونی بهینه نیاز به گذشت زمان دارد.

4-2- نشانه های رسیدن گلابی:با بهره گیری از نشانه های زیر می توان به رسیده بودن میوه گلابی پی برد: 

4-2- 1- سفتی بافت میوه - سفتی بافت میوه را می توان با بهره گیری از ایستادگی سنج (مقاومت سنج 1 )اندازه گیری کرد.

4-2-2- نشاسته میوه - بودن نشاسته در بافت میوه را می توان با بهره گیری از اثر محلول ید/پتاسیم یدید روی برش میوه شناسایی و ارز یابی کرد.

4- 2-3-مواد جامد محلول در آب - مواد جامد محلول در آب را می توان با بهره گیری از دستگاه رفرکتومتر 2 اندازه گیری کرد.

4-2-4- جدا شدن میوه از شاخه - اگر میوه رسیده باشد به آسانی از شاخه جدا می شود.

4-2-5- رنگ زمینه پوست میوه - رنگ زمینه پوست میوه را می توان با بهره گیری از جدولهای رنگ ویژه برای هر رقم شناسایی کرد.

بهره گیری از نشانه های بالا برای تعیین هنگام برداشت درباره همه رقمها و در همه منطقه ها یکسان نیست ،و ممکن است درباره یک رقم نیز از منطقه ای به منطقه دیگر تغییر کند. باغدار باید بر پایه یافته های خود در بهره گیری از این نشانه ها بهترین هنگام برداشت را برای هر رقم در منطقه کاشت برگزیند. گزینش هنگام برداشت درباره رقمهای زودرس مانند شاه میوه مهمتر از رقمهای دیر رس است.

هنگام برداشت برای نگهداری در هوای کنترل شده 3 دارای اهمیت بیشتری از نگهداری در هوای معمولی است.

5- نگهداری

5-1- ویژگیهای لازم برای نگهداری: میوه هایی که برای نگهداری در نظر گرفته می شوند باید دارای چونی بر گزیده ،بدون کوفتگی و یا ناهنجاریهای فیزیولوژیکی بوده و هیچ نشانه ای از حمله قارچ و باکتری نداشته باشند. همچنین باید پاکیزه و بدون کمترین نم بگونه آب باشند.

5-2- گذاشتن در سردخانه: پس از برداشت باید هر چه زودتر میوه را در سردخانه گذاشت و دما به را به اندازه ای که در خور رقم میوه باشد پایین آورد.

یادآوری - برای نگهداری دراز مدت پیش سرد کردن و گرفتن دمای تند میوه لازم است.

5-3- روش نگهداری:میوه را باید با دقت جابجا کرد و در بسته هایی گذاشت که هوا به آسانی در آن گردش کند. هنگامی که کومه روی بار پاچیده شود انباشتگی میوه بیش بیش از 250کیلوگرم در متر مکعب از فضای قابل بهره گیری می باشد.

6- شرایط بهینه نگهداری

6-1- دما: گلابی ها را باید در پایین ترین دمای ممکن ،تا اندازه ای که از خطر یخ بستن پرهیز شود نگهداری کرد. بطور کلی بهترین نتیجه در دمای 0/5+ تا1- زینه سلسیوس بدست آمده است. یک زینه سلسیوس نابرابری در دمای نگهداری اثر ژرفی در انبار مانی دارد.

نشان داده شده است که نگهداری در انبار سرد تا اندازه کمی سبب پایین آمدن نقطه یخ بستن میوه می شود. بر این پایه درباره گلابی های ویلیامز 4 سفارش شده است که دمای آنرا در سردخانه کم کم از صفر تا -1/5 زینه سلسیوس پایین بیاورند. این روش سبب افزایش انبار زمانی به اندازه چشمگیری شده است ،ولی اجرای آن آسان نیست زیرا نمی توان دمای گنج (حجم) بزرگی از میوه را در سردخانه پایین آورد و اندازه همگون نگه داشت.

رسیدن میوه در طی نگهداری بستگی به گزینش دمای سردخانه دارد.هنگامی که دمای سردخانه پایین است ( 0تا 1- زینه سلسیوس )دگرگونی های مربوط به ویژگیهای رسیدن گلابی به آرامی انجام می گیرد و فرایند تکمیلی رساندن آنرا بعد از بیرون آوردن از سردخانه در دمای بالاتر ضروری می سازد.

از سوی دیگر در دمای معین (سه زینه سلسیوس برای کمیس 5 و چهار زینه سلسیوس برای رقم پاس کراسان 6رسیدن کند است ولی می تواند در سردخانه کامل شود.

برخی از رقمها تنها اگر دوره نگهداری در دمای پایین خیلی زیاد نباشد می توان در دمای بالاتر بطور کامل برسد (برای مثال ،کنتس 7 ،ویلیامز،کمیس). بالا رفتن ناگهانی دما می تواند سبب آغاز رسیدن میوه گردد. این فرایند رسیدن ،پس از پایین آوردن دما همچنان ادامه می باید و باز نمی ایستد.

6-2- دمه نسبی: گلابی را بطور معمول می توان در دمه نسبی بین 85تا  95درصد نگهداری کرد.

6-3- گردش هوا: گردش هوا با نرخ 20تا  30بار هوادهی( تهویه) یا 80تا  100متر مکعب در ساعت برای هر تن میوه سفارش می شود. بهره گیری از با کس پالت به گردش هوا کمک می کند.

6-4- مدت نگهداری: جدول شماره یک مدت نگهداری در شرایط بالا گفته را برای شماری از رقمها بدست می دهد. نگهداری نباید بیش از آنچه که برای حفظ چونی میوه لازم است دنبال شود. برای آگاهی از چگونگی میوه در سردخانه باید بگونه مرتب از آن نمونه برداری و نمونه ها بررسی شود. نمونه برداری از میوه باید به روشی انجام گیرد که پدیدار شدن هر ضایعه ای به تندی شناسایی شود.

6-5- کارهای لازم پس از پایان نگهداری: دمای سفارش شده برای رساندن گلابی پس از نگهداری در سردخانه   15تا  18زینه سلسیوس است.

با بهره گیری از اتیلن می توان به شتاب رسیدن گلابی افزود.گاز اتیلن بطور کلی با غلظت 0/1 تا 0/2 درصد در دمای 18زینه سلسیوس و دمه نسبی 90درصد مورد بهره گیری قرار می گیرد.

جدول شماره یک رقمهایی را که پس از نگهداری در سردخانه باید مورد رساندن تکمیلی قرار گیرند بدست می دهد.

 

 7- سایر فرایندهای نگهداری

7-1- نگهداری در هوای کنترل شده: در این روش بیشتر از آمیزه های گازی زیر بهره گیری می شود. کربن دی اکسید 1تا  3درصد و اکسیژن 2تا  5درصد.

این آمیزه ها تنها به عنوان راهنما داده شده و کارشناسان باید سفارشهای لازم درباره آمیزه های دیگر را بر پایه نیاز ویژه هر رقم به کربن دی اکسید و اکسیژن با توجه به شرایط محلی بدهند. پیوست شماره یک نمونه ای از این سفارشها را بدست می دهد. زیادی کربن دی اکسید (بالای 5درصد) ممکن است سبب پدیدار شدن ناهنجاریهایی مانند قهوه ای شدن و سخت شدن بافت میوه در دوران نگهداری گردد.لازم است از بکارگیری آمیزه هایی که دارای کربن دی اکسید بالا هستند در نگهداری رقمهایی که بویژه حساس به این ناهنجاریها شناخته شده اند (برای مثال کمیس و ویلیامز )پرهیز کرد.

در جدول شماره 2بهترین آمیزه گازها همراه با دمای مورد نیاز برخی از رقمها برای بدست آوردن بیشترین انبار مانی آمده است.

7-2- نگهداری در بسته های پلاستیکی: بکارگیری پوششهای ویژه از جنس پلاستیک که در خور تماس با خوراکیها شناخته شده اند ،امکان می دهد که از کاهش وزن برخاسته در دوران نگهداری به اندازه چشمگیری کاسته شود.و در برخی موردها مدت زمان نگهداری در سردخانه افزایش می یابد. پوششهای پلاستیکی ویژه باید دارای سوراخهای ریزی باشند تا از گرد آمدن و افزوده شدن کربن دی اکسید جلوگیری نماید. اندازه کربن نباید در درون پوشش پلاستیکی بیش از 3 درصد شود ،زیرا افزایش آن سبب قهوه ای شدن تخمدان و گوشت میوه می شود. پوششهای پلاستیکی ویژه ،انبار مانی چند رقم گلابی را چهار تا هشت هفته افزایش می دهد.

یادآوری 1- شرایط داده شده برای نگهداری رقم ویلیامز در هوای کنترل شده با ظرافت تنظیم گردیده و برای نگهداری در سردخانه نیاز به برداشت میوه در شرایط. ویژه و زمان دقیق می باشد.

در برخی از کشورها مانند انگلستان نگهداری این رقم در هوای کنترل شده سفارش می شود.

یادآوری 2- ترابری نیاز به هوای کنترل شده ندارد.

پیوست ب

سفارشهای زیر در باره نقش باغدار و ضایعات دوران نگهداری همانطور که در متن اصلی آمده دارای سرشت کلی است. بنابراین کارشناس موظف است در صورت نیاز و با توجه به رقم مورد نظر تصمیم گیری و بهره جویی نماید.

ب -1- نقش باغدار (تأثیر محیط و روش کاشت )تأثیر ناخواسته برخی از عاملهای محیطی و فنی کشاورزی در حال حاضر بهتر شناسایی شده است. اگر عرضه به بازار از اولین هفته برداشت ضرورت داشته باشد بهتر آن است که در شرایط زیر گلابی را در سردخانه نگهداری نکرد و یا تنها مدت کوتاهی نگهداری کرد.

این شرایط به شرح زیر است:

- میوه هایی که خیلی درشت است.

- میوه هایی که از درختان جوان برداشته شده است.

- میوه درخت هایی که به آنها کود حیوانی زیاد یا کود نامتعادل داده شده بویژه اگر ازت کود زیاد باشد.

میوه درخت هایی که کم بار بوده و یا تازه هرس شده باشد.

میوه هایی که در هوای بارانی چیده شده است.

باید یادآوری کرد که بعد از یک تابستان خنک و مرطوب نگهداری باید بطور دقیقی انجام بگیرد واز آبیاری اضافی پرهیز شود زیرا آب اضافی میوه تأثیر ناخواسته ای در نگهداری دارد. 

2- ضایعات در دوران نگهداری: بطور کلی بین بیماری بین برداشت و ناهنجاریهای فیزیولوژیکی باید فرق گذاشته شود.

2-1- بیماریهای بعد از برداشت: شمار بیماریهای بعد از برداشت بسیار است و معمولا از عاملهای بیماریزا (قارچها ،باکتریها و غیره...)ناشی می شود. مبارزه با این عاملها سخت و بهره گیری از احتیاطهای زیر برای نگهداری سودمند است:

- رعایت دقت در جابجایی میوه

- جدا کردن بی درنگ میوه های سالم از ناسالم پیش از گذاشتن آنها در سالنهای سردخانه

- گندزدایی مقدماتی سردخانه و بسته ها

- گندزدایی چند باره جاهای بسته بندی

- از بین بردن سرچشمه های آلوده کننده در باغ مانند آفتها و میوه های گندیده

- بهره گیری از مه پاشی با قارچ کش های مجاز

تکثیر گلابی:

 

مقاومت این درخت به سرما زیاد است گل این درخت به سرما حساس می باشند در ارضی شنی رسی بهتر رشد می نمایند اراضی شنی خشک یا رسی مرطوب برای این نبات مطلئب نیست این نبات طالب کود و مواد غذایی فراوان است و عمر آن بین

3٠ تا 45 سال می باشد .

تنها راه تکثیر آن نهال پیوندی است که پیوند اسکنه و شکمی برای آن مناسب است که البته پیوند شکمی بهتر است چنانچه نهال از کاشت بذز به عمل آید خواص پایه مادری را ندارد برای تهیه پایه از کاشت بذر گلابی ، به و زالزالک استفاده می نمایند . در شرایط آب و هوای کرج پایه گلابی ارجحیت دارد . فاصله درختان بین 5 تا 6 متر در نظر گرفته می شود ، ریشه اصلی گلابی طویل است ، لذا در سالهای اول کاشت ریشه های فرعی آن کم بوده و گرفتن آن مشکل است در این صورت در سالهای اولیه دو سه بار باید نهال در خزانه های انتظار جابجا شود تا بتدریج ریشه اصلی آن کوتاه شده و ریشه های فرعی آن رشد بیشتری نمایند .

در هرس زمستان یا هرس خشک شکل درخت و تعادل بین قسمت های آن را تعیین و در تابستان با انجام هرس سبز نواقص هرس خشک را برطرف می نمایند

کلیات گیاه شناسی:

گلابی درختی است که بلندی آن به حدود 10 متر می رسد و بیشتر در مناطق سردسیر و کوهستانی می ریود . این درخت بومی مناطق جنوبی دریای خزر می باشد .

ریشه گلابی عمیق است برگهای آن صاف و دندانه دارمی باشدگلهای گلابی سفید رنگ مایل به صورتی و بصورت خوشه ای است . میوه درخت گلابی مخروطی شکل ، گوشتدار ، شیرین و یا ترش و شیرین و برد است از تمام قسمتهای گلابی مانند برگهای جوان ،‌پوست وس اقه میوه آن استفاده طبی بعمل می آید .

ترکیبات شیمیایی:

برگهای جوان درخت گلابی دارای موادی مانند تانن ، گلوکزید و هیداروکسنون می باشد . برگهای خشک درخت گلابی دارای اسید اورسولیک است دانه گلابی دارای ماده ای بنام آمیگدالین و مقدری روغن می باشد .

در یک صد گرم گلابی مواد زیر موجود است

انرژی                     55 کالری

آب                         83 گرم

مواد نشاسته ای      12 گرم

پروتئین                    0/6گرم

کلسیم                   10 میلی گرم

فسفر                     12 میلی گرم

آهن                       0/3 میلی گرم

ویتامین آ                 20 واحد

ویتامین ب 1             0/2 میلی گرم

ویتامین ب 2             0/4 میلی گرم

ویتامین ب 3              0/1 میلی گرم

ویتامین ث                 0/3 میلی گرم

خواص داروئی:

خواص میوه گلابی :

گلابی از نظر طب قدیم ایران گرم و تر است

1)گلابی سنگ مجاری ادرار را دفع می کند

2)آرام بخش و تب بر است

3)در رفع عفونت مجرای ادرار موثر است

4)مقوی بدن است

5)تشنگی را برطرف می کند

6)سوزش مثانه و مجرای ادرار را رفع می کند

7)چون قند گلابی (لوز ) است بنبراین آنهایی که مبتلا به مرض قند هستند می توانند از آن استفاده کنند و برای آنها مضر نیست

8)برای دفع سموم بدن بسیار موثر است

9)برای پائین آوردن فشار خون باید مدت چند روز فقط گلابی مصرف کنید و غذای دیگر نخورید . البته این رژیم باید تحت نظر دکتر انجام گیرد و با اجازه پزشک متخصص باشد

خواص دیگر قسمت های درخت گلابی

برگ وشکوفه درخت گلابی از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است

1-شکوفه درخت گلابی مقوی معده است و خونریزی و اسهال را بند می آورد

2-در مورد ورم چشم از ضماد شکوفه گلابی استفاده کنید

3-تخم گلابی ضد کرم معده و روده لست

4-دم کرده برگ گلابی برای رفع اسهال مفید است

5-برای دفع سنگ کلیه 50 گرم برگ گلابی را با 50 گرم پوست سیب در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت 20 دقیقه دم کنید و آنرا بتدریج بنوشید

6-برای شستشوی زخم ها 50 رگم پوست ساقه درخت گلابی را در یک لیتر آب ریخته و بگذاری چند دقیقه بجوشد و سپس آنرا کم کم بنوشید

طرز استفاده:

به مبحث نسخه پیچی گیاهان دارویی برای بیماری مورد نظر مراجعه نمایید

مضرات :

اسراف در خوردن گلابی برای سرد مزاجان و اشخاصی که معده ضعیف دارند موجب نفخ معده می شود و اینگونه اشخاص باید آنرا با مربای زنجبیل بخورند .

  1. 1.        گلابی





    PYRUS COMMUNIS

    گونه های گلابی، عموماً در درختان و جنگلهای آسیای مرکزی و جنوب غربی، به وفور یافت می شوند. گلابی های نیایی،
    PYRUS COMMUNIS، در جنگلهای بخشهایی از آسیای مرکزی و جنوب غربی، به صورت جنگلی و خودرو رشد می کنند. میوه های جنگلی P. COMMUNIS، همانند اکثر گونه های جنگلی، خوراکی نمی باشند، آنها کوچک، ریگ دار، سفت و سخت، تند و ترش مزه می باشند. سایر گونه ها مانند P. NIVALIS گلابی برفی، و P. SEROTINA گلابی آسیایی، گمان می رفت که بطور طبیعی با P. COMMUNIS پیوند زده شوند تا فورم های اولیه ی گلابی را که ما الآن می شناسیم، بوجود آورند. سایر گونه ها ممکن است همچنین پیچیده شده باشند، بویژه P. USSURIENSIS. از بین 22 گونه ی عجیب PYRUS، فقط گلابی های اروپایی، آسیایی و USSURI ( P. USSURIENSIS ) خانگی شده اند.



    امروزه هنوز مردم کوههای قفقاز شمالی، علی رغم دسترسی آنی به سلسله میوه های خانگی، میوه های
    PYRUS‌جنگلی را گرد آوری می کنند.



    گلابی ها مثل خویشاوند خود یعنی سیب، عمر و دوام انباری خوبی دارند. بر خلاف سیب، شما نمی توانید یک گلابی خیلی رنگین، رسیده، و برشته ای را بچینید و آنرا میل کنید. گلابی ها باید رسیده و نرم شوند، اما نه خیلی زیاد. درختان گلابی، در معرض بیماریهای باکتریایی ویژه ای هستند. کرم جگری یا کرم نجار (
    GOAT MOTH)
    COSSUS COSSUS

    (
    LEP: OSSIDAE)

    این آفت از نظر خسارت کم و بیش زمانند پروانه فری می‌باشد. بیشتر در نواحی معتدله سرد و مرطوب انتشار دارد. حشره کامل به رنگ قهوه‌ای مایل به خاکستری است و عرض آن با بالهای باز گاهی به 80 میلیمتر می‌رسد. لاروهای جگری رنگ هستند بدین ترتیب که قسمت پشتی قهوه‌ای مایل به قرمز و در پهلو زرد پررنگ به نظر می‌رسند. (لاروهای کامل طولشان به 100 میلیمتر هم می‌رسد).



    از نظر گیاهان میزبان این آفت به سیب، گلابی، به، گوجه و بسیاری از درختان غیرمثمر و جنگلی حمله می‌نماید. در این بین، درختان سیب بیشتر مورد حمله قرار می‌گیرند. گفته می‌شود که این آفت به درختان مسن بیشتر حمله می‌کند. رژیم غذایی این آفت چوبخواری است لاروها از منطقه پوستی، کامبیوم و چوب درختان میزبان تغذیه می‌کنند. این گونه درختان که از بین ضعیف‌ها انتخاب می‌گردند دچار ضعف بیشتری شده نهایتاً با حمله سایر حشرات چوبخوار نابود می‌گردند. برخلاف کرم خراط این لاروها به ندرت به شاخه‌های جوان خسارت وارد می‌کنند.



    زیست‌شناسی
    زمستان گذرانی به صورت لارو در درون تنه درختان و بدون دیاپوز اجباری است. هر دو سال یک نسل دارد. لارو پس از تکمیل رشد خود برای شفیره شدن خود را به نزدیکی سوراخ ورودی می‌رساند. لارو با استفاده از ترشحات بزاقی خانه شفیرگی آمیخته از خاک و ذرات چوب ساخته و تبدیل به شفیره می‌شود. دوره شفیرگی 3 تا 4 هفته و حتی گاهی 6 هفته طول می‌کشد. ظهور حشرات کامل در اواخر بهار و اوایل تابستان صورت می‌گیرد. حشره ماده پس از جفت‌گیری تخمهمای خود را به صورت دسته‌های 15 تا 50 تایی در شکاف پوست تنه درخت قرار می‌دهد. حداکثر تعداد تخم از 1400 تا 1900 متغیر و به طور متوسط 1000 عدد است. دوره جنینی تخم 14 روز سپس لاروهای جوان خارج و وارد پوست می‌شوند و از قسمت‌های درونی تنه و شاخه تغذیه می‌نمایند.



    مبارزه
    1. چون سوراخ خروجی و ورودی لارو حشره یکی است از طریق مبارزه مکانیکی و با فرو بردن یک مفتول سیمی در دخل سوراخ می‌توان لارو را زخمی کرد یا کشت.

    2. با توجه به اینکه حشره فقط درختان پیر و ضعیف را مورد حمله قرار می‌دهد رعایت اصول بهداشت بهترین راه پیشگیری از این آفت می‌باشد.

    3. آبیاری و تغذیه مناسب باعث حفظ فشارآوندی مناسب درگیاه می شود ولارو آفت نمی تواند به راحتی به چنین گیاهانی حمله کند.
  1. پر طاووس گلابی



    حشره کامل با بالهای باز حدود 140 میلیمتر، خاکستری مایل به قهوه‌ای و روی هر بال لکه درشتی شبیه به چشم وجود دارد. لارو سبز رنگ در حداکثر رشد اندازه آن به 120 میلیمتر می‌رسد و روی حلقه‌های مختلف دارای غده‌های آبی رنگ با موهای بلند است. به گلابی، سیب، بادام و گاهی پسته خسارت می‌زند. لارو از برگ تغذیه می‌نماید. زمستان گذرانی به صورت شفره و یک نسل در سال دارد.







    کنترل: با جمع‌آوری لاروهای درشت می‌توان به روش مکانیکی با آن مبارزه نمود

 

 

وزارت جهاد کشاورزی

معاونت امور تولیدات گیاهی

دفتر امور میوه ها

 

دستورالعمل احداث،نگهداری،اصلاح وجایگزینی باغات مرکبات

 

 

 

 


 

به نام خدا

مقدمه :  

  پرورش مرکبات در جنوب چین و هندوچین بویژه جنوب ویتنام از 2400  سال پیش از میلاد مسیح آغاز شده است بطور کلی ممالک آسیای شرقی بخصوص ویتنام و نواحی جنوب چین را موطن اصلی تیره مرکبات میدانند. بنا بر نشانه های تاریخی عبریها میوه مرکبات را در دوره بابلیان درحدود قرن ششم قبل از میلاد میشناختند سوینگل ( Swingle    ) و عده دیگری معتقدند که نواحی جنوبی عربستان منشاء مرکبات بوده و فون فریمل حدس میزند که بذور بادرنگ  (Citrus medica  )Citron که در خرابه های نپور (  Nippur ) در بین النهرین پیدا شده متعلق به هزاره چهارم قبل از میلاد میباشد . از سواحل جنوبی دریای مازندران بعنوان مرکز ثانوی انتشار مرکبات نام برده میشود. گفته میشود که مصریان حدود 1500 سال قبل ازمیلاد میوه مرکبات را میشناختند تجارت بین مصر ، جنوب عربستان و فلسطین ممکن است نقشی در پراکندگـــی گونه های مرکبات داشته باشد.

     تاریخچه مرکبات در ایران نیز داستانی قدیمی بوده وچنین اظهار نظر شده است که اولین میوه شناخته شده از جنس مرکبات بوسیله انسان بالنگ و یا بادرنگ بوده که برای اولین بار در حدود 350 سال قبل از میلاد مسیح در منطقه شوش خوزستان وجود داشته و نوشته های باقیمانده از یک کتاب یونانی که در حمله اسکندر به ایران همراه او بود موید این مطلب است و از این میوه به نام سیب ایرانPom de medi    نام برده شده است .

     تولید مرکبات در جهان امروز از اهمیت بسزائی برخوردار است یکی از منابع بسیار مهم تولید ثروت ، مبادلات تجاری و اشتغال بکار ساکنین حدود125 کشور مرکبات خیز جهان شده است .

مرکبات یکی از با صرفه ترین میوه ها برای تولیدکنندگان آن میباشد زیرا تا آنجائی که شرایط آب وهوا اجازه میدهد غیر مرکبات چیز دیگری بچشم نمیخورد . مرکبات امروزه در جهان جنبه صنعتی بسیار مهمی را حائز گردیده و منبع پردرآمدی برای کشورهای تولیدکننده آن میباشد . البته چند گونه مرکبات از نظر اقتصادی حائز اهمیت بیشتری بوده که عبارتند از انواع پرتقال ، انواع گریپ فروت ، انواع نارنگی انواع لیمو و لایم که بصورت میوه تازه ، آب میوه ، شیره تغلیظ شده مورد مصرف قرار میگیرند و از پوست و دانه آنها روغن مرکبات و اسانس استخراج میگردد که مصارف طبی دارد . از تفاله باقیمانده غذای بسیارمقوی  برای دام تهیه میگردد.  

 

 

 

 

 

دستورالعمل کاشت، داشت وبرداشت مرکبات

 

الف-اصول احداث باغ وکاشت

 

شرح عملیات

توصیه های فنی

درجه حرارت

رشد اکثر گونه های مرکبات دردرجه حرارت پائین تر از 12.8درجه سانتی گراد متوقف ویا خیلی کند میشود مطلوبتریندما برای کشت و پرورش مرکبات 27-18 درجه سانتیگراد است دمای بالای 45درجه سانتی گرادبه میوه وبرگهای ارقام حساس به گر ما مانند پرتقال واشنگتن ناول ونارنگی ساتسوما آسیب شدیدی وارد میکند.

بادشکن

از سرو زربین و کاج به عنوان بادشکن استفاده می شود.

 

آزمون خاک                             (در عمق 30-0 و 60-30 سانتیمتر )

خاک PH

مناسبترین  بین 7-5/5 است

خاک Ec

بایستی کمتر از 1.5میلی موس بر سانتی متر باشد

بافت خاک

شنی لومی، بهترین بافت خاک برای مرکبات است

عمق خاک

خاک عمیق (1متر) بدون لایه های محدود کننده با نفوذ پذیری بالا

عناصر ماکروومیکرو

تجزیه خاک و تعیین عناصر مورد نیاز و جبران کمبود آنها در خاک

نهال سالم، اصیل و استاندارد از نهالستانهای معتبر و گواهی شده

پایه

ترویر سیترنج، سیتروملو ، پونسیروس ، نارنج،راف لمون ،فلائینگ دراگون،بکرائی،مکزیکین لایم،کلئوپاترا،ماکروفیلا،ولکامریانا

پیوندک

پرتقالها شامل تامسون ناول، واشنگتن ناول، مارس والنسیا،اولیندا والنسیا و خونی به عنوان ارقام تازه خوری و پرتقالهای مارس، سالوستیانا،، محلی، پاین اپل و پارسون براون به عنوان ارقام تبدیلی .

نارنگی های شامل انشو، کلمانتین، پیچ ، یونسی ( پونکن)،اورلاندوتانجلو،مینئولاتانجلو،کارا،کینو،دانسی

لیموهاشامل لیموآب شیراز،لیمو شیرین،لیسبون لمون،اورکا لمون،مایرلمون

گریپ فروت شامل ربی استار،ردبلاش،مارش سیدلس،روبی رد

زمان مناسب پیوند

اوایل اردیبهشت تااواسط خرداد واواخرشهریورتا اوایل مهر

فاصله کاشت

پرتقال ها

4´6تا6´7 متر

نارنگی ها

4´5تا 4´6متر

لیموشیرین وگریپ فروت

8×8

لیمو ترش

10×8یا10×12

ردیف ها به صورت شمالی جنوبی باشد

 

 

نحوه کاشت

 

 

مناطق ساحلی

در این مناطق، به علت بافت سبک خاک، اصلاح خاک با افزودن مواد آلی صورت می گیرد

 

مناطق دشت

 

 

و در مناطق دشت به علت بافت سبک خاک، اصلاح آن با استفاده از ماسه کاشت نهال در ارتفاع30 سانتیمتری از سطح زمین (بعد از نشست خاک) صورت می گیرد

مناطق کوهپایه ای

در این مناطق، به علت جلوگیری از فرسایش خاک، تراس بندی و سپس کاشت نهال انجام می شود

زمان کاشت

بهترین زمان کاشت 15مهر تا اواخر آبان و همچنین دراسفند ماه می باشد.

گودال کاشت

بسته به نوع خاک به عمق100-50سانتی متروقطریک مترحفرمیشود

ترکیب خاکی مورد استفاده در گودال کاشت

خاک باغچه، کود دامی پوسیده و ماسه رودخانه ای شسته به نسبت مساوی 1:1:1 با یکدیگر مخلوط و در گودال ریخته شود .

سیستم آبیاری

سیستم آبیاری قطره ای وتامین آب مورد نیازباکیفیت مناسب

 

 

 

 

 

 

 

ب-داشت (اصلاح تغذیه ومدیریت باغ)

 

شرح عملیات

توصیه های فنی

هرس

هرس فرم

در ارتفاع 100-80 سانتیمتر بالای سطح خاک سربرداری انجام و 4-3 انشعاب نگهداشته می شود. اولین انشعابات در ارتفاع 60 سانتیمتری از سطح زمین باشد. 

هرس اصلاحی

حذف شاخه های خشکیده، آفت زده و نرکها و حذف تنه جوش ها و پاجوشها

هرس جوان سازی

انجام عملیات هرس برای درختان بالای 20 سال در انشعابات اصلی درخت. 

حذف پاجوش

در مرحله تولید نهال، پس از غرس نهال در زمین اصلی و همچنین در مراحل بعدی داشت باغ صورت می گیرد.

زمان مناسب هرس

بهترین زمان، اسفند ماه است .

تبدیل باغات

تغییر رقم غیر تجارتی

قطع انشعابات اصلی و انجام پیوند تاجی روی آنها ( Top Work )

زمان مناسب

اردبیهشت ماه مناسب ترین زمان است .

انجام آزمون خاک و برگ

نمونه برگ از برگهای 4 الی 7 ماهه شاخه های غیر بارور برداشت می شود. نمونه خاک را 4 ماه قبل از کود دهی تهیه می کنیم یعنی حدوداً از شهریور تا آذر ولی بهترین زمان پس از برداشت میوه است .

کودهای شیمیای

ماکرو

نوع کود

سولفات آمونیم

فسفات آمونیم

سولفات پتاسیم

زمان مصرف

نیمی در اردیبهشت و نیمی دیگر در اسفندماه

نیمه دوم اسفندماه

نیمه دوم اسفندماه

میزان مصرف

سن درخت´ 200گرم

سن درخت´ 50 گرم

سن درخت´ 100 گرم

 

میکرو

 

نوع کود

سولفات منیزیم

سولفات روی

-

زمان مصرف

اسفند ماه

اسفند ماه

-

میزان مصرف

سن درخت´ 50 گرم

به ازای هر درخت250-200گرم

-

نحوه مصرف

به دو صورت چالکود یا پخش سطحی و زیر و رو کردن خاک انجام می شود (به فاصله 50 سانتیمتر از تنه درخت به سمت آب چکان درخت، کوددهی صورت می گیرد)

کودهای دامی

زمان مناسب مصرف

هر سه سال یک بار (اواخر زمستان)

شیوه صحیح مصرف

30-20 تن در هکتار در ناحیه فعالیت ریشه با خاک مخلوط گردد. ترجیحاً چالکود بدین ترتیب که شیاری به عمق 20 سانتی متر در بیرون از آبچکان درخت ایجاد و کود ریخته شود .

کودهای آلی و سبز

زمان مناسب مصرف

کشت در شهریور ماه

شیوه صحیح مصرف

کشت شبدر در بین ردیف ها و برگرداندن آن در اواخر پاییز قبل از بروز سرما

سیستم آبیاری

آبیاری قطره ای

سیستم آبیاری میزان آب مصرفی در واحد سطح

-         برای درختان کمتر از 3 سال 424 تا 1540 متر مکعب در هکتار

-         برای درختان 3 تا6 سال 742 تا 2695 متر مکعب در هکتار

-         برای درختان 6 تا9 سال 954 تا 3465 متر مکعب در هکتار

-         برای درختان بیشتر از 9 سال 1060 تا 3850 متر مکعب در هکتار

-         توصیه آبی بالا برای منطقه شمال کشور میباشد

دور آبیاری

به علت تنوع ظرفیت نگهداری آب در خاکهای باغات مرکبات و نیز پراکندگی مکانی و زمانی بارندگی و میزان تبخیر و تعرق، نمی توان دور ثابتی را توصیه کرد راهکار نسبتاً صحیح این است که در روزهای فاقد بارندگی، زمانی که تانسیومتر نصب شده در عمق توسعه ریشه، مکش خاک را 40 تا 50 سانتی متر بار نشان داد اقدام به آبیاری کنیم .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ج-داشت (مبارزه با بیماری ها )

 

شرح عملیات

توصیه های فنی

نوع بیماری

پوسیدگی قهوه ای میوه و مرکبات

بیماریهای قارچی پس از برداشت میوه مرکبات

بیماریهای ویروسی،شبه ویروسی و مایکوپلاسمایی

بیماریهای ویروئیدی و اگزوکورتیس

آنتراکنوز

 

 

 

مبارزه مکانیکی

هرس تاج پایین درختان تا ارتفاع 45 سانتیمتری از سطح خاک، کنترل علف هرز سطح باغ و پای درختان مرکبات و جلوگیری از ماندابی شدن سطح خاک با ایجاد زهکش مناسب از روشهای مبارزه مکانیکی است .

چیدن میوه با قیچی مخصوص برداشت، جلوگیری از زخمی شدن میوه در زمان برداشت و حمل به انبار جمع آوری میوه در زمانی که سطح روی میوه ها خشک باشند. استفاده از انبارهای خنک و با تهویه مناسب جهت نگهداری میوه با دمای مناسب.

تهیه بذر و پیوندک از منابع مطمئن و سالم، حذف و امحاءدرختان آلوده و مشکوک، استفاده از نهالهای سالم و گواهی شده در احداث باغ

ضدعفونی ادوات باغبانی با واتیکس وبا محلول هیپوکلریت سدیم به نسبت 10- 5 درصد استفاده از منابع پیوندک سالم و مطمئن و حذف درختان آلوده مخصوصاً در پایه های حساس سه برگچه ای، نظیر پونسیروس و سیترنج

حذف شاخه های خشک، برگها و میوه های آلوده ریخته شده در پای درخت

 

 

مبارزه شیمیایی

مقدار،

نوع سم و زمان مناسب

قارچکش اکسی کلرور مس به نسبت 3 در هزار با محلول بر دو به نسبت یک درصد در اواخر شهریور

استفاده از واکس های مناسب، استفاده از قارچکش تکنو به نسبت یک در هزار پس از برداشت میوه و قبل از انبار نمودن

 

 

-

 

 

-

در صورت لزوم بعد از انجام هرس، مصرف قارچ کش اکسی کلرورمس به نسبت 5-3 در هزار یا محلول بر دو به نسبت 2-1 درصد

سایر

-

-

-

-

تقویت درخت، کنترل علف هرز

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

د داشت (مبارزه با علفهای هرز)

 

 

 

نوع علف هرز

پهن برگهای دائمی نظیر کنگروحشی، پیچک صحرایی، بارهنگ، تمشک، گزنه، پنیرک، و... و باریک برگهای دائمی نظیر مرغ، اویارسلام، نی ، آقطی و ....

پهن برگهای یکساله نظیر تاج خروس وحشی، دوابی، هفت بند، خرفه، گندمک و ... باریک برگهای یکساله نظیر دم روباهی کشیده، پنجه مرغی ، سوروف ، چسبک و ....

 

مبازره مکانیکی

روتیواتورزدن، علف تراشی ، وجین دستی ، شخم زدن بین خطوط کاشت در پائیز و زمستان و کشت شبدر در شهریور ماه

روتیواتور زدن، غلف تراشی، وجین دستی، شخم زدن ، کشت شبدر در شهریور ماه

 

مبارزه شیمیایی

 

مقدار، نوع سم و زمان مناسب

استفاده از علف کش گلایفوزیت یا رانداپ در دو نوبت در اواخر بهار و اوایل پاییز به نسبت 10-7 در هزار زمانی که پوشش گیاهی به ارتفاع رشدی مناسب و قبل از گلدهی رسیده باشد.

استفاده از علف کش گراماکسون یا پاراکوات با نسبت    5-3 در هزار در فصول بهار و پائیز زمانی که پوشش گیاهی به ارتفاع 30-20 سانتیمتری رسیده باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

هـ-داشت (مبارزه با آفات )

 

ردیف

نوع آفت

مبارزه مکانیکی

مبارزه شیمیایی

مقدار، نوع سم و زمان مناسب

سایر

(بیولوژیکی، تلفیقی و...)

1

 

شپشک سپردار

قهوه ای مرکبات

 

-

در سمپاشی زمستانه، از روغن به نسبت 5/1-1 درصد استفاده می کنیم..

در سمپاشی تابستانه، استفاده از روغن به نسبت 75/0- 5/0 درصد به همراه حشره کش اتیون 2در هزار یا سایر سموم فسفره استفاده می شود. در صورت وجود آلودگی، سمپاشی به صورت لکه گیری در اواخر شهریور ماه صورت می گیرد.

 

-

 

2

 

بالشتک مرکبات

 

هرس کامل داخل درخت (حذف    شاخه های زائد و نرک)

سمپاشی زمستانه با روغن به نسبت 5/1 -1درصد صورت می گیرد.

در سمپاشی تابستانه ، از روغن به نسبت 5/0-75/0 درصد همراه حشره کش دورسیان، گوزاتیون یا آدمیرال به ترتیب به نسبتهای (2،2 و 7/0 در هزار) استفاده می شود . در صورت وجود آلودگی، سمپاشی به صورت لکه گیری در اواخر شهریور ماه صورت می گیرد .

 

کفشدوزک کریپت

3

 

شپشک آرد آلو مرکبات

 

هرس داخلی درخت (حذف شاخه های زائد و نرک )

سمپاشی زمستانه با روغن به نسبت 5/1-1 درصد صورت     می گیرد .

در سپاشی تابستانه ، از روغن به نسبت 75/0-5/0 درصد همراه حشره کش دورسبان یا گوزاتیون به نسبت 2درهزار استفاده می شود. در صورت وجود آلودگی، سمپاشی به صورت لکه گیری در اواخر شهریور ماه صورت می گیرد.

کشفدوزک کریپت

(ترجیحاً از این روش مبارزه استفاده شود.)

4

 

شپشک استرالیائی

هرس داخلی درخت (حذف شاخه های زائد و ترک )

سم مالاتیون به نسبت 2 در هزار همراه با روغن ولک به نسبت 75/0-5/0 درصد استفاده می شود .

در صورت وجود آلودگی در زمستان ، مصرف روغن 5/1-1 درصد (بدون کاربرد حشره کش) صورت می گیرد.

کفشدوزکNovius

(ترجیحاً از این روش استفاده شود.)

5

 

کنه قرمزمرکبات

 

کنترل علف هرز باغات

در صورت وجود آلودگی همراه با سمپاشی زمستانه، تابستانه و اواخر شهریور ماه ، استفاده از کنه کش نئورون 5/1-2 درهزار یا اورتوس و یا نیسورون 5/0 در هزار توصیه     می گردد. ضمناً در سمپاشی زمستانه کنه کش نیسورون بعلاوه روغن 2-5/1در هزار یا زینب 2 درهزار توصیه    می گردد .

 

-

6

کنه نقره ای یا زنگار مرکبات

کنترل علف هرز باغات

با مشاهده اولین آلودگی در اواخر خرداد و اوایل پائیز سمپاشی با یکی از کنه کش های موجود نظیر آبامکتین (ورتیمک) به میزان 2/0 در هزار با سان مایت 5/0 در هزار با نئورون 5/1-2 در هزار یا زینب 2 در هزار توصیه می شود .

 

-

7

لارومینوز برگ مرکبات (در نهالستان و باغات جدید الاحداث)

ایجاد تونلهای توری ایزوله برای خزانه های تولیدی

به فاصله هر 10 روز یک بار از زمان شروع فعالیت تا اواسط مهر ماه حشره کش کونفیدور، به نسبت 5/0 در هزار با آبامکتین 5/0 در هزار پس از مشاهده فعالیت لارومینوز برگ مرکبات توصیه می گردد.

 

 

-

8

لیسک و حلزون

کنترل علف هرز، زدن روتیواتور بین خطوط کاشت

سمپاشی سطح باغ با سم سوین به نسبت 5 در هزار پس از اولین بارندگی شهریور ماه استفاده از طعمه مسموم متالدئید در اسفند ماه و اولیل فروردین با مشاهده راب بالغ توصیه می شود.

کنترل علف هرز همراه با تله جاذب با استفاده از ماءالشعیر ، رها سازی ماکیان در سطح باغ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

و-برداشت محصول

 

شرح عملیات

توصیه های فنی

زمان مناسب

بهترین شاخص زمان رسیدن و برداشت مرکبات میزان مواد جامد قابل حل یا Tss است که این میزان را نسبت به اسید قابل تیتر یا TA می سنجند حداقل نسبت  Tss/TA در هنگام رسیدن میوه برای پرتقال 7-6 و نارنگی ها 8-7 بایستی باشد .

 

 

 

 

 

 

 

 

شیوه صحیح برداشت

1) تا حد امکان سعی شود برداشت محصول در ساعات خنک روز انجام شده و امکان نگهداری میوه در سایه تا زمان انتقال از باغ به انبار یا بازار فراهم شود.

2)میوه های مرکبات ترجیحاً به وسیله قیچی باغبانی مخصوص (نوک گرد) برداشت شود.

3)در نواحی مرطوب که پوسیدگی پنی سیلیومی رایج است سعی شود میوه ها با قیچی برداشت شود .4) بارندگی در طول برداشت و یا بعد از برداشت سبب تولید ضایعات کپک زده شده، بنابراین تا حد ممکن میوه هادر شرایط خشک برداشت شود. 5) در موقع برداشت میوه ها به منظور جلوگیری از ایجاد زخم در سطح پوست، کارگران باید دارای ناخن های کوتاه بوده و از دستکش استفاده نمایند. 6) از مخلوط کردن میوه هایی که قبل از برداشت روی خاک افتاده با میوه های تازه چیده شده خودداری شود. این میوه ها باید به طور جداگانه جمع آوری و از ورود آنها به انبار جلوگیری شود . 7) در تابستان جعبه های پر شده را مقداری مرطوب نموده تا علاوه بر کاهش دمای محصول ، از چروکیده شدن پوست میوه ها جلوگیری شود .8) برای برداشت میوه ترجیحاً از کیسه های برزنتی مخصوص برداشت یا سطل های مخصوص لاستیکی استفاده شود.( از دلو استفاده نشود). 9) دقت شود که سنگریزه و یا خرده چوب در در داخل سطل های برداشت میوه نباشد .

 

 

انبار مانی مناسب

1)ثبت مشخصات میوه وارد شده به انبار و سردخانه. 2) تهویه مناسب انبار و سردخانه. 3) کنترل دما و رطوبت در سردخانه (دمای بهینه در نگهداری پرتقال         7-5 درجه سانتی گراد و رطوبت مناسب90-85 درصد و برای نارنگی 5-3 درجه سانتی گراد با رطوبت 85-80 درصد و عایق بودن دیواره های انبار به رطوبت و دما 4) میوه های پوسیده به سرعت از انبار و سردخانه خارج و منهدم گردند . 5) خنک کردن اولیه میوه تا قبل از وارد نمودن به سردخانه (کاهش دمای میوه ها به 10 درجه سانتی گراد)

 

اصول درجه بندی

1) حذف میوه های غیر بازار پسند و آسیب دیده. 2) حذف بقایای گیاهی ، خاک و یا سنگ همراه میوه. 3) کلیه مواد جدا شده بایستی سریعاً از انبار خارج شده تا فضا جهت قرار دادن مواد جداشده بعدی ایجاد شود. 4) میوه های نامرغوب ، نارس‏‎‏‏،  بدشکل و خیلی کوچک و بزرگ جدا و به مصرف خاص خود برسد .

 

 

اصول حمل و نقل

1)میوه های داخل کیسه برداشت حین انتقال فشرده نشوند . 2) تخلیه میوه به آرامی و بدون آسیب رسیدن به میوه و به روش غلطیدن در داخل جعبه صورت گیرد. 3)جلوگیری از تکان خوردن جعبه ها هنگام انتقال در جاده های ناصاف و دقت در جابجائی جعبه ها. 4) سرعت حرکت وسیله نقلیه حامل جعبه های میوه نباید بیشتر از 25 کیلومتر در ساعت باشد 50) جعبه هایی که در انتظار انتقال و توزیع هستند بایستی در شرایط تهویه مناسب باشند، گرمای زیاد در فضای انبار، کیفیت میوه ها را به سرعت کاهش می دهد.

 

                                                                                                                                        

- عملیات جایگزینی و نوسازی باغات در جه 3 :

1-       روش اجراء :

2-       این عملیات در سطح باغات انتخاب شده بصورت حذف و ریشه کنی تمام یا قسمتی از باغ و کاشت دوباره آن صورت می پذیرد.

3-    فاصله درختان روی ردیف و مابین آنها برای پرتقال ( 4*6 یا 6×7 متر )و نارنگی ( 4*5 تا 4×6 متر ) لمون ، گریپ فروت و لیموشیرین (7*7 تا 8*8 متر ) و برای لایم ( 10*10 تا 10*12متر ) می باشد.

4-    ابعاد چاله کاشت بایستی به اندازه مناسب ( 5/0*1*1 ) متر بوده و خاک چاله با کود دامی ( 25 کیلوگرم ) کود های شیمیایی سولفات دو پتاس( 5/0کیلوگرم) سوپرفسفات تریپل(5/0 کیلوگرم ) گوگرد ( 5/0 کیلوگرم) مخلوط گردند. توجه شود که بعد از پرکردن چاله محل کاشت نهال حالت گرده ماهی پیداکرده تا پس از بارندگیهای فصلی و یا آبیاری ، محل اطراف نهال حالت گودی پیدا نکند.

5-    نوع پایه و پیوند ک مورد استفاده براساس توصیه موسسه تحقیقات مرکبات کشور بایستی صورت پذیرد و از نهالهای تولیدی نهالستانهای مورد تائید سازمانهای جهاد کشاورزی استانهای مرکبات خیز استفاده شود.

6-    از کود های دامی درصورت نامساعد بودن شرایط شیمیایی و فیزیکی خاک جهت اصلاح استفاده گردیده و همچنین نهرکشی و تسطیح زمین صورت می پذیرد.

7-       پس از کاشت نهال در آخر سال اول و یا ابتدای سال دوم نسبت به انجام عملیات فرم دهی درخت اقدام می گردد.

8-    در مناطقی که احتمال سرمازدگی زمستانه وجود دارد نهالها پوشش داده میشوند و در مناطقی که خطر آفتاب سوختگی تابستانه وجود دارد نیز این عملیات انجام می پذیرد.

 

ب - عملیات اصلاح ، بهسازی و نوسازی باغات درجه 2 مرکبات  :

با عنایت به ضرورت اصلاح باغات درجه 2 مرکبات که عموماً بعلت عدم استفاده از کودهای شیمیائی و دامی ، هرس نامناسب ،عدم حذف ارقام نامطلوب و سایر عوامل ،این گونه باغات دارای عملکرد پائین تری نسبت به میانگین کشوری ویا کشورهای پیشرو در این زمینه می باشند این عملیات صورت می پذیرد.

 

1-       تغییر ارقام نامطلوب با روش سرشاخه کاری در درختانی که دارای رقم نامطلوب بوده و زیر ده سال عمر داشته باشند انجام می پذیرد.

2-    متاسفانه علیرغم تاکیدات فراوان در باغات مرکبات علی الخصوص در جنوب کشور هرس فرم دهی و باردهی مرسوم نمی باشد که این امر موجب تماس میوه های سطح پایین درختان با زمین و در نتیجه عدم ماندگاری این میوه ها در انبار می گردد.

واکاری و اصلاح سیستم کاشت که در این روش درختان نامرغوب ، بیما ر و  ضعیف از باغ خارج و با ارقام مرغوب جایگزین می گردد. همچنین به منظور مبارزه با بیماری تریستیزای مرکبات در شمال و جاروی جادوگر در جنوب و یا درختان آلوده به بیماری استابورن این گونه درختان ریشه کنی و با ارقام مرغوب بعد از ضدعفونی خاک  جایگزین می گردند

 

 


 

 

 

 


 

پیوست 1: مناطق مهم مرکبات خیر کشور، ارقام و پایه های قابل توصیه

 

مازندران

گیلان

جیرفت و کهنوج

جهرم

هرمزگان

داراب

دزفول

حاجی آباد

میناب

ارقام

پرتقال

تامسون ناول، واشنگتن ناول، هاملین، مارس، خونی و سالوستیانا

تامسون ناول، واشنگتن ناول، هاملین و مارس

برای مناطق دشت: اولیندا والنسیا(دیررس)، مارس، سالوسیتانا، محلی جیرفتی، هاملین و پارسون براون

برای مناطق کوه پایه: واشنگتن ناول، محلی و مارس

واشنگتن ناول، والنسیا و محلی

محلی، واشنگتن ناول، تامسون ناول ووالنسیا (دیررس)

محلی

هاملین، واشنگتن ناول، والنسیا، مارس، یافا، تامسون ناول

مارس، والنسیا، محلی، هاملین و واشنگتن ناول

نارنگی

انشو، کلمانتین، پیج و یونسی

 

اورلاندو تانجلو، کینو و کارا

کنیو و اورلاندو تانجلو

سیاهو، اورلاندو تانجلو و مینئولا تانجلو

کینو و سیاهو

کینو، اورلاندو تانجلو و مینئولا تانجلو

کنیو، شمل، اورلاندو تانجلو، پرل تانجلو

گریپ فروت

-

-

روبی استار و ردبلاش

-

مارش سیدلس و رد بلاش

روبی رد، ردبلاش و مارش سیدلس

-

روبی رد، ردبلاش و مارش

لیموها

-

-

مکزیکن لایم و لیمو ترش

لیمو شیرین

لایم، لیسبون لمون واورکا لمون ،میر(Meyer)

مکزیکن لایم

مکزیکن لایم، لیسبون و اورکا

مکزیکن لایم

پایه ها

نارنج، پونسیروس، ترویرسیترنج، سیتروملو، فلاینگ دراگون و کلئوپاترا

نارنج، پونسیروس، ترویرسیترنج، سیتروملو، فلاینگ دراگون

نارنج(برای دشت)، بکرایی (برای کوهپایه)، راف لمون،ولکامریانا

مکزیکن لایم و نارنج

نارنج و بکرایی

ماکروفیلا، مکزیکن لایم و نارنج و کلئوپاترا

مکزین لایم، راف لمون ، ولکامریانا، بکرایی و نارنج

نارنج، ولکامریانا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

خواص موز و چگونگی نگهداری آن

 

                    

یکی از مواد غذائی که از سنین کم می‌تواند مورد استفاده کودک قرار گیرد و به علت بافت نرم و شیرینی و طعم مطلوب بسیار مورد علاقه کودکان می‌باشد موز است.

 

موز تنها میوه‌ایست که از سن سه ماهگی در برنامه غذائی کودک قرار می‌گیرد.

کشف این میوه به ۴۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد منشأ و خاستگاه این میوه مالزی می‌باشد که اولین بار هم در آن‌جا دیده شد سپس به کشورهای فیلیپین و هندوستان هم برده شد و امروزه در تمام دنیا به‌عنوان یک منبع سرشاز از انرژی مطرح است.

 

گونه‌ها و انواع مختلفی از موز وجود دارند که هر یک دارای طعم، رنگ و اندازه مشخص هستند موز سبز که به شکل میوه‌ای نارس در گروه سبزیجات قرار گرفته در اغلب کشورهای شرق آسیا همراه با برنج پخته و یا گاهی سرخ می‌شود.

 

 

دسته دیگر موزهای رسیده هستند که دارای مقادیر فراوانی کربوهیدرات به شکل گلوکز و فروکتوز بوده که به سرعت قابل هضم هستند. موز پر انرژی‌ترین میوه است که یک عدد متوسط آن تقریباً ۲۰۰ کیلو کالری انرژی فراهم می‌کند علاوه بر آن منبع غنی از ویتامین ب۶ (حدود ۷ میکروگرم) می‌باشد، این ویتامین که علاوه بر موز در ماهی، جگر، گوشت مرغ، سیب‌زمینی و غلات هم یافت می‌شود، در شکستن پروتئین‌ها و تنظیم و سلامتی گلبول‌های قرمز، سیستم عصبی و سیستم ایمنی نقش به‌سزائی دارد.

 

علاوه بر موارد فوق یک عدد موز متوسط دارای ۴۶۷ میلی‌گرم پتاسیم می‌باشد که ۴/۱۳ درصد از نیاز یک کودک ۶ تا ۱۲ ساله را تأمین می‌کند، هم‌چنین حاوی یک گرم پروتئین، ۳ گرم فیبر خوراکی، ۷۴/۱۰ میلی‌گرم ویتامین ث (تقریباً معادل ۹/۱۷ درصد از نیاز روزانه یک کودک ۶ تا ۱۲ ساله)، ۱۸/۰ میلی‌گرم منگنز (معادل ۹ درصد از نیاز روزانه یک کودک ۶ تا ۱۲ ساله) می‌باشد و به علت تأمین بخش زیادی از مواد معدنی در رژیم کودکانی که دچار سوءتغذیه هستند قرار می‌گیرد.

 

همان‌طور که اشاره شد موز منبع غنی از پتاسیم است، این ماده معدنی برای تنظیم فشار خون و عملکرد قلب ضروریست، یک عدد موز متوسط در روز مانع از فشار خون بالا می‌شود.

 

هم‌چنین این میوه به علت دارا بودن مقادیر فراوانی فیبر خوراکی از بیماری‌های قلبی نیز پیشگیری می‌کند. افرادی که ۲۱ گرم در روز فیبر مصرف می‌کنند در مقایسه با کسانی که ۵ گرم فیبر در روز می‌خورند کمتر از ۱۲ درصد دچار ناراحتی کرونر قلب و کمتر از ۱۱ درصد دچار ناراحتی کاردیا می‌شود.

▪ موز به علت اثر آنتی‌اسیدی که دارد از زخم معده و اثرات ناشی از آن جلوگیری می‌کند. در این رابطه دو کار را برای بدن انجام می‌دهد:

 

الف) موادی که در موز وجود دارد با کمک فعالیت سلول‌هائی که در دیواره معده قرار دارند سبب تولید یک لایه موکوزی ضخیم ممانعت کننده از اثر اسید معده می‌شود.

ب) ترکیبات دیگر موجود در موز که به آنها بازدارنده پروتئاز می‌گویند به از بین بردن باکتری‌های موجود در معده که ثابت شده عامل اولیه در زخم معده هستند کمک می‌کنند.

موز در حل مشکلات دفع نیز کمک می‌کند، اسهال به سرعت سبب کاهش الکترولیت‌های مهم بدن می‌شود.

موز می‌تواند پتاسیم که یکی از الکترولیت‌های مهم بدن است و به عملکرد منظم قلب و حفظ تعادل مایعات بدن کمک می‌کند را بازسازی کند، به‌علاوه موز شامل پکتین و فیبر محلول است که به حرکت نرمال لوله گوارش و رفع یبوست کمک می‌کند، هم‌چنین موز منبع غنی از فسفر بوده که ترکیب آن با شیر به آرامش اعصاب کمک می‌کند. مصرف موز با برگ‌های ریحان سبب افزایش ضریب هوشی کودکان خردسال می‌شود.

موز به شکل منحصر به فردی منبع غنی از فروکتواولیگوساکارید است، این ترکیب یک پروبیوتیک می‌باشد زیرا سبب حیات باکتری‌های مفید و دوست کولون می‌شود. این باکتری‌های مفید با تولید ویتامین‌ها و آنزیم‌های هضم کننده، جذب مواد مغذی را افزایش داده و هم‌چنین از بدن در برابر باکتری‌های غیر مفید و گاهی بیماری‌زا دفاع می‌کند.

 

وقتی فروکتواولیگوساکارید توسط این باکتری‌های مفید تخمیر می‌شود علاوه بر باکتری‌هیا پروبیوتیک، توان جذب کلسیم در بدن را نیز افزایش می‌دهد. در ضمن احتمال سرطان کولون را نیز کم می‌کند. بدین ترتیب مصرف موز با جذب بیشتر کلسیم در بدن سبب استحکام بهتر استخوان‌ها می‌شود.

 

تحقیقات نشان داده است که مصرف منظم سبزیجات کامل و میوه‌ها مخصوصاً موز نقش ممانعت کنندگی زیادی از سرطان کلیه دارد، علاوه بر موز کلم و سبزیجات ریشه‌ای نیز به علت دارا بودن مقادیر زیادی ترکیبات آنتی‌اکسیدان فنلیک از این سرطان پیشگیری می‌کنند.

 

موز، شاه بلوط و برخی میوه‌های دیگر که از نظر شکل ظاهری مشابه موز هستند (بیشتر در مناطق حاره یافت می‌شوند) دارای ماده‌ای که به نام چیتناز می‌باشند که در ارتباط با ایجاد آلرژی ناشی از میوه‌هاست، میوه‌هائی که تحت گاز اتیلن دوره رسیدگی را طی می‌کنند حاوی مقادیر بیشتری از این آنزیم‌ هستند اما اگر دوره رسیدگی به شکل طبیعی طی شود میزان این آنزیم کمتر است، هم‌چنین با پختن غذا ( البته در رابطه با گونه سبز موز) می‌توان اثر آنزیم را از بین برد. موز زرد به‌ندرت سبب آلرژی می‌شود و به همین علت از چند ماهگی به شکل ترکیب با شیر در رژیم غذائی کودک قرار می‌گیرد.

 

این میوه برای بیماری‌های نقرس، ورم مفاصل، یبوست، اسهال، سوءهاضمه، اگزما و حتی بی‌خوابی تجویز می‌شود.

 

با توجه به موارد گفته شده مصرف روزانه ۲ تا ۳ سروینگ میوه برای کودکان ۶ تا ۱۲ ساله ضروریست که هر سروینگ معادل یک عدد میوه متوسط یا ۱۲۰ سی‌سی آب میوه می‌باشد و بهتر است موز را از همان ابتدا در برنامه غذائی قرار دهیم. در انتخاب و خرید و نگهداری موز لازم است دقت شود. موزهای خالدار و دارای هاله‌های زردرنگ زودتر دوره رسیدگی را طی می‌کنند.

 

موز باید دارای بافت یکنواختی بوده، زیاد سفت نباشد، ظاهر آن براق و روشن و فاقد هرگونه لکه و آسیبی باشد. شایان ذکر است که اندازه موز بیانگر خاصیت آن نیست پس توصیه نمی‌شود میوه را با توجه به نحوه استفاده از احتیاجات خود انتخاب کنید. دمای نگهداری موز، دمای اتاق است قرار دادن آنها در دماهای بالاتر یا پائین‌تر از دمای اتاق سبب آسیب ظاهر میوه و گاهی بافت آن می‌شود.

 

اگر موزها نارس هستند باید آنها را در دمای اتاق قرار داد تا دوره رسیدگی را طی کند، باید توجه داشت که اگر موز نارس را در یخچال قرار دهیم رسیدگی آن متوقف شده و با بازگرداندن مجدد آن به دمای محیط دیگر قادر به رسیدگی نیست.

 

اگر تمایل دارید که موزها سریع‌تر برسند، می‌توانید آنها را در روزنامه یا کاغذ پیچیده و تعدادی سیب با پوست در کنار آنها قرار دهید تا بدین ترتیب رسیدگی تسریع شود. موزهای رسیده را می‌توان درون یخچال چند روزی نگهداری کرد البته در اثر نگهداری این میوه رسیده در یخچال رنگ پوست آن تیره می‌شود ولی گوشت آن دچار هیچ‌گونه تغییری نمی‌گردد.

توصیه می‌شود برای بهبود طعم موزی که در یخچال نگهداری شده آن را از یخچال خارج کرده و به آن زمان بدهیم تا به دمای اتاق برسد و بعد مصرف کنید تا طعم و عطر مطلوب‌تری را احساس کنید.

 

هم‌چنین موز را به شکل فریز شده نیز می‌توان نگهداری کرد بدین ترتیب که پوست آن را کنده در کیسه‌های فریزر بسته‌‌بندی کرده برای جلوگیری از تغییر رنگ آن مقداری آب لیمو قبل از فریز کردن به آن اضافه کنید.

 

موز در غذاهای آماده برای نوزاد کودک و نوجوان به‌طور وسیعی استفاده می‌شود. استفاده از پودر موز در غذای کودک بسیار معمول است در غذای کودکان از مخلوط شیر، موز و شکر به شکل وسیعی استفاده می‌شود هم‌چنین از آن در بستنی انواع سالادها، اسنک‌ها و شیرینی‌جات استفاده می‌شود.

 

یکی از دسرهای مقوی که می‌توان از موز تهیه کرد مخلوطی از موز، گیلاس، آب پرتقال، گردو و بادام بو نداده و چند برگ نعنا یا اسانس آن است که به شکل سرد مصرف می‌شود، این دسر علاوه بر لذیذ بودن برای کودکان حاوی مقادیر فراوانی ویتامین و پروتئین بوده و انرژی فراوانی را نیز برای مصرف کننده فراهم می‌کند.

 

موز

 

 گیاه موز یکی از قدیمی ترین گیاهان است که تکامل یافته نوع وحشی آن می باشد. این گیاه در واقع یک گیاه درخت مانند است که می تواند تا 9 متر ارتفاع داشته باشد. برگهای آن بسیار بزرگ و پهن وگاهی تا 2 متر می رسد.امروزه موز در تمام مناطق گرمسیری دنیا کشت می شود.

موز را هنگامیکه هنوز سبز است از درخت می چینند و به مناطق مختلف می فرستند ودر آنجا  به وسیله گرما دادن آن را می رسانند.

 

 موز یکی از بهترین منابع خوراکی غنی از پتاسیم می باشد. پتاسیم یکی از مواد معدنی ضروری برای حفظ فشار خون طبیعی بدن و فعالیت قلب است.از آنجا که به طور متوسط هر میوه موز دارای 467 میلی گرم پتاسیم و تنها1 میلی گرم سدیم است لذا خوردن یک موز در روز می تواند به پیشگیری از ابتلا به فشارخون بالا و نیز حفاظت در برابر عارضه آترواسکلروز ( تصلب شرایین ) کمک کند.زیرا پتاسیم دفع سدیم را از بدن تسزیع کرده  باعث گشاد شدن رگهای خونی و کاهش فشار خون می شود.

علاوه بر این مزیت ‘پتاسیم موجود در موز همچنین می تواند به رشد و تقویت سلامت استخوانهای بدن کمک کند. پتاسیم با افزایش از دست رفتن کلسیم بدن از طریق ادرار که در نتیجه خوردن نمک زیاد این اتفاق می افتد مقابله می کند و در نتیجه مانع از تحلیل رفتن استخوانها می شود.

کمبود پتاسیم همچنین می تواند باعث افسردگی و اختلال حواس شود که در افراد مسن شایع تر است. موز های رسیده که حاوی پتاسیم زیادی هستند و جویدن و هضم آنها نیز آسان است می تواند منبع خوبی برای تامین پتاسیم روزانه افراد سالمند باشند.

موز از مدتها پیش به دلیل خاصیت ضد اسیدی شناخته شده است که با زخم معده و آسیب های ناشی از ان مقابله می کند . یک ترکیب ساده از موز و شیر به میزان قابل توجهی مانع از ترشح اسید معده می شود . موز وقتی به طورکامل رسیده و قهوه ای می شود ماده ای تولید می کند که همان لایه پوششی تولید شده در معده است که براثر اسید معده کاهش پیدا می کند.

تحقیـقات نشان داده  مـوز  نرسیـده خشک شده ‘ سطح LDL  کلستـرول را کاهش می دهد که ایـن نـوع کلستـرول‘  نـوع مضـر آن می باشـد که بـاعث انسـداد عروق می گردد.

 طرز تهیه یک نوع دسر با موز:

سوفله موز:

مواد لازم:

شکر                       نصف پیمانه

خامه زده شده       200 گرم

وانیل                     یک سوم قاشق چایخوری

ورق ژلاتین            2 ورق

موز خرد شده         3 عدد

 

طرز تهیه :         ابتدا زرده وسفیده را جدا  می کنیم و زرده و شکر و وانیل را هم زده تا غلیظ و کرم رنگ شود. سپس سفیده را هم می زنیم تا پوک و سفید شود. ورق ژلاتین را در یک چهارم پیمانه آب سرد حل کرده و به طریق بن ماری (لیوان را در آب جوش داغ قرار داده و محتویات آن را حل می کنیم) گرم کرده سپس به زرده ها اضافه می کنیم. خامه زده شده و سفیده را با هم مخلوط کرده زرده ها را به آن می افزاییم و در آخر موزها را اضافه کرده در ظرف ریخته به مدت 5 الی 6 ساعت در یخچال قرار می دهیم تا بسته شود.

 

 

 

 

 

 

 

موز نام میوه و درختی با همین نام است که بومی مناطق حاره‌ای جنوب شرق آسیا، شبه جزایر مالزی، و استرالیا است که امروزه در تمام مناطق حاره‌ای کاشت می‌شود.

درخت موز در وهله اول برای میوه اش و ضمناً برای تولید فایبر و نیز زیبایی کاشته می‌شود. از آنجائیکه درخت موز نسبتاً بلند و مستقیم و محکم می‌باشد، اشتباهاً به آن درخت می‌گویند، در حالیکه واقعیت آن است که آنها فقط شاخه‌هایی هستند که پس از دادن میوه خشک شده و از بین می‌روند. این شاخه‌ها می‌توانند به بلند بین دو تا هشت متر برسند و برگهای آن نیز به حدود سه و نیم متر می‌تواند برسد. میوه موز در انتهای هر شاخه تشکیل می‌شود.

میوه درمانی: موز گیاهی است علفی دارای ظاهری درختچه مانند با برگهای بسیار بزرگ و پهن که به طول 20/1 تا دو متر می رسد. گلهای مجتمع به صورت سنبله بزرگ به طول نزدیک به یک متر دارد. میوه اش گوشتدار، باریک و بلند خمیده و سه گوش، در آغاز به رنگ سبز، ولی پس از رسیدن مایل به زرد می شود.پرورش آن امروزه به علت میوه مطبوع و خوراکی که دارد در غالب نواحی حاره ای و همچنین در جنوب ایران معمول است.انواع آن در بلوچستان پرورش می یابد. به این گیاه در زبان عربی: شجره الموز، طلح و بنان هم می گویند.ترکیبات شیمیایی این میوه: مواد اصلی سازنده موز نارس به شرح زیر می باشد.میوه نارس، آب 92/70،میوه رسیده 78/67، میوه نارس آمیدون 06/12، میوه رسیده بسیار جزئی، میوه نارس قند قابل تخمیر08/0 میوه رسیده 47/20، میوه نارس ساکاروز 34/1، میوه رسیده 56/4، خاکستر حاصل از آن در موز نارس 04/1، در میوه رسیده 95/0 است. موز دارای 09/0 کلسیم، 31% فسفر، 28/0 منیزیم ،01/4 پتاسیم ، 006/0 آهن و سدیم ، روی و تانن است، ویتامین های موجود در موز عبارتند از A،B،1B،2B،6B،C،PP وE ، خال هایی که بر روی پوست موز وجود دارد تدریجا موز را به رنگ قهوه ای تیره در خواهند آورد. این حالت باعث می شود که قند در آن اثر ماندگاری طولانی و طعم آن شیرین تر و مطبوع تر می شود. موز از نظر غذایی ارزش زیادی دارد به طوری که حتی آن را مغذی تر از سیب زمینی و گوشت می دانند. مطالعات انجام شده توسط دانشمندان نشان می دهد که یک عدد موز تازه و رسیده به اندازه یک کیلو گوشت ارزش غذایی دارد. در بعضی از منابع دیگر آمده که موز میوه ای گرم و پرانرژی و از نظر ارزش غذایی برابر گوشت است و فقط چربی و کلسیم کمتری دارد. هر 100 گرم موز معادل 100 کالری انرژی ایجاد می کند. موز را باید زمانی مصرف کرد که کاملا رسیده باشد و پوست آن به رنگ زرد درآمده باشد. در صورتی که به حالت رسیده باشد هضم آن به سهولت امکان پذیر است، مشروط بر آنکه این عمل به طور مصنوعی انجام نگرفته باشد. غلظت ویتامین های Cو A موجود در موز به بهترین وجهی برای جذب شدن در بدن آماده می باشد. در هنگام خوردن موز باید آن را خوب جوید. این میوه برای ازدیاد مقاومت بدن قبل از عمل جراحی و بعد از آن بسیار سودمند است و در تقویت اعصاب اثر بسیار زیادی دارد. مصرف آن برای کسانی که کارهای بدنی و همچنین کارهای فکری دارند و برای کودکان و افراد سالمند بسیار توصیه می شود. در ضمن در افزایش هوش و حافظه هم بسیار مفید بوده، ملین در سوء هاضمه و یبوست می باشد. اشخاصی که می خواهند غذایی گوشتی نخورند، بهتر است موز میل نمایند. این میوه تازه و رسیده اش برای اطفال و اشخاص که تازه از بستر مریضی برخواسته اند بسیار غذای خوبی است. خوردن موز برای معده زحمت زیادی ندارد، قدرت غذایی موز بسیار بالاست. اگر بچه ها به جای استفاده از شیرینی ها و تنقلات کم کالری و پرحجم و مواد خوراکی غیر مفید بتوانند از این میوه بسیار مرغوب استفاده کنند به سلامت ماندن بدنشان کمک بسیاری می کند.

   

    خواص درمانی موز:

 

 ریشه موز طعم گس و اثر ضد کرم دارد. این میوه مقوی و اشتهاآور است و همچنین دارای طعم مطبوع و اثر مفیدی در تامین رشد و برقراری تعادل عصبی دارد. مصرف روزانه مخلوط با عسل آن برای برطرف کردن ضعف قوه توصیه شده و در شستشو و سلامت کبد وکلیه ها موثر دانسته شده است.این میوه نیرو دهنده دستگاه تناسلی درمردان و زنان ذکر شده، صمغ حاصل ازگیاه جوان مخلوط با آب برای درمان اسهال مفید می باشد. از شیره این گیاه دربعضی نواحی جهت رفع ناراحتی های عصبی مانند: هیستری ، صرع و غیره...استفاده می شود. جوشانده برگ گل و همچنین له شده ساقه گیاه جهت درمان سوختگی ها برروی عضو سوخته بسیار مفید است. زیرا باعث التیام آن می شود. مصرف آن به علت مدر بودن برای درمان استسقاء بین مردم معمول است، توجه: به علت دارا بودن مقدار زیاد قند و هیدرات های کربن خوردن آن برای کسانی که دچار بیماری مرض قند(دیابت) و کسانی که دچار اضافه وزن هستند ، توصیه نمی شود. پس بیاییم با خوردن میوه و سبزی های تازه سلامتی را به بدن خود هدیه کنیم.

 

خواص داروئی:

 

موزازنظرطب قدیم ایران معتدل و تراست و خون را غلیظ می کند . موز انرژی زیادی دارد و چون نرم است غذای خوبی برای کودکان و اشخاص مسن می باشد.

1) بدلیل داشتن پتاسیم زیاد ضد سرطان بوده و غذای خوبی برای ماهیچه ها می باشد.

2) موز ملین بوده و همچنین درمان اسهال و اسهال خونی است.

3) موزخونساز است بنابراین اشخاص لاغر و کم خون حتما باید موز بخورند.

4) موز تقویت کننده معده و نیروی جنسی است.

5) موز درمان زخم معده و روده می باشد.

6)گرد موز همچنین داروی خوبی برای پائین آوردن کلسترول است

7) شیره گلهای موز درمان کننده اسهال خونی است.

8) جوشانده موز اثر قطع خونریزی دارد.

9) ضماد برگ درخت موز برای درمان و سوختگی مفید است.

10) ریشه موز دفع کننده کرم معده است.

11) موز نفاخ است و زیادخوردن آن خصوصا در سرد مزاجان تولید گازمعده میکندبرای رفع این عارضه باید پس ازموزکمی نمک خورد

12) موز تاثیر خوبی در تامین رشد و تعادل سیستم اعصاب دارد.

13) برای درمان ضعف بدن موز را با عسل بخورید.

14) موز مدر است.

15) موز بعلت درا بودن قند زیاد برای مبتلایان به مرض قند مضر است و نباید در خوردن آن افراط کنند.

 

 

 

دستورالعمل  احداث باغ میوه های هسته دارو...

1- انتخاب مکان کشت:

هر گونه گیاهی در مناطق خاصی قابلیت پرورش دارد و باید مکان با شرایط اقلیمی مناسب را برای آن انتخاب نمود. شرایط اقلیمی و طول دوره رشد علاوه بر تاثیر در شرایط رشد و نمو، در جمعیت آفات و بیماریهای آن منطقه نیز تاثیر دارند. بنابراین به منظور دسترسی به عملکرد و کیفیت بالا، انتخاب  مکان مناسب ضروری است.

-     هلو و شلیل:

 هلو و شلیل با نیاز سرمایی حدود 1000-400 ساعت در مناطق با آب و هوای تابستانهای گرم و خشک و فاقد سرمای دیررس بهاره به خوبی پرورش می یابند. هلو نسبتا زود و قبل از سیب، گلابی و گیلاس گل می­دهد و در مقایسه با بسیاری از گونه­های درختان میوه نسبت به سرما مقاومت کمتری دارد. تقریبا در تمام مناطق کشت هلو سرما یک مسئله می­باشد. از اینرو آنها به عنوان سازگار با گرما در نظر گرفته 
می شوند و به مقدار زیاد در شرایط آب و هوایی مدیترانه­ای کشت شده­اند.

هلو وشلیل در محدوده عرض جغرافیایی 24 تا 45 درجه شمالی و جنوبی کشت 
می شود. این محدوده ممکن است در بعضی از مناطق به دلیل وجود اقیانوس،دریاچه های عمیق و یا ارتفاع گسترش یابد.

 جوانه های گل هلو در زمان خواب تا دمای 31- درجه سانتی­گراد را تحمل می­کنند و جوانه­های چوب در دمای کمتر از 31- درجه از بین میروند. گلهای باز شده هلو و میوه های ریز در صورتی که در زمان محدودی در دمای 2/2- و یا کمتر قرار گیرند از بین می­روند.  هلو دارای دامنه وسیع نیاز سرمایی است ولی بطور متوسط بیشتر ارقام نیاز سرمایی حدود 600 تا 900 ساعت دارند.

-         گیلاس و آلبالو:

گیلاس و آلبالو مناسب مناطقی هستند که تابستانهای خشک و خنک داشته باشند. نیاز سرمایی گیلاس حدود 1700-500 و آلبالو حدود 1700-1000 ساعت است. مهمترین نکته در مورد مناطق کشت گیلاس این است که در فصل برداشت بارندگی وجود نداشته باشد، زیرا وقوع بارندگی در فصل برداشت باعث ترک خوردن میوه های گیلاس شده که آلودگی را در پی خواهد داشت. ارقامی که دارای پوست سفت هستند به این عارضه حساس تر می باشند لذا در اینگونه مناطق می بایستی رقم مناسب کشت شود.

-         زردآلو:

 مناطق دارای آب و هوای گرم و خشک برای کشت زردآلو مناسب می باشند. با توجه به اینکه این گونه زود گل می دهد، سرمای دیررس بهاره یک عامل محدودکننده برای کشت آن می باشد. نیاز سرمایی زردآلو حدود 900-250 ساعت است.

-         آلو و گوجه:

مناسب برای مناطق گرم و خشک است. نیاز سرمایی آلو و گوجه حدود 
1700-700 ساعت است.

2-      انتخاب زمین:

قبل از احداث باغ می بایستی اطلاعات کامل و جامع در زمینه خاک منطقه بدست آورد. انجام آزمایش و تجزیه خاک ضروری می باشد. در صورتی که در زمین مورد نظر قبلاً باغ احداث شده باشد، آن زمین ممکن است حاوی انواع عوامل بیماری زا ( قارچ ها، نماتدها و ... ) باشد. بنابراین 3 تا 4 سال نباید در این زمین ها باغ احداث نمود و یا اینکه می بایست نسبت به ضدعفونی این گونه خاکها اقدام نمود.

خاکهای عمیق و با زهکشی خوب برای تولید خوب و طول عمر مناسب درختان میوه هسته دار ضروری می­باشد درختان جنس  Prunusنسبت به تنش زهکشی ضعیف و غرقآب شدن بسیار حساس هستند.خاکهای لومی تا شنی متوسط بهترین خاک برای
 میوه های هسته دار می­باشند.

pH مناسب خاک برای درختان میوه هسته دار 5/7-5/6 می باشد.

-  کشت هلو و شلیل در زمین هایی که سابقه کشت این محصولات را دارندباعث افزایش  ابتلا به بیماری کوتاهی عمر هلو (PTSL)  یا بیماری زوال هلو  می­شود که  این بیماری به شدت باردهی را کاهش می­دهد.

 

3-      انتخاب نهال

نهال انتخابی باید استاندارد بوده و از نهالستانهای دارای مجوز تهیه گردد. مشخصات نهال استاندارد میوه های هسته دار به شرح جدول ذیل است:

محصول

شاخص ها

هلو و شلیل

زردآلو

گوجه و آلو

گیلاس

آلبالو

نهال پیوندی

+

+

+

+

+

پایه بذری

+

+

+

+

+

پایه رویشی

GF

GF

+

+

+

ارتفاع نهال پس از سربرداری

80

80

100-80

120-100

100-70

ارتفاع محل پیوند تا سطح خاک

15-10

15-10

15-10

15-10

15-10

میانگین قطر نهال

5/1-7/0

2/2-2/1

5/1-1

5/1-1

2/1-7/0

ویژگیهای خاص تنه نهال (نهال یک تنه)

صاف و سالم و بدون هر گونه شکاف، یا خوردگی و یا آثار صمغ

تعداد شاخه فرعی

4-3

5-3

4-3

4-3

5-3

فاصله شاخه های فرعی از هم

حداقل 5

5-3

5

5

7-5

طول شاخه فرعی

حداکثر 40

-

حداکثر 40

-

-

فاصله اولین شاخه تا سطح خاک

حداقل 50

60-55

60

50-40

80-60

طول ریشه اصلی

35-20

45-30

30-20

40

30

تعداد ریشه فرعی

6-5

5-3

-

5-3

5-3

طول ریشه فرعی

حداقل 5

10

-

15-10

15-10

عمر نهال

2-1

2-1

2-1

2

2-1

بسته بندی

25

25

25

25

25

 

4-      کاشت:

زمین مورد نظر می بایستی قبلاً آماده شده باشد. بدین منظور به ازاء هر هکتار حدود 20 تن کود دامی کاملاً پوسیده به خاک اضافه می نمایند.  سپس اقدام به شخم عمود بر هم می نمایند.

طراحی لازم برای احداث باغ انجام و بر اساس نقشه مورد نظر نسبت به آماده سازی چاله های کشت اقدام  می شود. زمان کاشت نهال در مناطق معتدل در فصل پاییز و شروع دوره خواب درختان و در مناطق سردسیر، در اواخر زمستان و اوایل بهار می باشد.

-     ابعاد  چاله کشت 70*70*70 سانتیمتر بوده و در زمان کشت به ازای هر چاله 5 تا 10 کیلوگرم کود دامی پوسیده به خاک چاله اضافه می شود.

 

 

چاله آماده  کشت نهال

 با توجه به حساسیت درختان میوه هسته دار به پوسیدگی طوقه باید دقت شود که طوقه نهالها در خاک قرار نگیرد. پس از کاشت نهال بایستی بلافاصله اقدام به آبیاری نمود.

 

کشت عمیق درختان زردآلو و بروز علائم شانکر

 

-         پوشش و قیم گذاری نهال

برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد می بایست از قیم استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

-         فواصل کشت

فاصله کشت مناسب انواع درختان میوه با توجه به شرایط اقلیمی منطقه، نوع پایه و رقم متغیر می باشد. فواصل کشت مناسب برای درختان هسته دار با در نظر گرفتن خصوصیات هر رقم و  منطقه احداث باغ به شرح ذیل است:

گونه های باغی

زردآلو

هلو

آلو و گوجه

گیلاس

آلبالو

فاصله کاشت

6×5

5×5

5×5

6×5

5×5

تراکم درخت در واحد هکتار

333

400

400

333

400

 

-         کشت درختان به صورت فیلر

در احداث باغ می توان برخی درختان باغی به عنوان پرکننده بین ردیف ها ( Filler) زمانیکه گونه اصلی دیربارده بوده و با فاصله نسبتاً بیشتری کشت می گردند، به منظور بهره مندی از فضای خالی بین ردیف ها، کشت نمود. با افزایش حجم تاج نباتات اصلی و ثبات باردهی اقتصادی آنها به تدریج درختان فیلر حذف خواهند شد . در درختان میوه هسته دار میتوان هلو و شلیل و همچنین آلبالو را با سایر محصولات به صورت فیلر کشت نمود.

           

-         فرم دهی

نهالها پس از کشت از ارتفاع 800 تا 100 سانتی متری بر حسب گونه سربرداری 
می شوند و 3 تا 5 جوانه یا شاخه در جهات مختلف نگهداری شده و جوانه های پائین تر حذف می شوند.

-         فرم تربیت درختان میوه هسته دار به صورت جامی، محور متغیر و ... می باشد.

 


 

دستورالعمل اجرایی عملیات اصلاح و نوسازی باغ درجه 2 میوه های هسته دار

1-      اصلاح و تربیت درختان:

هدف از اصلاح و تربیت درخت قطع قسمتهایی از یک درخت است که برای بدست آوردن شکل و اسکلت مطلوب درخت انجام می شود. همچنین حفظ عادت رشد طبیعی درختان و بارآور کردن آنها و سهولت انجام کارها از دیگر اهداف هرس اصلاحی می باشد. این کار شامل 2 عملیات متفاوت شاخه برداری و سربرداری می باشد:

الف) شاخه برداری (تنک کردن):

شاخه برداری برای بازکردن ، تنک کردن تاج و کنترل بلندی درخت بکار می رود. شاخه برداری با کاستن از چوب، رقابت برای مواد غذائی را کاهش داده و در مجموع سبب تقویت شاخه های باقیمانده می شود. شاخه ها بطور کامل با بریدن آن در محل اتصال به شاخه اصلی بایستی حذف شوند.

ب) سربرداری:

سربرداری حذف قسمتی از انتهای شاخه است. سربرداری، بیشتر از شاخه برداری سبب تقویت رشد منطقه ای و درخت می شود. چون جوانه های باقیمانده را از غلبه جوانه انتهائی آزاد می کند و به دلیل اینکه جوانه ها در نزدیکی نوک شاخه تجمع دارند سربرداری تعداد نسبتاً زیادی از نقاط رشد بالقوه را حذف کرده و بنابراین جوانه های باقیمانده را تحریک می کند. حذف انتهای شاخه به این معنی است که کربوهیدراتهای ذخیره شده در قسمت پائین شاخه هنوز برای نقاط رشد قابل دسترسی است.

2-       اصلاح ساختار بستر:

اصلاح ساختار بستر شامل بازسازی انهار، اصلاح سیستم آبیاری، ایجاد بانکت و تشتک و تراس، حذف ناهمواریهای مزاحم، شکستن لایه های غیرقابل نفوذ و اصلاح ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک می باشد.

الف) بازسازی انهار:

اصلاح و مرمت انهار به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود ضروری می باشد. در این راستا جلوگیری از هرز آب و حذف علفهای هرز به منظور جلوگیری از پراکنش بذور آنها بسیار مهم می باشد.

ب) اصلاح سیستم آبیاری:

سیستم قطره ای در حداقل کردن محدودیت های فیزیکی خاک بسیار موثر تر از سیستم های آّبیاری سطحی هستند. سیستم های قطره ای آب را به مقدار بسیار کم و با کنترل دقیق به کار می برند و با نفوذپذیری خاک بهتر انطباق می یابند. هنگامیکه مقدار کم آب آبیاری در دفعات زیاد به طوری که به کار رود که با مصرف آب گیاه انطباق یابد نتایج بهتری در بر خواهد داشت.

نیاز آبی میوه های هسته دار بر حسب شرایط اقلیمی منطقه و رقم 7 تا 10 هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد. در آبیاری قطره ای نیاز آبی حدود 6-5 هزار متر مکعب برای هر هکتار در سال می باشد.

ج) ایجاد بانکت و تراس:

هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع 4-2 متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

د) تسطیح ناهمواری های سطح باغ:

به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک:

هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و ... امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

 

3-      اصلاح سیستم  کاشت:

الف) تعدیل تراکم:

اگر تراکم در داخل باغ بدلیل زیاد یا کم بودن تعداد درختان نا مناسب باشد و یا درختان بصورت نامنظم کشت شده باشند بطوریکه عبور و مرور ادوات در داخل باغ را با مشکل روبرو کنند می بایست درختان نامناسب را حذف و در صورت لزوم واکاری نمود.

ب) تنظیم فواصل بین درختان:

گونه های باغی

زردآلو

هلو

آلو و گوجه

گیلاس

آلبالو

فاصله کاشت

6×5

5×5

5×5

6×5

5×5

تراکم درخت در واحد هکتار

333

400

400

333

400

 

4-      پوشش تنه

برای پیشگیری از خسارت جوندگان، سرمازدگی، آفتاب سوختگی، آفات و بیماریها در برخی از نقاط کشور از فنس (توری) برای حفاظت دانهالها از صدمات حیوانات و چرای دامها استفاده می شود.

در مناطقی که آفتاب شدید وجود دارد می توان از لوله های پلاستیک سفید رنگ به طول 50 سانتیمتر و قطر 10 سانتیمتر استفاده کرد که هم باعث حفظ تنه گیاه از آسیب جوندگان شده و تنه را نیز از آفتاب سوختگی محافظت می کند. این لوله دارای یک شکاف طولی است که با کمی فشار به راحتی باز می شود و پس از استقرار در پیرامون تنه دوباره بسته می شود.

استفاده از محلول بوردو و همچنین رنگ سفید نیز می تواند تنه را از آفتاب سوختگی محافظت نمایند.

 

5-      واکاری:

در مواردی که تعدادی از درختان خشک گردیده و یا فواصل خالی روی ردیفها وجود دارد    می توان نسبت به کشت نهال اقدام نمود فواصل خالی می تواند در اثر انجام عملیات تعدیل تراکم در باغ ایجاد شده باشد.

 

6-      نگهداری باغ تا زمان باردهی اقتصادی مجدد:

این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیفها، تهیه، حمل و   پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و ... می باشد.

 

7-      تعادل رقم اصلی و رقم گرده دهنده:

در بسیاری از درختان میوه وجود ارقام گرده دهنده برای تولید اقتصادی میوه ضروری می باشد. در درختان گیلاس به دلیل وجود ناسازگاری وجود ارقام گرده زا ضروری می باشد. طبق تحقیقات انجام شده مشخص گردیده است که اکثر ارقام زردآلوی موجود در ایران نیز خودبارور نبوده و بایستی از ارقام گرده زا استفاده نمود. تعدادی از ارقام آلو، گوجه، هلو و شلیل نیز خودبارور نمی باشند. در اصلاح باغات هسته دار با توجه به گونه و رقم می بایست رقم گرده زای مناسب را انتخاب نمود و با تکنیکهای خاصی مانند سرشاخه کاری ارقام گرده زا به باغ اضافه نمود. درصد درختان گرده زا با توجه به گونه و رقم متغیر است. این مقدار بطور متوسط در کلیه میوه های هسته دار 25 درصد در نظر گرفته شده است.

8-      مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز:

به منظور تولید میوه با کیفیت و کمیت بالا و حفظ سلامت درختان، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز ضروری است.

مهمترین آفات میوه های هسته دار شامل مگس گیلاس، سرشاخه هوار هلو، سوسک اسکولیت، سوسک شاخک بلند رزاسه، شپشک سن ژوزه، کرم سفید ریشه و کرم آلو می باشند. مهمترین بیماریهای درختان میوه هسته دار شامل شانکر باکتریایی، شانکر سیتوسپورایی (لکوستومایی)، سفیدک حقیقی، پیچیدگی برگ هلو، بیماری غربالی هسته دارها و شارکا می باشند.

با توجه به منطقه و آفات، بیماریها و علفهای هرز غالب آن منطقه ، عملیات مبارزه براساس دستورالعمل های سازمان حفظ نباتات انجام می گیرد. در باغهایی که سن آنها بالا است ، این فعالیت ها از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.


 

دستورالعمل اجرایی عملیات جایگزینی باغ درجه 3 میوه های هسته دار

1-      حذف و ریشه کنی درختان نامناسب:

بدین منظور درختان خشکیده، بیمار، پیر، نامرغوب و نابارور به طور کامل ریشه کن شده و پاکسازی می شوند و درختان حذف شده به بیرون باغ حمل می شوند. سپس نسبت به شخم عمیق و عمود بر هم و تسطیح زمین اقدام می شود.

2-      طراحی باغ:

در این عملیات می بایستی مواردی نظیر مکانیکی، تسطیح، آماده سازی زمین و پیاده نمودن نقشه کاشت مد نظر قرار گیرد.

3-      اصلاح ساختار بستر باغ:

الف) اصلاح فیزیکی و شیمیایی خاک:

هدف از اصلاح فیزیکی خاک بهبود شرایط فیزیکی خاک از نظر ساختان و بافت خاک  می باشد، اینکار از طریق خاک ورزی و یا افزودن کودهای دامی، سبز و ... امکان پذیر می باشد.

هدف از اصلاح شیمیایی خاک بهبود وضعیت خاک از نظر تامین عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه و همچنین اصلاح اسیدیته (pH) و شوری خاک (Ec) می باشد.

ب) ایجاد بانکت و تراس:

هدف اصلی در حقیقت بهره برداری حداکثر از نزولات آسمانی بویژه در اراضی شیبدار است لذا می بایست اقداماتی را اعمال کرد تا ناحیه ریشه از بیشترین ذخیره آب برخوردار شود. براین اساس روش های جمع آوری آب باران به انواع مختلفی تقسیم بندی  می شوند که در اینجا به بانکت و تراس اشاره می شود:

بانکت: با ایجاد چاله های هلالی شکل به شعاع 4-2 متر و و در امتداد خطوط عمود بر جهت شیب اصلی دامنه ها می توان بانکت هلالی را بوجود آورد.

تراس: در این روش روی خطوط هم تراز، تراس احداث نموده و برای انجام آن می بایستی شیب طبیعی دامنه کوه به چند پله تقسیم شود.

ج) نهر کشی:

شامل ایجاد کانالهای مخصوص انتقال آب از منبع آب تا پای درختان می باشد، چنانچه قبلاً کانال کشی یا نهرکشی در باغ صورت پذیرفته لازم است تا اصلاح و مرمت آنها به منظور استفاده بهینه از منابع آبی موجود صورت پذیرد.

د) تسطیح و حذف ناهمواری های سطح باغ:

به منظور سهولت در تردد ادوات باغی و امکان انجام بهتر عملیات داشت و برداشت لازم است که پستی و بلندی های موجود در بین درختان تسطیح گردند.

هـ) شکستن لایه های غیر قابل نفوذ:

تجمع مواد حاوی کلسیم در لایه های زیرین خاک در عمق حدوداً یک متری از سطح خاک باعث ایجاد لایه های غیرقابل نفوذی می شود که از رشد و توسعه ریشه های درخت به اعماق خاک جلوگیری می نماید که نهایتاً منجر به عدم رشد گیاه و در نتیجه خشک شدن آن می انجامد. برای رفع این معضل و شکستن این لایه، انجام شخم عمیق با استفاده از وسایلی نظیر ریپر و سوسولوز امکان پذیر است.

4-      تامین نهال:

نهال مورد استفاده در عملیات واکاری می بایست از ارقام مرغوب تجاری، اصیل، سالم و با کیفیت انتخاب شود که تحت نظارت کمیته فنی نهال استان تولید و دارای گواهی بهداشتی از مدیریت حفظ نباتات و مورد تائید موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال باشد

 

5-      پوشش و قیم گذاری نهال:

نهال هایی که واکاری می شوند می بایست از قیم برای هدایت رشد و حفاظت نهال در برابر باد استفاده گردد، پوشانیدن نهالها با شاخ و برگ درختان برای حفاظت آنها در برابر سرمازدگی زمستانه امری بسیار مهم می باشد.

6-      گود برداری و غرس نهال:

گودالها بایستی قبلاً آمده شده باشند، زمان گود برداری با زمان درختکاری در ارتباط است، بدین معنی که اگر موقع کاشت نهال در اواخر پاییز است چاله ها بایستی در تابستان و اگر موقع کاشت نهال در زمستان است چاله بایستی در پاییز حفر شده باشند.

ابعاد گودال بستگی به نوع خاک و اندازه ریشه دارد، ابعاد گودال بایستی به نحوی باشد که ریشه ها در موقع کاشت با دیواره تماس پیدا نکنند. در خاکهای مرغوب گودال می بایستی فضای بین 60-30 سانتیمتر بیشتر از نوک ریشه ها داشته باشد و این فضا برای خاکهای نامرغوب می بایستی بیشتر مد نظر قرار گیرد.

معمولاً اگر قبلاً زمین شخم خورده باشد ابعاد گوده را به صورت 70*70*70 و یا 80*80*80 سانتیمتر در نظر می گیرند.

7-      انجام هرس فرم دهی

8-      نگهداری باغ قبل از شروع باردهی:

این عملیات شامل مواردی نظیر شخم سالیانه بین ردیف ها، تهیه، حمل و پخش کودهای دامی و شیمیایی، مبارزه با آفات، بیماریها و علفهای هرز، هرس و ... می باشد.